filmjaar 2016

Op scherp: Jim Jarmusch

Films als muziek, langzame muziek

Sietse Meijer ,

Broken Flowers, vanaf deze week in de bioscoop, hoort tot het beste werk van zowel hoofdrolspeler Bill Murray als regisseur Jim Jarmusch. Begin jaren tachtig werd Jarmusch bekend met zijn vaak in zwart-wit gefilmde, droogkomische films. Hij bleef altijd onafhankelijk - al vindt hij het belachelijk als hij 'de godfather van de onafhankelijke film' wordt genoemd. 'Dat is alsof je alleen maar kijkt naar een kleine golf in een enorme oceaan.'

De feiten
Geboren: 22 januari 1953, Akron, Ohio ( Verenigde Staten) 

Actief als: regisseur, schrijver, acteur, producer, editor, cameraman, componist. Speelde ook in de band The Del Byzantines.

Eerste film: Permanent Vacation (1980).

Prijzen: onder meer op het filmfestival van Cannes de Gouden Camera in 1984 voor Stranger Than Paradise, Gouden Palm voor beste korte film in 1993 voor Coffee and Cigarettes III, Grote Prijs van de Jury in 2005 voor Broken Flowers, bij de European Film Awards de Screen International Award in 1996 voor Dead Man, op het filmfestival van Locarno de Gouden Luipaard in 1984 voor Stranger Than Paradise, op het Rotterdams filmfestival de KNF-prijs in 1983 voor Stranger Than Paradise, op het Sundance-filmfestival de Speciale Juryprijs in 1985 voor Stranger Than Paradise , de Noorse Amanda Award in 1987 voor Down By Law, de Deense Bodil Award in 1988 voor Down By Law.

Beste film
Stranger Than Paradise (1984). Minimalistische roadmovie over een doelloze zwerftocht van drie mensen die merken dat het elders net zo saai is als thuis. Cultklassieker die een enorme invloed had op onafhankelijke filmmakers in de jaren tachtig. Ook zien: Down by Law (1986), Mystery Train (1989), Dead Man (1995), Ghost Dog: The Way of the Samurai (1999), Broken Flowers (2005).

Slechtste film
Coffee and Cigarettes (2003). Jarmusch laat zijn favoriete acteurs opdraven, maar hun koffiehuisgesprekken over triviale onderwerpen weten te verrassen noch te boeien.

Handelsmerk
Jarmusch werd begin jaren tachtig al snel één van de grote namen in filmhuizen met een sobere stijl, droge humor, melancholie en lichte ironie, vaak in zwart-wit gefilmd. In zijn eerste films laat hij outsiders commentaar leveren op Amerika en zijn helden, zoals Elvis Presley. Laat regelmatig muzikanten in zijn films spelen, zoals John Lurie , Tom Waits, Joe Strummer, Screaming Jay Hawkins, Iggy Pop en The White Stripes . Sloeg met Dead Man (1995), een heel eigen variant op de Amerikaanse western, een nieuwe richting in, die hij vervolgde met een al even eigenzinnige kijk op de gangsterfilm, Ghost Dog: Way of the Samurai.

Jarmusch over Jarmusch
'Cassavetes, Ed Wood, Warhol - dat zijn de pioniers van de onafhankelijke film. Ik maak gewoon de films die ik moet maken, zonder veel na te denken over de gevolgen. Mij de 'godfather of independent film' noemen is alsof je alleen maar kijkt naar een kleine golf in een enorme oceaan. Wie dat zegt, moet een stapje terug zetten en het grotere verband zien.'
(Well Rounded Entertainment, 1999 )

'Muziek is mijn grootste inspiratiebron. Ik hou van literatuur, film, schilderkunst en design. Maar alle culturen hebben muziek. Het is voor mij de meest directe expressievorm. Ik zie film als een vorm van muziek, zo ga ik er mee om. Tijdens het monteren moet het net als muziek een ritme hebben. Het mag duidelijk zijn dat ik van langzame muziek hou.'
(indieWIRE, 2003)

'Ik wordt altijd verliefd op de acteurs waar ik mee werk. Ik heb er een hekel aan als de opnamen voorbij zijn en ze weggaan.'
(The Guardian, 2004)

'Mijn eerste film was al een roadmovie. En er zit veel reizen in mijn andere films. Het is één van de oudste vormen om een verhaal te vertellen. Het is de meest voor de hand liggende metafoor voor het leven.'
(Seatlle Weekly, 2005)

'Mijn films zijn politiek, juist omdat ze niet politiek zijn.'
(NRC Handelsblad, 2005)

'Mensen waarderen hun vergissingen niet genoeg, of proberen ze zelfs te ontkennen, maar voor mij zijn vergissingen het belangrijkste deel van mijn werk. Omdat ik er van leer. De dingen die je verkeerd doet helpen je vooruit, omdat het vaak moeilijk is te verklaren waarom je iets goed doet.'
(Interview, 2004)

'Haar enige gebrek is haar slechte smaak in mannen denk ik, want verder kan ik niets vinden dat mis is met haar.' (over zijn vriendin, filmmaker Sara Driver)
(The Guardian, 2004)