Morele dilemma’s

Maurice Woestenburg ,

In zijn nieuwste roman ‘Euforie’ laat Christiaan Weijts een terroristische aanslag plaatsvinden in een tramtunnel in het centrum van Den Haag. De aanslag heeft grote gevolgen voor een architect, zowel op persoonlijk als professioneel vlak.

De architect Johannes Vermeer, de hoofdpersoon in het boek (en een vermeende nazaat van de wereldberoemde schilder), wordt op een dag aangehouden wanneer hij met een busje door Den Haag rijdt. De politieagent sommeert hem te helpen bij de reddingswerkzaamheden. Zijn bus wordt ingezet bij het vervoer van gewonden.

Op de plek van de ramp moet een nieuw bouwwerk annex gedenkteken verrijzen. Een half jaar later dingt zijn architectenbureau LVE Architecten mee naar de opdracht. Via een referendum bepalen de inwoners van Den Haag welk ontwerp wint. Met het referendum komt een waar mediacircus op gang.

Niet het beste ontwerp, maar het ontwerp met het beste verhaal lijkt de bouwopdracht te gaan winnen. Aanvankelijk liep Johannes niet met zijn heldendaad te koop, maar voor het winnen van de prijsvraag is enige openheid gewenst. Als hij zijn lang verzwegen rol bij de reddingswerkzaamheden toegeeft, weet zijn vrouw niet meer of ze hem kan vertrouwen. Uiteindelijk raakt Johannes zijn baan, huis èn echtgenote kwijt. En met zijn teruggevonden jeugdliefde Isa wordt het ook niets.

Christiaan Weijts heeft in Euforie bewust een architect opgevoerd. Weijts: 'Het is een beroep dat in crisistijd al snel onder druk staat. Ook de morele aspecten spelen een rol. Johannes ziet architectuur in de eerste plaats als een ethische opgave, dat is steeds meer naar de achtergrond aan het verdwijnen.'

Ook Arnon Grunberg en Jamal Ouariachi gunden in hun recente romans (respectievelijk; De man zonder ziekte en De vernietiging van Prosper Morèl) een hoofdrol aan een architect. Toch verbaast het Weijts dat het niet veel vaker is voorgekomen: 'Het is het archetypische beroep van een schepper, iemand die een complete wereld neerzet. Als schrijver moet je je daar wel verwant aan voelen.’

In De Avonden sprak Jeroen van Kan met Christiaan Weijts over zijn nieuwe roman.