Grenzen aan het medisch beroepsgeheim (deel 1)

transcriptie

Argos NPO radio1
26 januari 2013

Een reportage van Eric Arends
 

*** START TRANSCRIPTIE***

 

Presentator Max van Weezel

Een hele goedemiddag en welkom bij Argos, het onderzoeksprogramma van Radio 1. Straks praten we over twee dode asielzoekers die door de Immigratie- en Naturalisatiedienst waren afgewezen. De een pleegde zelfmoord, de ander werd vermoord. En de vraag dringt zich op: worden die aanvragen wel goed beoordeeld door de IND? Mark Brasser houdt u op de hoogte van de damesfinale van the Australian Open.

En nu eerst de reportage. Minister Schippers van Volksgezondheid maakte kort geleden bekend dat zij de wetgeving rond het medisch beroepsgeheim wil gaan versoepelen. Aanleiding is het misbruik dat zorginstellingen van het beroepsgeheim zouden maken om fraude met persoonsgebonden budgetten te maskeren. Maar er zijn meer situaties waarin het medisch beroepsgeheim op gespannen voet lijkt te staat met de waarheidsvinding. Want waarom zou een vader nog steeds niet het medisch dossier mogen inzien van zijn dochter, die 11 jaar geleden zelfmoord pleegde terwijl ze in behandeling was van een psychiatrische instelling? Daar gaan we het deze én volgende week over hebben. Waar liggen de grenzen van het medisch beroepsgeheim, en moeten we niet verleggen? Luister naar deel 1 van het tweeluik van verslaggever Eric Arends

 

 

Citaat Dick Hollander

In maart 2002 heeft mijn dochter volslagen onverwacht suïcide gepleegd. Ik herhaal: volslagen onverwacht. En ik wil gewoon weten wat er gebeurd is.

 

Citaat brief Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)

'In de beantwoording van de vragen door de psychotherapeut, valt het volgende op. Hij rept eigenlijk met geen woord (…) over de onrust die de confrontaties in de groepstherapie hebben teweegbracht bij Annemargreet.’

 

Citaat Marleen Barth

Ik vind dat we heel voorzichtig moeten zijn met het opheffen van de privacy van patiënten. Want waar stop je dan? Als het nu nabestaanden zijn die inzage willen, dan is het morgen misschien de zorgverzekeraar die zegt: na een suïcide willen wij inzage.                                

 

Citaat Dick Hollander

Ik wil inzage in het dossier van drie maanden voor haar dood.

 

Einde tune/begin muziek

 

Argos

Dick Hollander, vader van Annemargreet Hollander, die op 17 maart 2002 zelfmoord pleegde, 34 jaar oud. Zij stond toen onder behandeling van psychiatrische instelling Altrecht. Bijna 11 jaar later zit Dick Hollander nog steeds met allerlei vragen over de onvoorziene daad van zijn dochter. Hij wil daarom haar medisch dossier inzien, zodat hij te weten kan komen wat er tijdens de behandeling precies is gebeurd. Maar de instelling weigert dit al jaren. Reden: het medisch beroepsgeheim staat dit niet toe.

 

Marleen Barth

Dat medisch beroepsgeheim dat is heel zwaar, dat wordt heel stevig bewaakt en dat gaat met iemand mee na zijn dood.

 

Argos

Toch is niet iedereen in de wereld van de geestelijke gezondheidszorg daar even tevreden mee.

 

Roel Verheul

Gaan wij niet met z'n allen wat al te spastisch en privacy en individualiteit? En is dat nog wel van deze tijd? Dat is wat ik mij afvraag.

Argos

Voldoet het medisch beroepsgeheim zoals het nu is? Of zouden nabestaanden meer openheid van zaken moeten kunnen krijgen over de ziekte en de behandeling hun naasten? Bijvoorbeeld omdat die nabestaanden soms onraad ruiken?

 

Dick Hollander

Hieruit blijkt duidelijk, dat Altrecht - de directie, de psychiaters - een rechtstreeks verband lijken te leggen, tussen haar dood en de groepstherapie die daarvoor heeft plaatsgevonden.                                                                                        

Argos

Argos, over confrontaties tijdens de groepstherapie, vreemde brieven van de Inspectie en de ijzeren wetten van de privacy – bij de dood van een dochter.

 

Einde muziek

 

Met Dick Hollander op de begraafplaats waar zijn dochter Annemargreet ligt

Waar moeten we heen? Hierzo links?

Daar. Daar is het graf…

 

Argos

Het is een koude maandagochtend in Utrecht. We lopen met de 75-jarige Dick Hollander over de besneeuwde begraafplaats waar zijn dochter Annemargreet ligt.

 

Dick Hollander

Hier staat u voor het graf.

- Een donkere steen: Annemargreet Hollander, 6 maart 1968, 17 maart 2002.

U ziet een foto. De foto is, zeg maar, een maand of acht voor haar dood genomen, door een vriendin.

- Ik zie een vrouw, bellend aan de telefoon, lachend. Ja, een vrolijk gezicht hè, grote ogen, donkere wenkbrauwen, mooie witte tanden.

Ja, die lach is zo herkenbaar bij d’r. Maar het is natuurlijk buitengewoon tragisch dat dit een foto is van acht maanden voor haar dood. Je zou zeggen: dat is tien jaar daarvoor geweest. Maar hier hebben we ook duidelijk willen maken hoe vitaal ze was.

- Toch suïcide gepleegd. Kwam dat als verrassing?

Meer dan een verrassing! Hier had ik totaal geen rekening mee gehouden. Nee, totaal niet. En als ik die angst had gehad, dan had ik natuurlijk ook de betreffende psychiaters gebeld om te zeggen: hé, ik wil wel betrokken worden, als er enige kans is, want dan houd ik meer toezicht.

 

Argos

Een opgewekt type zonder al te veel zorgen. Zo omschrijft Dick Hollander zijn dochter. Ze studeert in de jaren negentig een jaar journalistiek in Utrecht voordat ze, na een korte periode als student Geschiedenis, op de kunstacademie belandt. Vol energie stort ze zich op de dingen. Toch heeft ze ook eigenschappen waarmee, achteraf gezien, haar latere mentale problemen misschien enigszins te begrijpen zijn. Dat vertelt haar zus Barbara.                                                                                        

Barbara Hollander

Ik zal niet met zekerheid kunnen zeggen dat er iets aan de hand was. Maar ik vind wel dat, als ik er zo naar terugkijk, dat ik denk: ze misschien toch wel veel kwetsbaarder, psychisch veel kwetsbaarder dan ze leek. We hadden wel gesprekken. Ze kon dan onzeker zijn. Maar ze kon ook onzeker zijn over vriendschappen: is iemand wel oké, niet oké? Ze kon dan bij mij enorm altijd weer de toets leggen: wat vind jij, wat denk jij, is dit normaal dat iemand zo tegen mij doet? Ze was daar, ik zou bijna zeggen, onderzoekend in. En daarmee, negatief gezegd: wantrouwig.

- Kon je haar dan geruststellen?

Ik denk gedeeltelijk maar. Ik denk dat het hielp dat we het er veel over hadden. Maar uiteindelijk kun je iemand die waanideeën heeft niet geruststellen.

 

Argos

In de jaren negentig wordt Annemargreet drie keer opgenomen in Altrecht, een psychiatrische instelling in Utrecht. Zij heeft last van psychoses, luidt de diagnose.

 

Barbara Hollander

Dat is wel vrij heftig. Ik bedoel: dan zat ze op het dak. Was ze bang dat mensen haar iets aan

wilden doen. Je zou kunnen zeggen: ze ontspoorde.

 

Argos

Dick Hollander merkte de verandering voor het eerst toen zijn dochter bij hem op bezoek was, vertelt hij als we de Utrechtse begraafplaats hebben verlaten en bij hem thuis in het Gelderse dorp Hurwenen verder praten.

 

Dick Hollander

Ze zag er al slechter uit de laatste tijd. En opeens barst ze in huilen uit. Vertelde ze hoe beroerd ze zich voelde, dat ze vijf etmalen niet had geslapen. Toen ben ik ontzettend geschrokken. Ik zeg: vijf etmalen niet slapen, daar gaat iedereen aan kapot! Ik zeg: je moet als de donder toch even contact opnemen met je huisarts. Nou, de volgende ochtend is ze opgenomen in De Jutterhof.

- De Jutterhof is..

Dat was de toenmalige crisisopvang van wat tegenwoordig Altrecht heet.                                                                                           

Barbara Hollander

En toen werden wij bijeengeroepen als gezin, om een gezinsgesprek te hebben. En daar ging dan het een en ander uitgelegd worden over wat er aan de hand was. Toen is ons verteld dat ze een behandeling zou krijgen van negen maanden intern. En ik weet zelf nog dat de eerste keer dat ik haar daar zag, toen het gebeurd was, zij zo onder de medicijnen was...dat was een heel bizarre gewaarwording. Ze kon wel wat zeggen, maar ze werd in de nevel gehouden. Er was geen emotie, en eh…

 

Argos

Een aantal jaren blijven de klachten van Annemargreet weg. Maar op 11 september 2001 gaat het toch weer mis.

 

Dick Hollander

Die datum vergeet je natuurlijk nooit meer, 2001.

- Wat gebeurde er die dag dan?

Nou ja... toen zei ze: Dick, breng me naar De Jutterhof in Utrecht. Dat heb ik gedaan. Ik zei: mag ik je vanavond komen ophalen? Ja, zei ze, dat mag. Ik zei: denk je dat je meekan naar huis? Toen zei ze: ik zal er echt over nadenken. Nou, om vijf uur, of half vijf kwam ik weer bij De Jutterhof, en ze kwam op me toe, en toen zei ze: Dick, ik blijf. Nou...sorry....dat is een van de moeilijkste momenten in mijn leven geweest. En ik weet: daarom zo moeilijk, omdat ze met mij te doen had. Ze vond het zo vreselijk dat ze mij zo weg moest sturen. Zo keek ze. Ze zei: maak je geen zorgen, het komt allemaal goed.                                                                                                                                                                   

Argos

Helaas gebeurt dat niet. Op 17 maart 2002, enkele maanden na haar laatste opname, maakt Annemargreet een eind aan haar leven.

 

Dick Hollander

Ja, dan staat de wereld stil. Je kunt het niet bevatten.

- Had u het zien aankomen?

Nee, totaal niet. Uiteraard niet. Nee, we hadden er ook over gepraat. Totaal niet. Totaal niet.

 

Barbara Hollander

Naïef misschien, maar nee, dat had ik niet verwacht. Ik bedoel: ik wist wel dat ze zwarte dagen had en toen sinds januari depressief was. Dat was ze voor het eerst, dat had ze niet eerder gehad na een psychose. En daar hadden we het ook wel over. Als ik dan bij haar langsging, dan vertelde ze wel dat een depressie echt heel zwart is, en dat je je niet uit bed weet te slepen, en dat je echt geen zin hebt in de dag. En ze had ook wel verteld dat ze dan wel dacht aan dat ze niet verder wilde. Daar hadden we het wel over. Maar ik had dus, misschien met name ook wel omdat ze het kon vertellen, had ik niet gedacht dat ze het zou doen.

 

Dick Hollander

Ik heb haar twee, misschien zelfs drie keer wel eens gevraagd: goh, Annemargreet, ik kan me voorstellen dat als je je echt uitzichtloos voelt, dat je er wel eens aan denkt om er een eind aan te maken. Toen heb ik gevraagd, goh, zou je me het volgende plezier willen doen: als je daar echt serieus over nadenkt, wil je me dat dan zeggen? En ik beloof je bij deze: ik zal je nooit tegenhouden, maar ik wil het wel weten, vooraf. En in mijn herinnering heeft ze dat plechtig beloofd. En dat dit gebeurd is, dat maakt het daarom ook zo ontzettend pijnlijk.

 

MUZIEK

 

Argos

Na de dood van Annemargreet volgen er gesprekken met de familie. Echte vragen komen er dan bij Hollander nog niet op. Dat gebeurt wel drie jaar later. Hollander begint vermoedens te krijgen. Dan krijgt hij, naar eigen zeggen met moeite, uiteindelijk een gesprek met de psychiater,  Wim Kramer.

 

Dick Hollander

Ik wilde de waarheid weten. Ik wilde weten wat er was voorgevallen. Welke medicatie gebruikte ze? Hoe werd die medicatie gecontroleerd? Op welke wijze is zij in haar depressie begeleid? Dat zijn bijvoorbeeld heel expliciete vragen. En voor mij was het natuurlijk heel essentieel dat Annemargreet zeg maar acht jaar, als ze al eens een psychose had, dat ze nooit depressief was geweest. En nu begin januari, was ze depressief geworden. Dus ik had de vraag: hoe kan het, en gelet op onze afspraken, gelet op onze contacten, gelet op haar hele gedrag, hoe kan het dan zo plotseling plaatsvinden? Ik wilde gewoon antwoorden.

 

Argos

Hollander wil onder meer antwoord op een vraag die wordt opgeworpen door een opmerkelijke brief die hij kreeg van een medepatiënte.

 

Citaat uit brief medepatiënte van Annemargreet Hollander

'Lieve An-Margreet, Ik mis je ontzettend. Had je ons maar kunnen bereiken met je eenzame strijd. (...) Letterlijk zei je me: "Ik ben levenslang arbeidsongeschikt." Toch begon je nog met je vrijwilligerswerk. Echter, na het gesprek van Rini Kerver je psychotherapeut afgelopen donderdag - dat had vreselijk veel impact op jou - was je anders, stiller, in jezelf gekeerd.

 

Argos

Vooral dat laatste regeltje wekt bij Hollander argwaan. Dat gesprek met de psychotherapeut was immers drie dagen voor haar dood, tijdens een groepstherapie. Wat is daar precies gezegd dat zijn dochter van streek maakte? Maar echte antwoorden krijgt Hollander naar eigen zeggen niet, in het gesprek met de psychiater van Altrecht.                               

 

 

Dick Hollander

Uiteindelijk, toen die dokter me met moeite heeft toegelaten, toen bleek ie een enorm dik, zo'n oud kasboek van zo ongeveer 1000 pagina's - ik weet het niet - te hebben. En ik herinner me nog dat ik dan vragen stelde, en hij zo zijn hand erop legde en zei: nee, dat is privacy, nee, daar mag ik  niks over zeggen. In elk geval werd daar werd wel bevestigd - althans, bevestigd, ik wist het toen nog niet - dat er iets was voorgevallen tijdens de groepstherapie. En dat ie toen zei: die man, die psycholoog werkt er inmiddels niet meer.

- Die die groepstherapie leidde?

Ja, die die groepstherapie leidde. Dat had ie overigens helemaal niet hoeven zeggen op die

- Dat zei hij uit zichzelf?

Ja, dat zei hij uit zichzelf.

 

Martin Roeten

Martin Roeten, psychiater en geneesheer-directeur van Altrecht.

- Wat vindt u van de opstelling van Altrecht in deze zaak, als het gaat om het beantwoorden van de vragen die meneer Hollander heeft?

Nou, ik ben er eigenlijk erg tevreden over. We hebben geprobeerd heel zorgvuldig en verstandig een midden te vinden tussen de ene kant - het hele grote goed dat niet alleen voor de overleden patiënten maar ook voor alle kwetsbare mensen die zich toevertrouwen aan de zorg van de hulpverlening van belang is: dan hun geheimhouding wordt gegarandeerd. Dat is de ene kant. En aan de andere kant vinden we het belangrijk om zo transparant en openhartig mogelijk te zijn aan derden: familieleden, naasten, partners, ouders, over datgene wat we in de behandeling hebben gedaan.

- En u zegt: wij hebben de vragen van de heer Hollander adequaat beantwoord?

We hebben telkenmale geprobeerd de vraag die wij redelijkerwijs mochten beantwoorden, gezien de geheimhoudingsplicht, hebben wij zo optimaal mogelijk geprobeerd te beantwoorden.            

 

Muziek

 

Argos

In 2010 pakt Hollander de zaak toch weer op.

 

Dick Hollander

Ik ben langzamerhand ontzettend boos geworden. Ontzéttend boos.

- Want?

Eh, om te beginnen, heb ik, zeg maar…in 2010 is dat geweest, heb ik in mei een brief geschreven naar de directie van de instelling om opening van zaken, dat wil zeggen: inzage in het dossier. Het heeft welgeteld 117 dagen geduurd voordat ik antwoord kreeg, en ik heb nog twee briefjes daar tussendoor moeten sturen met het verzoek om antwoord. Toen kreeg ik een eenregelig briefje dat ik met een dokter contact moest opnemen. Nou, dat is uiteindelijk gelukt, en ja, toen zijn de stoppen bij mij echt doorgeslagen. A: ze weigerde inzage in het dossier, en vervolgens nam ze míj kwalijk dat ik die zaak aan de orde had gesteld. En toen dacht ik: GVD, met excuus, wie is hier het slachtoffer? Ga jij je als slachtoffer gedragen!? En zij verweet naar mij toe dat de directie haar met die zaak had opgezadeld. En toen heb ik gedacht: en nou is het verdomme afgelopen!

 

Argos

Voor Hollander is de maat vol. Hij eist inzage in het dossier.

Op 24 februari 2011 schrijft hij daartoe een officieel verzoek aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg, onderdeel van het ministerie van Volksgezondheid. De inspectie heeft een eigen dossier over deze zaak, gebaseerd op een eigen onderzoek naar de dood van Annemargreet. Maar ook dat dossier blijft gesloten.

De minister van Volksgezondheid stelt dat de vertrouwensrelatie tussen patiënten en behandelaars niet meer kan worden gegarandeerd als dossiers in dit soort gevallen openbaar worden. Dat schrijft de minister aan Dick Hollander op 16 mei 2011.

 

Citaat uit brief van minister van Volksgezondheid

‘Om deze reden moet worden gevreesd dat personen in voorkomend geval niet langer hulp zoeken.’                                                                                                           

 

Argos

Dick Hollander gaat in beroep tegen het besluit. Eerst bij de minister, later bij de bestuursrechter. Maar opnieuw: zonder succes.       

 

Muziek

 

Argos

Toch is daarmee de kous niet af. Hollander krijgt weliswaar geen inzage in het medisch dossier van zijn dochter. Maar zijn procedure tegen het ministerie van Volksgezondheid heeft hem wel een paar opmerkelijke brieven opgeleverd. Het zijn brieven die de Inspectie na de suïcide van Annemargreet aan Altrecht stuurde.

 

 

Citaat uit brief Inspectie aan Altrecht

Utrecht, 19 juni 2002,

Geachte heer Kramer,

Uw rapportage met betrekking tot de suïcide van Annemargreet Hollander, geboren 6 maart 1968, is door de Inspectie in goede orde ontvangen, waarvoor mijn dank. Om een goed oordeel te kunnen vormen ontvang ik graag aanvullende informatie over het doel, de aard en de indicatie voor deelname aan, en de werkwijze van de groepstherapie waar Annemargreet Hollander aan deelnam.

Met vriendelijke groet,

drs. G. van Blanken, inspecteur voor de gezondheidszorg  

 

Argos

Hollander leest in die brief dat de Inspectie meer wil weten over de groepstherapie waar zijn dochter drie dagen voor haar dood aan meedeed. Dat is dezelfde groepstherapie waarover een medepatiënte had geschreven dat die ‘vreselijk veel impact’ had op Annemargreet. Maar het gaat verder. Uit latere brieven van de Inspectie blijkt dat zij ontevreden is over de aanvullende informatie die Altrecht, na lang aandringen, heeft toegestuurd.  

 

Citaat uit brief Inspectie aan Altrecht

'In de beantwoording van de vragen door M. Kerver, (…) psychotherapeut, valt het volgende op. Hij rept eigenlijk met geen woord over het feit waar juist in de eerste rapportage (…) uitvoerig bij was stilgestaan. Namelijk de reactie van onrust die de confrontaties in de groepstherapie teweeg hebben gebracht bij Annemargreet. Er zou zelfs een gesprek over de groepstherapie plaatsvinden de andere dag.

Is het nu een groep waar patiënten de gelegenheid krijgen om te praten over de impact die het lijden aan een psychiatrische aandoening heeft op hun dagelijks functioneren? Of is het een plaats waar confrontaties en duidingen niet worden geschuwd, en patiënten wellicht toch minder veiligheid ervaren dan in het verslag van de psychotherapeut wordt weergegeven?’

 

Argos

Er waren confrontaties in die groep. Zo concludeert de inspecteur op basis van de eerste rapportage die Altrecht hem heeft toegestuurd. En die confrontaties veroorzaakten bij Annemargreet onrust, volgens de Inspectie. Drie dagen later pleegde ze zelfmoord.

 

Dick Hollander

Hieruit blijkt duidelijk, uit de brief, en zeker de langdurigheid van de correspondentie, dat er zich dingen hebben voorgedaan die voor de inspectie de moeite waard waren om toch eens nader de ondervragen. De zaak is niet snel afgesloten. En in de tweede plaats blijkt dus dat Altrecht - de directie, de psychiaters - een rechtstreeks verband lijken te leggen, líjken te leggen, tussen haar dood en de groepstherapie die daarvoor heeft plaatsgevonden.

Ik was in het begin, heel merkwaardig mag dat zijn, maar ik had het gevoel: hè, gelukkig, er wordt hier iets gezegd wat ik vermoedde, namelijk dat er fouten zijn gemaakt. Het kan zijn dat het gesprek uit de hand gelopen is. In ieder geval: uit de brief van haar medepatiënte komt het beeld naar voren dat Annemargreet buitengewoon onverwacht onheus is bejegend.     

 

Argos

Terug naar de brief van de Inspectie. Want er kleeft nog een curieus aspect aan. De brief waarin de inspecteur kritische vragen heeft over de confrontaties in de groepstherapie, eindigt met deze alinea.                                                                                 

 

Citaat uit brief Inspectie aan Altrecht

'In een volgend contact met u kom ik nog eens graag op deze onduidelijkheid terug.

Verder wil ik deze zaak afsluiten omdat een oorzakelijke relatie tussen één en ander niet makkelijk aannemelijk te maken zal zijn.'                                                                  

 

Argos

Barbara Hollander, de zus van Annemagreet:

 

Barbara Hollander

Nou, als ik zo'n zin lees, dan denk ik: er zijn vragen, er blijven vragen, dat is wat deze inspecteur enerzijds heel duidelijk aangeeft, en dat hij daar op terug wilt komen. Maar tegelijkertijd zegt hij: ik wil deze zaak verder maar afsluiten omdat het niet makkelijk aannemelijk te maken zal zijn. Op zo'n moment denk ik: nee, vast niet. Maar dat mag nooit een reden zijn om niet te onderzoeken. Ja, daar word ik wel verdrietig van, als ik dit lees, ja.

Argos

We hebben de Inspectie gevraagd waarom de zaak gesloten is zonder het antwoord van Altrecht af te wachten. De inspectie laat ons per mail weten:

 

Mail Inspectie voor de Gezondheidszorg:

'De inspectie ontving van Altrecht in reactie op de door haar gestelde vragen een beschrijving van de aard en het doel van de groepstherapie, de reden (…) waarom betrokkene daarvoor werd aangemeld, het moment dat zij met de groepstherapie startte en de wijze waarop deze therapie verliep, inclusief de rol van betrokkene daarin. Deze reactie gaf duidelijke antwoorden op de vragen zoals gesteld door de inspectie.'     

 

Argos

Altrecht heeft dus gewoon antwoord gegeven, stelt de Inspectie. Alleen: in een later stadium, en mondeling.                                                                                  

 

Mail Inspectie voor de Gezondheidszorg:

‪'Achteraf bezien zou het afwachten van de mondelinge reactie van Altrecht, op de door de Inspectie in de afsluitbrief geformuleerde vraag, beter zijn geweest, alvorens het dossier af te sluiten. De verkregen mondelinge informatie was voor de Inspectie echter geen aanleiding om tot een ander oordeel te komen.'

 

Argos

Dat klinkt plausibel. Totdat we nog eens de reactie lezen die Dick Hollander in 2011 kreeg van het ministerie van Volksgezondheid, na zijn verzoek om het dossier van zijn dochter in te zien. Het ministerie geeft daarin namelijk puntsgewijs aan welke stukken zij over de casus van Annemargreet Hollander in het bezit heeft. Het gaat om brieven, verslagen en de eerder genoemde suïciderapportage. Maar niets dat wijst op een verslag van de aanvullende mondelinge informatie waarover de Inspectie tegenover ons rept. Sterker nog, ook Altrecht zélf laat weten dat het dossier van Annemargreet hierover geen informatie bevat. We vragen de Inspectie daarom van wie ze deze cruciale aanvullende informatie destijds heeft ontvangen. Gisteren kwam die met het volgende antwoord.                                         

 

Mail Inspectie voor de Gezondheidszorg:

‘Nadere informatie kan de Inspectie voor de Gezondheidszorg helaas niet geven.’

 

Muziek

 

Argos

We zoeken contact met de psychiater van Altrecht met wie de Inspectie in 2002 correspondeerde over de casus van Annemargreet: psychiater Wim Kramer. Hij was ook degene met wie Dick Hollander in 2005 sprak over de zaak. Tegen ons zegt Kramer zich weinig van de zaak te kunnen herinneren. 'Ik was niet inhoudelijk bij die groepstherapie betrokken', zegt hij. Evenmin wil hij zich voor ons nog eens in de kwestie verdiepen want,  'dat raakt wellicht aan de wet op de privacy'.

 

Muziek

 

Argos

We bellen ook met de psychotherapeut die verantwoordelijk is voor de groepstherapie waarin sprake was van de confrontaties: Rini Kerver. Die zegt 'totaal verbijsterd' te zijn over de briefwisseling tussen Altrecht en de Inspectie. Hij heeft die, naar eigen zeggen, nooit gezien. De Inspectie schrijft in haar brieven dat de informatie over het verloop van de groepstherapie afkomstig is van Kerver. Kerver wil niet met zijn stem op de radio. En daarom spelen we een deel van het telefoongesprek na.

 

Rini Kerver

Dit is de eerste keer dat ik dit hoor. Ik ben helemaal niet op de hoogte van die vragen van de Inspectie.

 

Argos

Kerver kan zich niets herinneren over confrontaties of onrust in de bewuste groepstherapie-sessie.

 

Rini Kerver

Ik herinner me eerlijk gezegd geen enkele confrontatie, moet ik u zeggen.

- Is deze zaak ook niet intern besproken, onder behandelaars? Hebben jullie het nooit over de groepstherapie gehad?

Nee. Niet.

- Nooit ter sprake gekomen wat hier in deze brieven staat: confrontaties, reacties van onrust?

Nee. Nee, dat was sowieso nicht im Frage. Er is nooit iets onprofessioneels gebeurd waarvoor aparte vergaderingen zijn belegd.

- En u bent er ook informeel niet een keer op aangesproken?

Nee, niet! Dan had ik dat wel geweten. Dit zijn zulke immense gebeurtenissen. Deze suïcide kwam voor ieder van ons als een complete verrassing. (…) En als in zo'n behandeling dan iets gebeurt waarvan je het gevoel hebt dat je iets hebt gedaan dat helemaal niet kón, of waar je hebt misgekleund, dan wéét je dat, en dan spreken de mensen je erop aan en dan weet je dat twintig jaar later nog. Nou, dat heb ik allemaal niet.

- Hoe ervaart u dit dan als ik dit allemaal zo voorlees?

Met totale verbijstering en ongeloof en onwetendheid.

 

Argos

Kerver deed de groepstherapie altijd samen met Kramer, zegt hij.

 

Rini Kerver

Wij deden met z'n tweeën die groepstherapie.

- We kunnen dus uitsluiten dat er groepstherapieën zijn geweest waar u alleen heeft gezeten?

Volgens mij wel.

- Kramer zegt: ik ben er nooit inhoudelijk bij betrokken geweest.

Nou dat lijkt mij echt heel onwaarschijnlijk. Ik heb daar nóóit op eigen houtje geopereerd. Altijd in samenwerking of onder supervisie van.

- Kon u eigenlijk goed met elkaar opschieten?

De heer Kramer en ik?

- Ja.

Is dat relevant?

- Nou, wellicht. Dat probeer ik af te tasten.

Nou ja, daar kan ik wel vanalles over vertellen, maar is dat relevant voor dit?

- Oké, mag ik daaruit de conclusie trekken dat uw onderlinge relatie niet al te best was?

Ja, nou ja, ik kan wel heel persoonlijk over mijn relatie met de heer Kramer en hoe wij met z'n tweeën die groepstherapie hebben gedaan. Maar dat...

(…)

- Is het, denkt u, van belang om te weten hoe uw relatie met Kramer destijds was om meer of beter inzicht te krijgen in deze kwestie? Zou dat kunnen?

Ja, dat zou kunnen. Maar dan wordt het een héél, vervélend verhaal.

 

 

Argos

Dit roept alleen maar meer vragen op. Wat speelde er precies tussen psychotherapeut Kerver en psychiater Kramer? Waarom weet de Kerver niets van de correspondentie tussen Altrecht en de Inspectie over de confrontaties? Hoe kan het dat hij zich zelfs niets herinnert van confrontaties? En waarom zegt Kramer dat hij niet inhoudelijk bij de groepstherapie betrokken was, terwijl Kerver meent dat dit wel zo is?

We sturen een lange lijst met vragen naar Altrecht. En krijgen een uitnodiging voor een interview met Martin Roeten, de geneesheer-directeur van de instelling.

Maar Roeten kan, naar eigen zeggen, niet ingaan op wat er afgelopen jaren al dan niet is besproken tussen behandelaren van Altrecht en meneer Hollander. Hij heeft slechts één heldere boodschap:

 

Martin Roeten

Ik denk dat het belangrijkste is dat wij weten, als Altrecht, dat de houding niet is om eigen mogelijke beperkingen, of dingen die niet goed zijn gegaan, te verdoezelen. Vandaar ook het aanbod aan meneer Hollander om daar zo open mogelijk over te zijn als het beroepsgeheim ons toestaat.                                          

 

Argos

Altrecht heeft niets te verbergen, dat is de boodschap van Roeten. Ze bieden Hollander opnieuw een gesprek aan. Maar Hollander ziet dat niet zitten.                

 

Dick Hollander

Ik moet er niet aan denken. Ik moet er niet aan denken deze mensen nog een keer te zien. Want het is allemaal mosterd na de maaltijd. Het is allemaal: als het kalf verdronken is, dempt men de put.

- Maar wilt u dan geen antwoorden op de vragen die u heeft? Die krijgt u nu niet als u niet met ze om de tafel gaat zitten.

Nee, maar ik krijg geen antwoorden! Dat weet ik nu al. Gewoon, op basis van mijn ervaringen.

- U gelooft ze niet meer?

Ik geloof ze niet meer. Ik geloof ze nu niet meer. Absoluut niet.

- En wat zou u nog tevreden kunnen stellen? Inzage in het dossier?

Ja! Ja. Maar het absolute doel is natuurlijk toch dat aan dit soort geheimhoudingspraktijken een eind gemaakt wordt, en dat de wetgeving zodanig veranderd wordt dat dit zoveel mogelijk wordt voorkomen.

 

Presentator Max van Weezel

Hoe de psychiatrische instelling Altrecht jarenlang het deksel op de pot wist te houden.

U hoorde een reportage van Eric Arends en Kees van den Bosch. De techniek was in handen van Alfred Koster.

Dick Hollander is inmiddels in beroep gegaan bij de Raad van State. Het is nog niet duidelijk wanneer de Raad uitspraak in z’n zaak gaat doen.

Volgende hoort u deel 2 van dit tweeluik over het medisch beroepsgeheim. En daarin geven deskundigen als hoogleraar Marcus Huibers en Marleen Barth, de voorzitter van GGZ Nederland, hun visie op de grenzen van dat beroepsgeheim.

 *** EINDE TRANSCRIPTIE***