Nederland van Buiten: komen de Bulgaren?

Hellen Kooijman ,

Sinds 1 januari mogen Roemen en Bulgaren vrij werken in Nederland. Terwijl Nederlanders zich opmaakten voor een ‘tsunami’ aan Bulgaren, berichtten de Bulgaarse media de afgelopen maanden lauwtjes en relativerend over de angst voor migratiegolven uit Oost-Europa.

verrechtsing in nederland

Bulgaren konden tot nu toe al vrij werken in Griekenland en Spanje, de meest populaire bestemmingen voor met name Bulgaarse seizoensarbeiders. En nu komen er dus nog acht andere landen bij, waaronder Nederland.

Dat de Britten bang zijn voor migranten, is al bekend. ‘Maar ook de van huis uit vrij liberale Hollanders worden steeds rechtser als het gaat om migratie’, zo schrijft de Irish Times in een bericht dat door zowat alle Bulgaarse nieuwssites en kranten werd overgenomen - lees hier een automatisch vertaalde versie. Dat bericht verwijst naar een recente enquête van het CPB, waaruit zou blijken dat bijna tweederde van de Nederlanders niet gediend is van de eventuele komst van Bulgaren en Roemeense arbeiders. Deze gegevens tonen, zo meldt het bericht, ‘dat het de Nederlandse regering niet lukt de bevolking te overtuigen met het argument dat van de zeshonderdduizend burgers uit andere Europese landen die in Nederland leven, er tot nu toe maar twintigduizend een werkloosheidsuitkering of bijstand hebben aangevraagd.’

Tv-zender Btv – zeer goed bekeken, redelijk neutraal – liet op 1 januari diverse mensen aan het woord, die de angst als ‘onzin’ bestempelden. ‘Er zijn geen aanwijzingen dat er echt een enorme uittocht is van Bulgaren’, meldde een woordvoerder van het Bulgaarse ministerie van Sociale zaken. ‘Degenen die dat wilden, zijn al weg’.

Toch blijkt dat niet helemaal waar. Ljoebomir Basjev gaat binnenkort wel. Naar Nederland. Voorlopig alleen, zo vertelt hij voor de camera (in de derde minuut). ‘Het is niet gemakkelijk. Je bent van je gezin gescheiden, je ouders, van alles. Maar daar (in Nederland) doen ze het zoals het hoort. En als je werkt, is het genoeg om normaal van te leven.’ Ook zijn vriend Emil Kjosev wil weg. ‘Er is hier zo weinig werk hier, dat je alleen nog maar naar vertrekhal 2 kunt gaan’. Vertrekhal 2 in Sofia is de hal voor buitenlandse vluchten.

apocalyptische taferelen

Bulgarije onder Roemeense vlag

Bulgaren verspreidden intussen op facebook een filmpje waarin de BBC een blunder zou hebben gemaakt door Roemenië in te kleuren met de Bulgaarse vlag en andersom. Dat blijkt al te dateren van april vorig jaar. De hele kwestie speelt dan ook al langer.

Staatszender BNR, de Bulgaarse Nationale Radio, berichtte er op 7 november over op haar site bnr.bg. Het zijn met name de politici en de media in West-Europa die ‘apocalyptische taferelen’ schetsen en bang zijn voor de golf aan laagopgeleide migranten uit Roemenië en Bulgarije. Die angst is het grootst in Groot-Brittannië en Nederland en zou onder meer gebaseerd zijn op eerdere ervaringen met de eerste golf Oost-Europeanen in 2004, waaronder Polen en Litouwers. De auteur wijst erop dat in Groot-Brittannië, Duitsland en Nederland al jaren hoogopgeleide Bulgaren werken die bijdragen aan de economie. Het gaat dus per 1 januari vooral om laagopgeleide arme en werkloze Bulgaren. En het is maar de vraag of die gaan komen. ‘Sommige politici zullen zeker bedrogen uitkomen met hun prognoses.’

Op 9 november werd op dezelfde radio de Bulgaarse Antoaneta Dimitrova aan het woord gelaten. Dimitrova is politicoloog en docent aan de Universiteit Leiden en woont al tal van jaren in Nederland. Zij legt uit waarom Nederlanders volgens haar zo gekant zijn tegen Bulgaarse migranten. Ze meent dat dit een proces is dat al veel langer aan de gang is in Nederland. ‘Nederlanders zijn bang voor alle Oost-Europeanen die komen. Vraag het aan onze Poolse vrienden, die voelen dat al vijf à zes jaar. Nederland is bang dat er vooral veel arme mensen komen, die gebruik gaan maken van hun sociale voorzieningen. En dat veel van die arme mensen zich zouden bezig zouden houden met criminele acties.’

De slechte reputatie van Bulgarije is vooral veroorzaakt door de Bulgaren zelf, meent de Leids-Bulgaarse politicoloog. ‘Schuldig zijn ook de Bulgaarse politici en Bulgaarse intellectuelen, die het verzaken om de goede kanten van Bulgarije te benadrukken. Kijk, als ergens in een gemeente in Nederland gezegd wordt dat ze een tsunami aan Polen verwachten, want dat werd eerst ook van de Polen gezegd, dan reageert de Poolse regering en de Poolse minister van Buitenlandse zaken scherp, publiekelijk en met veel waardigheid. Zo’n reactie dwingt Nederlandse politici te erkennen dat het soort populistische uitspraken die Nederland doet, niet geaccepteerd worden in het Europese huis. Maar elke keer als er in Nederland negatieve uitspraken worden gedaan over Bulgaarse migranten, doet de Bulgaarse regering niets om de goede naam van Bulgaren te verdedigen.'

reacties op kritische enquete telegraaf

Wel berichten de Bulgaarse media begin december over de enquête uit de Telegraaf, waaruit zou moeten blijken dat 80 procent van de Nederlanders de Bulgaarse migranten niet binnen wil. De krant Doema (links-populistisch) haalt daarbij minister Asscher aan, die de ideeën van de Britse premier Cameron ‘potentieel interessant’ zou vinden en citeert de christendemocraat ‘Peter Heerma’ – CDA'er Pieter Heerma - die aangeeft dat de komst van de nieuwe golf Oost-Europeanen het vinden van werk voor de zevenhonderdduizend werklozen in Nederland bemoeilijkt. ‘Onze markt is een nationale, geen Europese’, zou Heerma gezegd hebben.

De krant zelf houdt zich op de vlakte, maar interessant is het commentaar van een Bulgaarse lezer die zich afvraagt waarom de Nederlanders niet naar het weidse Bulgarije komen, met zijn goede klimaat, mooie bossen, rivieren en zee, maar blijven wonen in dat ‘pannenkoekplatte, enorm dichtbevolkte land’ waar allen ‘domme’ Hollanders wonen. ‘Mensen zijn als schapen’ vervolgt hij, refererend aan de enquête, ‘die zonder na te denken achter hun leider aanhollen.’

'Holland moe'

Verder lijken de Bulgaarse media weinig interesse te hebben in wat er over hen gezegd wordt in Nederland. Dat heeft deels te maken met de eigen sores. Sinds mei van dit jaar wordt er hevig en massaal geprotesteerd tegen de huidige socialistische regering en die gaat maar niet weg. Bovendien heeft de media de afgelopen jaren al voldoende te stellen gehad met de Hollanders. Ze lijken een beetje ‘Holland-moe’.

Als enige tegenstander van Bulgarije’s toetreden tot de Schengenzone maakte Nederland zich niet geliefd in Bulgarije, alhoewel sommige Bulgaren wel begrepen dat de Nederlanders open grenzen met dit ‘corrupte maffialand’ niet zien zitten. In november 2011 publiceerde de site Bazikileaks (bazikam betekent zoiets als pesten) een interview met Mark Rutte, dat zou zijn gedaan door de Bulgaarse staatsradio en waarin hij zou hebben gezegd dat Bulgaren niet in staat zijn een goed functionerende en gerespecteerde rechtsstaat op te bouwen.’ Het bleek om een nepinterview te gaan.
 

Bangmakerij over Bulgaren

'Beste Hollanders. En wie gaan jullie tulpen plukken?' was de kop van een column van de bekende Bulgaarse journaliste Kapka Todorova begin 2012 in de populistische krant 24 tsjasa. Aanleiding voor de column was het onderzoek van de Nederlandse politie naar het crimineler worden van Polen, Bulgaren en Roemenen die in Nederland wonen. De politie zou ‘sterke onderbuikgevoelens hebben dat dat zo is’, maar wilde dat eerst met cijfers onderbouwen.
Todorova vroeg zich in haar column af waar die ‘paranormale’ blik van de Nederlanders vandaan kwam, dat ze al voordat er cijfers zijn wisten dat Bulgaarse, Roemeense en Poolse tulpenplukkers massaal gangsters en autodieven waren. ‘Volgens de Hollanders waart er een spook door Holland,’ schreef ze destijds spottend. ‘Het spook van de slechte Bulgaar die kinderen laat schrikken en de Goudakazen uit hun koelkasten pikt.’ Ook de Nederlandse pers kreeg er van langs, met hun voortijdige bangmakerij. ‘Is het niet zo dat in een democratie de verdachte onschuldig is tot het tegendeel is bewezen.’