filmjaar 2016

Vooral niets uit het hoofd leren

City of God van Fernando Meirelles en Kátia Lund op dvd

Gerhard Busch ,

Een film die telkens terugkeerde in de top 10-lijstjes van 2003 is het Braziliaanse Cidade de Deus / City of God. Een aangrijpend drama over de door jeugdbendes gerunde drugshandel in Rio de Janeiro's gelijknamige sloppenwijk. Op de dvd wordt uitvoerig stilgestaan bij de manier waarop de overwegend niet-professionele acteurs, gerecruteerd in Cidade de Deus zelf, tot hun opvallende prestaties werden gekneed door regisseurs Kátia Lund en Fernando Meirelles.

Naast alle lof voor de dynamische cameravoering en de verhalende kracht van City of God, meende een enkele recensent dat in de film ook het leed van de jeugdige bewoners van de Braziliaanse favela's (= sloppenwijken) werd uitgevent. Meirelles en Lund zouden respectloos te werk zijn gegaan en een veel te humoristische, flitsende film over een veel te serieus onderwerp hebben gemaakt.

Na het zien van de bijna een uur durende documentaire Oficina de Atores, de belangrijkste extra op de dvd van City of God , is die stelling nog moeilijk houdbaar. Aan de hand van archiefbeelden en interviews wordt het hele project doorlopen. Van de casting in de sloppenwijken , tot de maandenlange training onder leiding van buurtwerkers en acteercoaches. Daarbij lag de nadruk niet op het script. De bijna 200 (!) amateur-acteurs werd gevraagd de dialogen vooral niet uit het hoofd te leren. Tijdens de repetities werden ze juist aangemoedigd steeds weer te improviseren. Met als doel uiteindelijk zo dicht mogelijk bij hún ervaringen in de favela's te komen.

City of God wordt vanwege het onderwerp regelmatig vergeleken met Scorsese's GoodFellas, maar de werkwijze van Meirelles & Lund doet meer denken aan de films van Mike Leigh. Ook daarin komt het uiteindelijke verhaal pas tijdens de repetities tot stand en leveren de acteurs een belangrijke bijdrage aan het scheppingsproces. Meirelles overdrijft niet als hij in de documentaire zegt: ' Mijn acteurs ontwikkelden zich als een symfonie, en werden zo deel van de film.'

De documentaire Oficina de Atores is bovenal een eerbetoon aan de jonge acteurs en maakt duidelijk dat zonder hun vertrouwen en inzet de film - die in de achterbuurten van Cidade de Deus zelf werd opgenomen - nooit gemaakt had kunnen worden.

Op de dvd staan verder de korte film Palace II (die werd gemaakt als vingeroefening voor City of God, om te zien of de belangrijkste acteurs ook op locatie wisten te overtuigen), een videoclip van de Braziliaanse techno-artiest Batacuda, een korte animatiefilm waarin de spot wordt gedreven met het feit dat City of God niet werd genomineerd voor een Oscar en een tweetal weggelaten scènes.

Het is moeilijk deze extra's op waarde te schatten, aangezien ze - in tegenstelling tot de documentaire - niet ondertiteld zijn.

Fans van City of God wordt nog gewezen op de Amerikaanse uitgave van City of God. Daar koos men, in plaats van Oficina de Atores, voor Kátia Lunds documentaire News from a Personal War uit 1999. Een opzienbarend portret van de drugsscene in Rio de Janeiro en inspiratiebron voor City of God.

Beeldformaat: 1.85:1 (anamorphic widescreen)
Geluidsformaat: Dolby 5.1 ( Portugees)
Ondertiteling: (oa) Nederlands
Duur: 124 minuten ( hoofdfilm)
Distributeur: Paradiso Home Entertainment