Ruziende artsen in het VUmc (deel 1)

transcriptie

Argos NPO radio1
18 augustus 2012

Een reportage van Eric Arends & Sanne Boer

Download transcriptie

***START TRANSCRIPTIE***

 

Presentator Max van Weezel:

Goedemiddag, welkom bij Argos, het onderzoeksprogramma van Radio 1. De eerste aflevering van het nieuwe seizoen, en we pakken meteen uit met een grote kwestie: de knallende ruzie tussen de medisch specialisten van de Amsterdamse VU.

Maar eerst even wat we niet gaan doen vandaag. Het gesprek namelijk met de sportjournalisten Iwan van Duren en Tom Knipping, in de serie Luizen in de Pels - wel aangekondigd in de VPRO-Gids van deze week. Dat gesprek houdt u tegoed. De heren komen over twee weken, op 1 september, naar de studio. Want het nieuws van vandaag gaat voor.

En dat nieuws is: het rommelt al een tijdje in het VU Medisch Centrum in Amsterdam. In hun naïviteit lieten ze verborgen camera’s van Eyeworks toe op de afdeling spoedeisende hulp. Patiënten werden gefilmd zonder dat ze het wisten, en dat leidde tot grote verontwaardiging. Na één uitzending van RTL4 was het afgelopen, en de voorgenomen serie werd gestaakt. De raad van bestuur bood haar excuses aan voor die gang van zaken. Die blunder was in februari van dit jaar.

Even daarvoor kwam het VUmc ook al negatief in het nieuws. De Inspectie voor de Gezondheidszorg publiceerde toen een kritisch rapport over een overleden patiënt op de intensive care. En medici lieten de Volkskrant anoniem weten dat je op die afdeling je leven niet zeker was.

Nou, dat is niet wat je van een dokter wilt horen, natuurlijk.

Minister Schippers van Volksgezondheid liet de Tweede Kamer weten dat de Inspectie de boel scherp in de gaten zou houden, en dat de raad van bestuur een verbeterplan had opgesteld. Nou, dat klonk alsof alles beter zou worden, maar dat is niet waar, dus.

Eric Arends en Sanne Boer verdiepten zich in de zaak, en troffen nog steeds een knallende ruzie aan. Luister naar hun verslag.

 

Tune

 

Citaat 1

'De aanleiding voor dit gesprek is de brief van 7 maart jongstleden van elf leden van de staf heelkunde, waarin de raad van bestuur wordt gewezen op een vertrouwensbreuk tussen een groot deel van de staf heelkunde en de heer Rick Paul.'                     

 

Citaat 2

‘Mijn eerste reactie was dat er sprake is van een risicovolle situatie waarbij de patiënten, of bepaalde patiënten,gevaar lopen.’

                                                                                                                                

Citaat 3

‘De zaak is opgeblazen door die melding bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Mensen kozen direct partij voor de een of de ander. En zo zie je hoe de situatie uitmondt in een soort oorlog.’                                                                                              

                       

Citaat 4

‘Ik denk dat de oplossing gedeeltelijk ligt in het nu staken van bepaalde delen van de zorg waarvan de veiligheid niet gegarandeerd kan worden, en vervolgens het probleem van a tot z analyseren.’

                                                                                                         

 

Argos

Als laatste hoorde u professor Jan Klein, hoogleraar Veiligheid in de Zorg. Klein reageert op de ernstige situatie die is ontstaan in het VU Medisch Centrum in Amsterdam. Uit interne documenten en vele gesprekken met medewerkers van het VUmc, blijkt dat er onder artsen en chirurgen van dat ziekenhuis een knallende ruzie is uitgebroken. Een ruzie die de patiëntenzorg ernstig in gevaar heeft gebracht.                             

 

Jan Klein

‘Omdat goede patiëntenzorg alleen geleverd kan worden in een situatie waarbij alle betrokkenen goed samen kunnen werken, goed kunnen communiceren. En dat is niet het geval.’                                                                                                      

                                                                                                                                

Argos

Een van de longchirurgen zit al ruim anderhalve maand ziek thuis, omdat directe collega's het vertrouwen in hem hebben opgezegd. De Inspectie voor de Gezondheidszorg is bezorgd. Ze vroeg een maand geleden aan de raad van bestuur van het VUmc of de continuïteit van de zorg nog wel gewaarborgd is. En er zijn al afspraken gemaakt met een ander ziekenhuis, het OLVG, om longpatiënten over te nemen.

Aanleiding voor het conflict is het doen en laten van een gerenommeerd longchirurg van het VUmc: Rick Paul.                                                                                        

 

Anonieme bron 1

Concreet gesproken is er een brief, ondertekend door een tiental chirurgen, naar de raad van bestuur gegaan. Met de boodschap dat zij niet meer met longchirurg Rick Paul willen samenwerken.                                                                                         

 

Argos

De kritiek op Rick Paul heeft te maken met zijn besluit, in maart vorig jaar, om naar de Inspectie te stappen. Hij deed toen een melding over een longpatiënt die na twee operaties was overleden op de intensive care van het VUmc. Volgens verscheidene medewerkers van het ziekenhuis heeft Paul door zijn IGZ-melding in de media ten onrechte de rol van klokkenluider toebedeeld gekregen. Maar de strijd over de IGZ-melding blijkt onderdeel te zijn van een veel groter conflict.                              

                                                                                                                                

Anonieme bron 5

Als je het mij vraagt, was die melding bij de IGZ een pure wraakactie van longchirurg Rick Paul tegen het hoofd van de afdeling intensive care. En de Inspectie heeft zich laten misbruiken om interne vetes uit te vechten.                                                         

 

Argos

In het VUmc woedt een conflict tussen starre dokters - en volgens sommigen zelfs tussen gelovige en ongelovige dokters. Een conflict, in elk geval, dat al enkele jaren gaande is, en waarbij inmiddels medici van drie belangrijke afdelingen zijn betrokken: chirurgie (ook wel heelkunde genoemd), de intensive care en de afdeling longziekten. De nood is zo hoog dat patiënten nu waarschijnlijk onnodig dood gaan, zegt hoogleraar Jan Klein.                                                                                                                                     

 

Jan Klein

‘Het is sowieso mogelijk, en het is ook niet de vraag óf het gebeurt maar wannéér er mensenvermijdbaar overlijden.’

 

Argos

Argos, over een stammenstrijd tussen grote ego's, en het verloren vertrouwen in een vooraanstaand ziekenhuis.    

 

Einde tune

 

Fragment NOS Journaal

‘De zorg voor patiënten op de IC van het VU Medisch Centrum in Amsterdam is ernstig in gevaar. Dat stelt een aantal specialisten van het ziekenhuis. Volgens hen wordt er op de afdeling niet naar hun adviezen geluisterd, en heerst er een angstcultuur waar tegenspraak niet wordt geduld.’

 

Argos

Een fragment uit het NOS Journaal van 14 december 2011. Alle media pakken stevig uit met het nieuws dat die ochtend via de Volkskrant naar buiten is gekomen. De intensive care-afdeling van het VU Medisch Centrum in Amsterdam werkt zó slecht, zo luidt de boodschap, dat je daar je leven niet zeker bent. De onrustbarende berichten zijn gebaseerd op een brief die - niet bij naam genoemde – specialisten van het VUmc naar de media hebben gestuurd. Een van de geneeskundigen windt er in een vertrouwelijk gesprek met de Volkskrant geen doekjes om:                                                        

 

Citaat uit de Volkskrant

‘Je draagt je patiënten over aan de intensive care en je hoopt maar dat ze er via de voordeur weer uitkomen. Levend dus.’

 

Argos

Ook het Radio 1-Journaal meldt dat het – op basis van anonimiteit - met bezorgde artsen contact heeft gehad over de slecht functionerende intensive care.

 

Fragment Radio 1-Journaal

‘De NOS heeft met verschillende specialisten van het VUmc gesproken en hun verklaringen liegen er niet om:

- Ik stuur regelmatig patiënten door naar andere ziekenhuizen, omdat ik de zorg hier niet vertrouw.

- Ik schaam me voor de organisatie waar ik werk.

- Ik heb grote zorgen over de kwaliteit van zorg op de IC.

- Ik zou hier zelf nooit willen liggen omdat ik weet dat de kwaliteit van zorg niet goed is.’

 

Argos

De felle kritiek van de anonieme specialisten op de intensive-care-afdeling krijgt veel aandacht. Ook al, omdat er twee meldingen blijken te zijn geweest bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg over twee longpatiënten die op diezelfde IC-afdeling zijn overleden. Een van die casussen komt die dag kort aan bod in RTL Nieuws.                                                                                                                                  

Fragment RTL Nieuws

‘Na zijn operatie in maart dit jaar, komt een longpatiënt terecht op de intensive care. De longartsen maken zich nog zorgen, en adviseren hun collega’s op de IC om een bronchoscopie te doen: kijken in de luchtwegen van de patiënt. De artsen op de IC negeren dat advies. De communicatie verloopt stroef. De patiënt overlijdt drie dagen later. Een longchirurg stapt naar de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Die constateert: ‘De achterliggende structurele problemen die hebben geleid tot deze melding, zijn een potentieel gevaar voor de kwaliteit van zorg voor de intensive care-patiënt.’

 

Argos

De boodschap is helder: op de IC-afdeling van het VUmc is het een janboel, en dat is nu bekend geworden, dankzij het moedige optreden van de klokkenluider die naar de IGZ stapte: longchirurg Rick Paul.      

 

kort muziekfragment

 

Argos

In Den Haag stellen Tweede Kamerleden de kwestie aan de orde bij minister Schippers van Volksgezondheid. Schippers beaamt dat er in het VUmc 'structurele samenwerkingsproblemen zijn tussen een aantal medisch specialisten'. En ook dat er risico's zijn voor de patiëntveiligheid. Maar, schrijft zij in een brief aan de Tweede Kamer:                                                                                                             

 

Citaat brief minister Schippers

'De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft inmiddels een conceptplan-van-aanpak van de Raad van Bestuur ontvangen. (...) Na beoordeling van dit conceptplan ziet de IGZ op dit moment geen aanleiding om aanvullende maatregelen te nemen.’

 

Argos

Ook het hoofd van de afdeling Heelkunde, Jaap Bonjer, benadrukt dat zijn ziekenhuis er al van alles aan doet om de onderlinge twisten op te lossen. Patiënten hoeven zich volgens Bonjer geen zorgen te maken, zegt hij tegen het Radio1-Journaal.

                                                                                                                                

 

Fragment Radio1-Journaal (Jaap Bonjer)

Er is inderdaad op dit moment een probleem tussen een klein aantal medisch specialisten - en ik zeg met nadruk 'klein', het gaat eigenlijk om een handvol - met de IC-staf. En daar zijn wij druk mee bezig. En dat proberen wij heel goed te regelen.

- Vraag: Heeft u zorgen over de kwaliteit van zorg van het VUmc?

Absoluut niet. U heeft ook kunnen zien in de wetenschappelijke pers dat wij het top-academisch medisch centrum zijn van Nederland. Dat is niet alleen zo voor de wetenschap, dat is ook voor de kwaliteit van zorg. Die is hier van zeer hoog kaliber.’

                                                                                                                                

Argos

Het is een behapbaar probleem, er komen nieuwe afspraken om de samenwerking te verbeteren, er komt een plaatsvervangend hoofd voor de intensive-care-afdeling, het komt allemaal goed. Zo luidt het verhaal van het VUmc aan de buitenwereld. Maar achter de schermen gebeurt er iets heel anders.

 

Muziekfragment

 

Argos

Uit vertrouwelijke documenten die wij gekregen hebben en gesprekken die wij in de afgelopen maanden voerden met een groot aantal medici, blijkt dat na de meldingen aan de IGZ en de anonieme brandbrief aan de media juist grote ruzie uitbreekt onder het personeel van het medisch centrum.

 

Citaat bron 1

‘De zaak is opgeblazen door die melding bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Mensen kozen direct partij voor de een of de ander. En zo zie je hoe de situatie uitmondt in een soort oorlog.’

 

Jan Klein

‘Mijn naam is Jan Klein. Ik ben anesthesioloog en hoogleraar Veiligheid in de Zorg bij het Instituut voor Beleid en Management in de Gezondheidszorg van de Erasmus Universiteit.’

 

Argos

We hebben hoogleraar Klein gevraagd te kijken naar de interne documenten en de weerslagen van de gesprekken met zes van onze belangrijkste bronnen.

 

Jan Klein

‘Mijn eerste reactie was dat er sprake is van een risicovolle situatie, waarbij de patiënten of bepaalde patiënten gevaar lopen. Omdat goede patiëntenzorg alleen geleverd kan worden in een situatie waarbij alle betrokkenen goed kunnen samenwerken, goed kunnen communiceren. En dat is niet het geval.’

 

Argos

De wrevel spitst zich in eerste instantie toe op de eerste casus die Rick Paul in maart 2011 bij de Inspectie aanbrengt, en waar de media in december 2011 al over berichtten: de casus van de overleden longpatiënt. De Inspectie legt in haar rapport de schuld van de calamiteit grotendeels bij de afdeling Intensive Care. Een aantal medici met wie wij hebben gesproken, verbaast zich zeer over deze conclusie.                                                                                        

Citaat bron 3

‘Het ging om iemand met longkanker, die daarnaast leed aan levercirrose als gevolg van alcoholgebruik. Zo'n bronchoscopie kan dan riskant zijn, en de toestand verslechteren. Het besluit van de intensivist om die bronchoscopie niet uit te voeren, was dus niet per definitie fout. Ik vind het daarom raar dat Rick Paul zo luid alarm heeft geslagen bij de IGZ.’

 

Citaat bron 2

‘Een externe commissie van hoogleraren uit andere ziekenhuizen heeft zich ook over de casus gebogen. En die is tot de conclusie gekomen dat het overlijden van deze ernstig zieke en verzwakte patiënt niet als calamiteit kon worden aangemerkt. Maar daar heeft Rick Paul niet op willen wachten. Hij is vrijwel meteen naar de IGZ gestapt.’

 

Muziekfragment

                                                                      

Argos

In het conflict staan twee kampen tegenover elkaar. De ene kant bestaat uit Rick Paul, de longchirurg die aan de bel trok bij de IGZ, gesteund door longartsen van de afdeling longziekten. En aan de andere kant staan intensivisten van de afdeling intensive care. En zij hebben steun van een flink aantal medici van andere afdelingen. Die laatste partij herkent zich totaal niet in de kritiek op de intensive-care-afdeling, en vindt dat Rick Paul met zijn IGZ-melding veel te hard van stapel is gelopen.   

 

Citaat bron 2

‘De media schetsen ten onrechte een beeld van Rick Paul als koene klokkenluider. Zijn verwijt dat er met de IC-afdeling van het VUmc niet te werken zou zijn, is volstrekte onzin.’

 

Citaat bron 5

‘Rick Paul was helemaal niet in het ziekenhuis toen het incident met de longpatiënt zich voordeed. Dat is toch op z'n minst merkwaardig. Paul was niet eens als longchirurg bij de bewuste operatie betrokken. En dan stapt-ie tóch naar de IGZ - zonder de dokters die er wél bij betrokken waren, van tevoren in te lichten.’

 

Argos

De gemoederen lopen zo hoog op dat longchirurg Paul van de ziekenhuisleiding niet meer op de intensive care mag komen. Daarvoor is zijn relatie met die afdeling te zeer verstoord geraakt. De longchirurg komt daardoor feitelijk op non-actief te staan.

 

korte pauze/muziekje

 

Argos

Ondertussen volgen, op aandringen van de raad van bestuur, vele bemiddelingsgesprekken om de kou tussen de rivalen uit de lucht te nemen. Er worden ook nieuwe afspraken gemaakt om het gezamenlijk overleg over patiënten te verbeteren. Maar als de raad van bestuur in maart van dit jaar bekendmaakt dat Rick Paul als longchirurg weer de draad mag oppakken, stuit dit op fel verzet. Opmerkelijk genoeg komt dat verzet niet van de afdeling intensive care, maar van Pauls eigen afdeling, de afdeling heelkunde, waarvan longchirurgie een onderdeel is. Er gaat een brief naar de ziekenhuisleiding die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat:

 

Citaat brief chirurgen afdeling heelkunde

‘Amsterdam, 7 maart 2012,

 

Geachte raad van bestuur,

(…)

Ondergetekenden voelen zich verplicht de raad van bestuur er (…) op te wijzen (...) dat bovengenoemd conflict, en vooral de rol die collega Paul hierin heeft gespeeld, óók heeft geleid tot een vertrouwensbreuk tussen Paul en een groot deel van de staf heelkunde. Het behoeft geen betoog dat het ontbreken van vertrouwen tussen de stafleden van een afdeling niet bevorderlijk is voor een goed en veilig werkklimaat, veilig voor chirurgen, veilig voor opleidingsassistenten en, niet in de laatste plaats, veilig voor patiënten.’

 

Argos

In totaal elf chirurgen van de afdeling heelkunde, ongeveer de helft van die afdeling, ondertekent de brief waarin zij het vertrouwen in Rick Paul opzeggen. Een directe collega van Paul weigert zelfs longoperaties uit te voeren zolang hij met Paul moet samenwerken. Hoogleraar Veiligheid in de Zorg, Jan Klein:

 

Jan Klein

‘Zo'n brief is een heel ernstig signaal. Het gebeurt maar zelden dat een groot aantal chirurgen een brief, een signaal afgeven dat zij het vertrouwen verloren hebben in een collega. De chirurgen voelen zich onveilig omdat voor hen op een onbegrijpelijke manier aan de bel is getrokken bij de inspectie door Rick Paul. In een stadium dat te vroeg geweest zou zijn, voor een probleem dat naar de mening van de VU en de chirurgen geen probleem geweest is. En daarmee is men bang dat Rick Paul vaker naar buiten toe signalen af zou geven dat het onveilig is. En ik begrijp dat wel. Dat je als collega-professional of collega-chirurg moet kunnen vertrouwen op het principe dat jij direct aangesproken wordt of kritiek krijgt van je collega, vóórdat hij daarmee naar een andere partij stapt.’

 

Argos

De raad van bestuur gaat met de briefschrijvers om de tafel zitten om te horen wat precies hun grieven zijn. De chirurgen nemen tijdens dat gesprek geen blad voor de mond. Dat blijkt uit het vertrouwelijke conceptverslag van het gesprek.

 

Citaten uit vertrouwelijk conceptverslag van gesprek tussen chirurgen en raad van bestuur Vumc

- ‘De heer Paul functioneert als eenling. Dit komt niet ten goede aan de patiëntenzorg.’

- ‘De heer Paul is overtuigd van zijn eigen gelijk.’

- ‘In aanwezigheid van de heer Paul wordt niet vrijuit gesproken over problemen en complicaties. Dit is verontrustend.’

- ‘Ik voorspel dat er een volgend probleem ontstaat als verder wordt gegaan met de heer Paul.’

 

Jan Klein

(Vraag): even terug naar de dingen die in dat gesprek worden gezegd. Rick Paul handelt als eenling: is dat erg?

‘Ja, dat is absoluut erg. Er kán geen zorg meer geleverd worden als eenling. Hoe graag je dat als dokter zelf ook denkt, dat jij degene bent die de patiënt eigenhandig redt. Dat kan nooit. Je moet altijd samenwerken met andere specialisten, met verpleegkundigen. Daar is sprake van teamwork, of moet daar zijn.’

(Vraag): En als dat dus niet gebeurt? Wat is daarvan het gevolg?

‘Het gevolg kan zijn dat inderdaad collega-specialisten niet goed bijdragen aan de zorg. En dat er op bepaalde momenten geen goede zorg geleverd wordt, bijvoorbeeld. Of dat anderen niet goed begrijpen wat er van hen wordt verwacht, aan inspanningen. En daarmee de zorg voor de patiënt niet optimaal is.’

                                                                                                                                

Argos

De raad van bestuur vraagt in hoeverre excuses van Rick Paul een oplossing kunnen bieden. Maar daarvoor vinden de chirurgen het te laat. De ziekenhuisleiding schakelt daarop een extern mediation-bureau in. Dat moet de situatie in kaart brengen en bekijken of bemiddeling tussen de partijen nog mogelijk is.

 

Muziekfragment

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde

‘Conflictanalyse Heelkunde. Mei 2012.’

 

Argos

In mei voltooit het bemiddelingsbureau de zogeheten 'Conflictanalyse Heelkunde'. Het stuk van 21 pagina's beschrijft Paul als een 'betrokken' longchirurg die 'in het belang van zijn patiënt dag en nacht bereikbaar is voor assistenten en collega-artsen'. Maar verder laat het document zich voornamelijk lezen als een tirade tegen de - zoals hij wordt genoemd - 'solistische', 'polariserende' en 'gelijkhebberige' longchirurg Paul.

                                                                                             

Citaat Conflictanalyse Heelkunde

‘In alle gesprekken over de heer Paul wordt het ervaren gebrek aan reflectief vermogen bij hem ter sprake gebracht. Er is 'geen communicatie', hij neemt 'kritiek niet ter harte', er is 'geen dialoog', toont 'nooit enige zelfreflectie', 'wil niet praten'.

 

Argos

Ook de raad van bestuur krijgt in de conflictanalyse forse kritiek te verduren.

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde


‘Velen hebben hun zorg geuit over de impact van deze kwestie op alle betrokkenen. Op de patiëntenzorg en opleiding, op de eigen organisatie, op het vertrouwen van patiënten in de geboden zorg, en op het imago van het VUmc in de buitenwereld. (...) Het wordt gezien als een 'strijd zonder winnaars' die 'verstrekkende gevolgen binnen het VUmc en ook daarbuiten zal hebben. Deze zorg wordt nog versterkt doordat menigeen vreest dat de Raad van Bestuur 'heel voorzichtig' te werk zal gaan, terwijl 'krachtdadig optreden gewenst' is. Sommigen menen dat de huidige situatie mede het gevolg is van het feit dat de Raad van Bestuur 'eerder niet doorgepakt' heeft, en daarmee een situatie heeft laten ontstaan waarin deze ontwikkeling mogelijk was.’

 

Argos

De conflictanalyse bevestigt nog eens wat de rebellerende chirurgen eerder aangaven: zij hebben grote moeite met het feit dat Paul met zijn IGZ-melding niet heeft willen wachten tot het interne onderzoek naar de casus was afgerond. En dat Paul zijn directe collega’s daarover niet vooraf heeft ingelicht.

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde


‘Wanneer de dreiging ervaren wordt dat een complicatie zonder collegiaal overleg als calamiteit bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg gemeld gaat worden, ontstaat het gevoel geen fouten te mogen maken. Niet alleen ontstaat hier een persoonlijk gevoel van onveiligheid, maar leidt dit ook tot 'gesloten communicatie'. Een ongewenste situatie, omdat dit het leerproces hindert en de patiëntveiligheid negatief beïnvloedt.’

 

Jan Klein

‘Het verliezen van vertrouwen in elkaar door een club chirurgen, kan dramatische effecten hebben. Niet zozeer in het uitvoeren van een operatie. Als je dan met elkaar aan de operatietafel staat, dan kan dat eventueel wel goed gaan. Maar bijvoorbeeld in het na-traject van de behandeling, tijdens een dienst; als er dan een probleem is met een patiënt van de ene chirurg, en de andere chirurg heeft dienst, dan vraag het nogal wat om de telefoon te pakken en te vragen aan je directe collega – waar je dus niet mee op kan schieten – van joh, ik zie nou jouw patiënt en die heeft dit soort problemen, wat moet ik daarmee? Dat gebeurt dan heel vaak niet. En daarmee heb je een potentieel probleem voor die patiënt.’

 

Argos

Daarbij speelt nog iets anders mee. Rick Paul heeft volgens de chirurgen wel erg makkelijk toegang tot een machtige club als de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Zo bracht Paul de casus van de overleden longpatiënt bij de Inspectie ter sprake via zijn broer: Harry Paul. Die is oud- inspecteur-generaal van de VROM-Inspectie, en oud-voorzitter van de Inspectieraad: de vergadering van inspecteurs-generaal waar ook de baas van de IGZ aanzit. Onder de collega-chirurgen van Rick Paul leidt dit tot argwaan. Blijkt uit de conflictanalyse:                                                         

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde


‘De invloed of vermeende invloed van deze broer hangt als een schaduw over deze kwestie en roept veel wantrouwen op. (...) De wijze waarop de heer Paul zijn broer ter sprake brengt, wordt als bedreigend en onveilig ervaren.’

 

Argos

Maar er is meer. De conflictanalyse legt bloot dat de ruzie over de Inspectie-melding onderdeel is van een veel groter conflict.

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde


‘Diverse gesprekspartners vragen zich af of deze melding los gezien kan worden van oudere gebeurtenissen. Anderen menen een 'trend' te zien in de gebeurtenissen, en spreken van 'wraak', 'rancune', 'vereffenen van oude rekeningen' en 'bijltjesdag'. (...) Ten slotte is de gedachte geopperd dat de heer Paul 'gebruikt wordt door de oude garde, waar nog heel veel oud zeer is'. (...) En dat de verschuiving die gaande is, binnen de organisatie en in de Raad van Bestuur, van strengere (geloofs-)opvattingen naar een meer liberale visie, hier ook een rol speelt. (...) Er is sprake van een culture clash.’

 

Jan Klein

‘Ja...hieruit spreekt hoe verstoord de verhoudingen zijn. En dat daar diepgewortelde problemen aan ten grondslag liggen.

(Vraag): Schrikt u hiervan?

‘Ja, enorm. Enorm.

(Vraag): Met name waarom?

‘Omdat dit soort verhoudingen maken dat die dagelijkse zorg naar mijn mening niet goed geleverd kan worden.’

 

Argos

In het document komen diverse ruzies aan bod die volgens de opstandige chirurgen nog altijd voortwoekeren. Ze komen overeen met de verhalen die wij van onze bronnen horen. De kern: Rick Paul zou zijn IGZ-melding vooral hebben gedaan uit persoonlijke wraakgevoelens jegens de intensive-care-afdeling - in het bijzonder tegen het hoofd van die afdeling: Armand Girbes.  

 

Citaat bron 1

‘Rick Paul en Armand Girbes, dat zijn gewoon vijanden. Die wrevel bestaat al heel lang. Er is in het verleden een aantal incidenten geweest. Armand Girbes was namelijk niet alleen het hoofd van de intensive care. Hij was ook divisiehoofd. En in die functie was hij eigenlijk de baas van de afdeling waartoe Rick Paul behoorde, de afdeling heelkunde. Als divisiehoofd heeft Girbes afgelopen jaren een paar chirurgen op non-actief gezet. Bepaalde mensen, onder wie Rick Paul, hebben hem dat erg kwalijk genomen.’

 

Citaat bron 5

‘En nu worden er rekeningen vereffend. Het was overduidelijk dat het bij die meldingen aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg niet ging om gebrek aan kwaliteiten op de IC-afdeling. Het ging erom het hoofd van de IC-afdeling, Armand Girbes, kapot te maken. Zo is dat letterlijk gezegd door meerdere longartsen.’

 

Citaat bron 1

‘Sommigen binnen het VUmc hebben het rapport van de Inspectie denk ik zeker gezien als munitie om de aanval op de intensive care te openen. Een aantal mensen zal hebben gedacht: dit is onze kans om het hoofd van de IC-afdeling, Armand Girbes, kwijt te raken. Dat staat niet zwart op wit, maar er zijn wel mensen die dit soort uitspraken hebben gedaan.’

 

Citaat bron 5

‘Er is in het VUmc een soort vijfde colonne van gereformeerden actief die daar de dienst probeert uit te maken. Rick Paul behoort daartoe. Zij zijn gewoon bezig met een actie-beschadiging. Macht verwerven en macht behouden. Kafka was een amateur vergeleken bij wat hier gebeurt.’

 

Citaat bron 1

‘Het geloof zou hierbij een rol kunnen spelen. Maar dat denk je altijd wanneer er iets in de VU gebeurt. En ik denk dat het vooral ook te maken heeft met ego's. Girbes heeft een enorm groot ego. En dat heeft Rick Paul ook. Ze zijn allemaal ontzettend eigenwijs en uitgesproken. Het zit die mensen gewoon in het bloed om strijd te voeren.’

 

muziekfragment

 

Argos

Terug naar hoogleraar Jan Klein. Welk aspect uit de conflictanalyse baart hem het meest zorgen?

 

Jan Klein

‘Het belangrijkste aspect is dat, onafhankelijk van de inhoud, dit zo'n grote kluwen is van vetes en conflicten en verschil van inzicht en interpretatie, dat daarmee het onderling vertrouwen ernstig geschaad is. Niet alleen tussen de toppersonen binnen de VU maar uiteindelijk ook tussen de mensen op de werkvloer.’

 

Argos

Of de IGZ-melding van Rick Paul inderdaad een uiting is van de slepende conflicten binnen het VUmc, valt lastig te bewijzen. In de analyse van het mediation-bureau geeft Rick Paul in elk geval aan dat hij zich als verantwoordelijke voor de longchirurgie verplicht voelde om de kwestie aan de Inspectie voor te leggen. Paul erkent wel dat er onder de medewerkers diverse kwesties spelen. Ook geeft hij toe dat hij naar de IGZ is gestapt zonder eerst wederhoor te hebben gepleegd bij de intensive-care-afdeling, en zonder te overleggen met de raad van bestuur. Maar een wraakactie was zijn IGZ-melding volgens hem niet. Het ging om een vermoedelijke calamiteit, en die behoort bij de Inspectie te worden gemeld.

Hoe het ook zij: de onderlinge weerzin zit inmiddels zo diep, dat het externe bemiddelingsbureau mediationgesprekken zinloos acht.

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde


‘Gesteld kan worden dat er geen hoop is om middels gesprekken tot een herstel van vertrouwen en een redelijke goede samenwerking met de heer Paul te komen.’

 

Tune + Citaat NOS Journaal

‘Gezondheidsinspectie verbiedt hartoperaties in Nijmegen.’

 

Argos

Het is niet de eerste keer dat de zorg voor ziekenhuispatiënten in gevaar komt door conflicten tussen medici. Zo kwamen in 2006 ernstige problemen aan het licht in het hartcentrum van het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen.

 

Citaat nieuwslezer NOS Journaal

‘Het Radboud-ziekenhuis in Nijmegen mag sinds vanochtend geen hartoperaties bij volwassesnen meer uitvoeren omdat het geen kwaliteit en veiligheid voor hartpatiënten kan garanderen. Volgens de Inspectie voor de Gezondheidszorg zijn er in de jaren 2003 tot en met 2005 dertig sterfgevallen geweest die vermeden hadden kunnen worden. Slecht leiderschap, beroerde communicatie en overdracht en falende nazorg worden als oorzaken genoemd. Voorlopig gaat de afdeling hartchirurgie een week dicht, maar waarschijnlijk zal het ziekenhuis veel meer tijd nodig hebben om orde op zaken te stellen.’

 

Argos

Een fragment uit het NOS Journaal van 25 april 2006. Hoogleraar Jan Klein kent die zaak van binnenuit.

 

Jan Klein

‘In 2006 ben ik lid geweest van de onderzoekscommissie voor de problemen bij de hartchirurgie in Nijmegen.’

 

Argos

En hij ziet grote overeenkomsten met de huidige kwestie in het VU Medisch Centrum.

 

Jan Klein

‘Als je kijkt naar het type probleem in de VU rondom de longchirurgie en de problemen in het Radboud-ziekenhuis, dan zijn deze problemen absoluut vergelijkbaar. Het komt erop neer dat er geen of onvoldoende samenwerking is tussen verschillende specialismen. Maar ook in de hiërarchie: tussen verpleegkundigen en specialisten, in die zin dat verpleegkundigen onvoldoende invloed hebben op wat er gebeurt in het ziekenhuis.

‘In Nijmegen gingen er dus mensen onnodig dood. In de VU is dat statistisch gezien niet hard te maken, maar het kan niet anders dan dat dit zijn tol eist.’

(Vraag): Dus het is wel mogelijk, dat dit in het VU ook aan de hand is?

‘Het is sowieso mogelijk, en het is ook niet de vraag óf het gebeurt maar wannéér er mensen vermijdbaar overlijden. En ik hoop dat dit nog maar incidenteel of niet gebeurd is. Maar je kunt er aan de andere kant de klok op gelijk zetten. Als het nu nog niet gebeurd is, dan gebeurt het op korte termijn.’

 

Argos

Longchirurg Rick Paul zit sinds begin juli ziek thuis. De longartsen van de afdeling longziekten hebben intern laten weten dat de continuïteit van de longchirurgie in het VUMedisch Centrum nu in gevaar kan komen. Ze hebben zelfs al afspraken gemaakt met het Onze Lieve Vrouwen Gasthuis om patiënten eventueel naar dat ziekenhuis te kunnen doorverwijzen.

Inmiddels heeft het hoofd van de afdeling longziekten de Inspectie gealarmeerd over de geëscaleerde situatie. Dat blijkt uit een brief van 4 juli van inspecteurmevrouw Hofstra-Van Benthem aan de voorzitter van de raad van bestuur van het VUMedisch Centrum, Elmer Mulder:

 

Citaat brief inspecteur Hofstra-Van Benthem aan voorzitter Elmer Mulder, Raad van Bestuur VUmc

‘Professor Postmus, hoofd afdeling longziekten, heeft telefonisch contact met mij gezocht vanwege zijn zorgen over de continuïteit van zorg rond de longchirurgische (complexe) patiënt. Ik heb hem gevraagd zijn zorgen bij u neer te leggen. Wel ontvang ik van u per ommegaande uitsluitsel over op welke wijze de continuïteit van zorg voor de longchirurgische patiënt nu geborgd is. Waaronder de beschikbaarheid van 7x24 uur van een longchirurg.’

 

Argos

Bronnen zeggen dat Piet Postmus door de raad van bestuur is berispt om zijn actie.

Hoe moet het nu verder? Het bemiddelingsbureau dat de ruzie in kaart bracht, waarschuwt in zijn conflictanalyse voor gemakzuchtige oplossingen.

 

Citaat Conflictanalyse Heelkunde

‘Het zou te simpel zijn om te denken dat met een vertrek van de heer Paul de problemen opgelost zijn. (...) Zonder aanpak van de andere hoofdrolspelers in deze kwestie, zal een vertrek van of (straf)maatregel tegen de heer Paul niet begrepen worden en tot veel verontwaardiging leiden.’

 

Argos

Hoogleraar Klein onderschrijft die analyse. Maar volgens hem zijn nu eerst andere, ingrijpender maatregelen nodig.

 

Jan Klein

‘Ik denk dat de oplossing gedeeltelijk ligt in het nu staken van bepaalde delen van de zorg waarvan de veiligheid niet gegarandeerd kan worden. En vervolgens het hele probleem van a tot z analyseren.’

(Vraag): Wat zegt u nu? Er moeten afdelingen sluiten?

‘Ja, dat is wel mijn inschatting. Ik schat in dat met name rondom de longchirurgie de veiligheid nu niet gegarandeerd is. Omdat een van de belangrijkste operateurs op dit vlak nog steeds niet actief is. En daarbij andere operateurs ook hebben gezegd dat zij niet durven opereren onder dit soort omstandigheden. En het probleem lijkt zich toch enigszins te concentreren rond de chirurgie voor longpatiënten. En daarmee kun je op een gegeven moment de afweging maken: is het nog verantwoord of niet? Ik schat in, op basis van die gebrekkige samenwerking, dat de kwaliteit niet geborgd is.’

(Vraag): Dat is wel een grote stap.

‘Dat is een grote stap en die nemen we in de zorg niet vaak. We gaan eigenlijk altijd door, qua zorg. Maar ik denk dat je bij twijfel niet in moet halen en tijdelijk de zorg moet stoppen.’

 

Eindtune

 

Presentator Max van Weezel

En tot zover deze reportage over het slepende conflict tussen de grote ego’s aan het VU Medisch Centrum in Amsterdam.

We hebben de raad van bestuur van het VU Medisch Centrum uiteraard om een reactie gevraagd. De raad van bestuur liet ons gisteren in een schriftelijke verklaring weten dat de kwaliteit en continuïteit van de longchirurgie binnen het VUmc is geaarborgd.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg laat in een schriftelijke verklaring weten dat ze er bovenop zit en dat ze de zaak nauwgezet blijft volgen. We wilden graag weten of de Inspectie op de hoogte is van de Conflictanalyse Heelkunde waar in de uitzending sprake van was. Maar dat wilde ze niet zeggen. De Inspectie roept iedereen die iets te melden heeft over het VUmc op dat ook te doen.

Tot slot hebben we gesproken met longchirurg Rick Paul, althans, geprobéérd met hem te spreken, want hij wil zich houden aan de afspraak om niet met de pers te praten, en ziet daarom af van een weerwoord.

U hoorde een reportage van Eric Arends, Sanne Boer en Kees van den Bosch. En de techniek was in handen van Alfred Koster.

 

 *** EINDE TRANSCRIPTIE***