Hermansnacht

Maurice Woestenburg ,

In de nacht van vrijdag op zaterdag organiseerde de VPRO op Radio 1 de 'Hermansnacht', een marathon van vijf uur, waarin we onderzochten hoe ver de invloed van Willem Frederik Hermans vandaag de dag nog reikt.

Deze week zou De mislukkingskunstenaar verschijnen, het eerste deel van de biografie van W.F. Hermans (1921-1995). Eind september werd bekend dat de biografie werd uitgesteld. 'Ik vrees dat ik aan het uitstel een beetje debet ben,' zei biograaf Willem Otterspeer in de Volkskrant. 'Omdat ik maar bleef doorschrijven, kwamen er nieuwe voetnootjes bij en moesten er nieuwe drukproeven komen. Nu ben ik er tevreden over. Puntjes op de i, zou Hermans zeggen. Het is alleen maar mooier geworden.'

De verschijningsdatum is nu vastgesteld op 28 november. Dat betekende niet dat de eerder aangekondigde Hermansnacht ook werd uitgesteld. Die ging gewoon door, omdat we het over veel meer dan de biografie wilden hebben. Namelijk, onderzoeken wat voor een schrijver Hermans was. Wat zijn drijfveren en frustraties waren, en vooral hoe ver zijn invloed vandaag de dag nog reikt. Heeft hij nog betekenis? En verdient zijn werk een tweede leven?

Aan de hand van archiefmateriaal, waarin de schrijver zelf ruim aan het woord komt, spraken Wim Brands en Jeroen van Kan met diverse gasten over het geval Hermans. Voor wie niet de hele nacht is opgebleven, de marathon van vijf uur is hieronder terug te beluisteren.

Als eerste gast schuift schrijver en historicus Willem Otterspeer aan om over het eerste deel van de biografie te praten. De mislukkingskunstenaar behandelt de periode 1921-1952, zijn jonge schrijversjaren.

In het tweede uur komen literatuurcritica Elsbeth Etty en schrijver Jamal Ouariachi aan het woord over de betekenis van Hermans en over de invloed van zijn werk op hedendaagse schrijvers. En we horen Maartje Wortel, Stephan Enter en Christiaan Weijts in hoeverre zij door Hermans beïnvloed zijn.

Vervolgens: twee uur archiefmateriaal. In een van de fragmenten legt Hermans aan Max Pam uit hoe je een goede polemiek schrijft. Aan een zeer jonge Coen Verbraak vertelt hij over zijn kritiek op andere schrijvers. Als ze beter naar hem geluisterd hadden, waren ze misschien niet inde vergetelheid geraakt. En we gaan met de schrijver op pad in Brussel, waar hij met Freddy de Vree de locaties uit Tranen der acacia's bezoekt. En in een van zijn laatste gesprekken, een opname uit 1994, geeft hij toelichting op de raadselachtige roman Ruisend gruis.

En tot slot praten literatuurwetenschappers Arnold Heumakers en Wilbert Smulders over het proza van Hermans.

Ook Cultura24 besteedt deze week veel aandacht aan Hermans. Op 19 en 26 oktober worden twee interviews met de schrijver uitgezonden: een aflevering van Boeken aan het woord uit 1962 waarin Jessurun d’Oliveira met Hermans praat over De donkere kamer van Damokles, en een Literaire ontmoetingen uit 1965 met een interview door Andreas Burnier. Te zien zijn ook verfilmingen van Paranoia (Adriaan Ditvoorst, 1967), De blinde fotograaf (Adriaan Ditvoorst, 1973) en De elektriseermachine van Wimshurst (Erik van Zuijlen, 1978).