steun vpro

Boeken

Nathan Filer & Andrew Solomon

Een registratie van twee gesprekken die op Crossing Border werden opgenomen. De Engelse schrijver Nathan Filer vertelt over de rouw van een schizofrene jongen in zijn roman 'De schok van de val'. En de Amerikaanse schrijver en journalist Andrew Solomon hoopt ouders van kinderen die anders zijn troost te bieden met zijn boek 'Ver van de boom'.

De Britse auteur Nathan Filer is sinds twaalf jaar werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg. Zijn ervaringen op dit gebied heeft hij verwerkt in zijn ontroerende debuut De schok van de val.

Als je het zo opsomt klinkt het nogal melodramatisch, beseft ook Filer zelf. ‘Ik vertelde dat het verhaal gaat over een jongen, Matthew Homes. Dat die een oudere broer met het syndroom van Down had die, toen ze allebei heel jong waren, omkwam bij een ongeluk in een vakantiepark. Dat zijn moeder daar nooit meer helemaal overheen komt en hem geestelijk mishandelt. En dat hij vervolgens schizofrenie ontwikkelt en als puber in een inrichting terechtkomt… Ik dacht: o mijn God, wie wil dat nou lezen?! Het klonk als een verschrikkelijk tranentrekkerig misery memoir. Precies het soort boek dat ik nooit zou willen schrijven.’

Dat heeft hij ook niet gedaan. Het boek is namelijk erg grappig. Wanneer Matthew bijvoorbeeld op school hoort dat een mens voor een deel uit atomen bestaat waar ook de grootste natuurkundigen op aard uit bestaan, bedenkt hij dat hij dus ook bestaat uit dezelfde atomen waar zijn verongelukte broer uit bestond. Matthew gaat aan de slag: hij bouwt een krankzinnige proefopstelling in zijn kamer, met flessen en potjes, gevuld met aarde, met elkaar verbonden door plastic slangetjes, zodat er iets gebeurt met 'covalente bindingen' en waterstofatomen, waardoor hij zijn broer uit de atomen zal heropbouwen. Natuurlijk is dit ontroerend, maar het is ook krankzinnig en grappig. Net als de rest van het boek.

Andrew Solomon schreef Ver van de boom voor en over ouders met kinderen die anders zijn: kinderen ontstaan uit verkrachting, dove kinderen, kinderen met dwerggroei, criminele kinderen, transgenders, of kinderen zoals hij zelf is: homoseksueel. Hoe ga je als ouder om met een kind dat niet aan de algemene verwachtingen voldoet?


Kinderen die doof zijn, worden vaak geboren uit ouders die kunnen horen. Die ouders proberen vervolgens hun kind in te passen in de wereld van de horenden. Het kind wordt hier niet gelukkiger van. Dan ontdekt het kind de dovenwereld, een eigen cultuur waar mensen communiceren met gebarentaal en waar niemand anders is of raar. Ze voelen zich er thuis. Het zijn vervolgens de ouders die moeten accepteren dat hun kind anders is dan zijzelf.

Solomon interviewde meer dan driehonderd gezinnen in elf jaar voor dit hartverscheurende boek. Het idee ontstond nadat hij zelf jarenlang het gevoel had dat zijn ouders niet van hem hielden. Zijn conclusie kan ik alvast verklappen: al deze ouders houden van hun kinderen. Hen te accepteren zoals ze zijn, dat is waar de schoen wringt. Het is ook de insteek van dit boek. Solomon wil hoop bieden aan mensen die misschien het gevoel hebben er alleen voor te staan. 'Ver van de boom' focust niet op de pijnlijke effecten van uitstoting, maar juist op de processen van aanvaarding en omarming.

Bekijk hieronder hoe Wim Brands het boek Ver van de boom al tipte voor VPRO Smaakmakers.