filmjaar 2016

Pijnlijk eerlijke komedie

Interview met Judd Apatow over Knocked Up

Gerhard Busch ,

Knocked Up gaat door waar veel Hollywoodkomedies stoppen: grover, rauwer, en soms pijnlijk eerlijk. Regisseur Judd Apatow: 'Ik dacht als kind al dat ik grappig was, maar dat was vooral omdat niemand in mijn omgeving ook maar een poging waagde.'

Het interview vindt plaats in het chique Berlijnse Hotel Adlon, maar het is niet daarom dat Judd Apatow in driedelig grijs verschijnt. Dat is vanwege een foto shoot later die dag, en de Amerikaanse regisseur heeft maar besloten het pak alvast aan te trekken.

Eigenlijk past dat pak niet bij hem. 'Geef mij maar jeans en een T-shirt,' erkent ook Apatow, die in Berlijn is voor Knocked Up , zijn tweede komedie als schrijver/regisseur. Net als The 40 Year Old Virgin, Apatows regiedebuut, klinkt het verhaal van Knocked Up als een flauwe komedie waarvan er in Hollywood minstens dertien in een dozijn gaan.

Ging The 40 Year Old Virgin over een man die wel erg lang maagd is gebleven, Knocked Up gaat over een nerd die na een in alcohol gedrenkte nacht een sexy tv-dame zwanger maakt. Reden voor veel onderbroekenlol, maar terwijl veel Hollywoodkomedies daar stoppen, gaat Apatow veel verder. De grappen zijn grover en rauwer, en ook de personages worden soms pijnlijk eerlijk neergezet.

De 40-jarige Apatow, die ooit de grappen verzon voor komieken als Ben Stiller en Jim Carrey, en mede- verantwoordelijk was voor de briljante Gary Shandling Show, slaagt erin grappig te zijn én intelligente dingen over het leven te zeggen. Humor voor volwassenen.

U werkt al langer dan twintig jaar in Hollywood, en heeft zich al die tijd uitsluitend op komedies gericht. Waarom?
'Films waarin niets te lachen valt , kloppen niet. Je kan om alles lachen, ongeacht het onderwerp. Er gebeuren namelijk altijd wel grappige dingen, en soms op de slechtst denkbare momenten. Ik heb bijvoorbeeld grappige herinneringen aan begrafenissen. Er gebeurt altijd wel iets ironisch of ongemakkelijks waarom ik dan weer hard moet lachen.'

Dat is uw hele leven al zo?
'Ik vond als kind veel oneerlijk, en hield van komieken die daar grappen over maakten. Ik was het type dat altijd als laatste werd gekozen bij gym. Mijn klasgenoten en de maatschappij gaven me het gevoel dat er daarom iets mis was met mij, en dat heb ik ook lang zelf gedacht. Totdat ik komieken ontdekte die daar grappen over maakten. Die de boel omkeerden en juist de populaire jongens te kijk zetten.'

Humor als defensie?
'Daar was ik destijds niet zo mee bezig, maar het is waarschijnlijk wel zo. Het is ook een andere manier om naar de wereld kijken. Zo van: waarom zou ik minder waard zijn omdat ik niet van sport hou? Wie heeft eigenlijk bepaald dat sport de graadmeter is van populariteit?'

U maakte van humor uw beroep. Wanneer wist u: ik ben grappig?
'Ik dacht als kind al dat ik grappig was, maar dat was vooral omdat niemand in mijn omgeving ook maar een poging waagde. In mijn wereld was ik altijd de grappigste, en het was ook wel even schrikken toen ik op mijn 17de naar Hollywood ging en ontdekte dat daar honderden, zo niet duizenden mensen waren zoals ik. En tegelijkertijd was dat ook heel prettig, want ik had eindelijk de groep gevonden waarin ik me thuisvoelde.'

U bent inmiddels de belangrijkste komedieregisseur in Hollywood. Waarin onderscheidt u zich van al die duizenden gelijkgestemden?
'Ik heb jarenlang heel doelbewust aan mezelf gewerkt. Om beter, grappiger te worden. Als tiener werkte ik als bordenwasser in een comedy club, zodat ik van iedereen die daar optrad de kunst kon afkijken . Daarna heb ik een eigen radioshow gehad waarin ik minstens 50 komieken heb geïnterviewd. Ieder een uur lang. Als een vampier heb ik ze leeggezogen.'

Dat is wel een heel systematische benadering van humor...
'Mwah. Ik had ook gewoon niet zo veel te melden als komiek van 20 jaar. Ik had nog te weinig levenservaring. Ik vond het veel makkelijker om voor anderen te schrijven. Om grappen voor Roseanne te bedenken over zwangerschapsstriemen, of voor Jim Carrey , Ben Stiller...'

En nu schrijft u over u zelf.
'Absoluut. Het gaat niet om specifieke gebeurtenissen uit mijn leven, maar wel om zaken waar ik tegenaan gelopen ben. De film gaat eigenlijk over twee verschillende stadia in mijn relatie met mijn vrouw. Ik ben Ben, de nerd die de sexy Allison zwanger maakt, én Pete, de man die is getrouwd met Debbie, Allisons zus, met wie hij twee kinderen heeft. Ik wilde de paniek van een stel waarvan de vrouw opeens zwanger blijkt, afzetten tegen een relatie die al 15 jaar verder is, en weer zo zijn eigen problemen heeft.'

Debbie, Allisons zus, wordt gespeeld door uw vrouw, Leslie Mann. Bemoeide zij zich erg met het script?
'Mijn vrouw houdt er niet van mijn scripts in wording te lezen, maar we bespreken ze wel. Dan vertel ik haar waar ik heen wil en dan roept ze ineens: "Weet je nog dat je geen seks wou toen ik zwanger was en je je gedroeg als een imbeciel. Dat moet erin! Zet nou niet steeds anderen voor schut, laat ook eens wat van jezelf zien." Maar ik praat met alle acteurs over hun personages. Ik vroeg bijvoorbeeld aan Paul Rudd, die Pete speelt, waar hij en zijn vrouw ruzie over krijgen. En langzamerhand krijgen de personages iets van alle mensen die zich er tegenaan hebben bemoeid. Zo is Ben, die wordt gespeeld door Seth Rogen, niet alleen mijn creatie, maar heeft hij ook veel eigenschappen van Seth. Vooral dat lompe en onbehouwen gedrag. Haha.'

Is dat de reden dat de film zo eerlijk overkomt ? Soms zelfs pijnlijk eerlijk?
'Ik wil aanspreken in mensen wat ze wel denken maar niet durven te zeggen. Maar dan nog wel zo dat het als entertainment wordt gezien. Haha. Ik hou van films als Terms of Endearment en Fast Times at Ridgemont High, die én heel grappig waren, én verder gingen dan de meeste andere films. Films waarvan je kan zien dat de makers gepassioneerd waren. Dat ze niet bezig waren met een product. In zekere zin was The 40 Year Old Virgin ook een heel persoonlijke film, want die film draait heel erg om mijn eigen onzekerheden .'

Maar u bent nu 40 en heeft twee kinderen...
'Zeker, maar ik heb me wel altijd zoals die vent gevoeld. Zeker in de perioden dat ik droog stond. Haha.'

Vindt u het makkelijk om over heel persoonlijke dingen te schrijven ?
'Ik beschouw het als een uitdaging om streng voor mezelf te zijn.'

Het moment dat Pete zegt dat hij het moeilijk vindt om bij zijn vrouw te zijn, omdat hij maar niet kan begrijpen waarom zij zo graag wil dat hij bij haar is. Is dat uw eigen ervaring?
'Het is wat mijn vrouw me steeds vertelt, en iets waar we ook veel over praten. Hoe vaak een man thuis moet zijn. Ik heb nooit gelogen dat ik ergens anders was omdat ik nog niet naar huis wilde, zoals Pete in de film, maar ik heb daar vaak genoeg over gefantaseerd. Er is thuis altijd zo veel druk om het goed te doen, terwijl je er onder vrienden zo makkelijk een zootje van kan maken. Dan kan je even aan thuis ontsnappen.'

Films maken is uw manier van ontsnappen?
'Absoluut! Maar ook van mijn vrouw, hahaha.'