filmjaar 2016

Op scherp: John Malkovich

Vilein en tegelijk onweerstaanbaar charmant

Sietse Meijer ,

Een voormalige ruimtepiraat op de planeet Viltvodle VI, die als religieus leider preekt over De Komst van de Grote Witte Zakdoek - dat is Humma Kuvala in The Hitchhiker's Guide to the Galaxy, de verfilming van Douglas Adams' cultroman. Hij wordt gespeeld door John Malkovich, die deze week centraal staat in de Cinema.nl-rubriek Op scherp. Een portret in woord en beeld.

De feiten
Geboren: 9 december 1953 in Benton, Illinois (Verenigde Staten). 

Actief als: acteur, regisseur, producer, schrijver . Bijzonderheid: begon als theateracteur, regisseerde theaterstukken, is eveneens kledingontwerper en investeerde in onder meer een hotel in Wales en clubs in New York en Lissabon.

Eerste film: Word of Honor (1981), een televisiefilm met Karl Malden.

Prijzen: American Comedy Award voor Being John Malkovich (voor grappigste bijrol), Emmy Award voor Death of a Salesman ( beste bijrol), National Society of Film Critics Award voor The Killing Fields en Places in the Heart (beste bijrol), New York Film Critics Circle Award voor Being John Malkovich (beste bijrol), Oscar-nominaties voor In the Line of Fire en Places in the Heart (beide voor beste bijrol).

Beste films
The Killing Fields (1984), Empire of the Sun (1987), Dangerous Liaisons (1988 ), Jennifer Eight (1992), In the Line of Fire (1993), The Portrait of a Lady ( 1996), Being John Malkovich (1999, Shadow of the Vampire (2000), Ripley's Game ( 2002), The Dancer Upstairs (2002, regie).

Inspiratie
'In mijn jeugd was Martin Luther King mijn grote held,' zei Malkovich in een interview. Las als tiener William Faulkners The Sound and the Fury naar eigen zeggen meer dan 200 keer. Bewondert Marcello Mastroianni. Favoriete films: The Battle of Algiers, The 400 Blows, Citizen Kane, The Conformist, This is Spinal Tap, High Noon, It's a Wonderful Life, het werk van Fellini. Muziek: Nina Simone , Tom Waits, Jacques Brel, Bob Dylan, Dr. Dre. 'Muziek is volgens mij de kunstuiting van het moment,'zei hij eens. 'Het is de taal die door het grootste aantal mensen wordt gedeeld.'

Handelsmerk
Gespecialiseerd in sinistere, vileine, duivelse personages die tegelijkertijd onweerstaanbaar charmant kunnen zijn. Kan als geen ander minachting op zijn gezicht toveren. Zelden één-dimensionaal: ook op zijn wreedst en meest meedogenloos kan hij sympathie opwekken door een suggestie van onderliggende tragiek; op zijn best in dubbelzinnige, ironische rollen. Opvallend is zijn lijzige stem, die hij schuchter, kil of verleidelijk en hypnotiserend laat klinken. Weet zowel in Europese arthouse-films als in grote Hollywoodfilms te overtuigen.

Malkovich over Malkovich
' Overeenkomsten tussen mijzelf en de rollen die ik speel zie ik nauwelijks. Zelfs niet in Being John Malkovich.'

'Ik heb vaak het gevoel dat ik elke dag speel hoe het is om John Malkovich te zijn. Het is een rol waar ik volgens mij bijzonder goed in ben..'

'Toen ik de titel van het script (van Being John Malkovich, red.) zag, dacht ik dat het een grap van één regel was. Toen ik het gelezen had, besefte ik dat het een grap van 110 pagina's was.'

'Amerika is een groot, wild land waar veel slechte dingen gebeuren, en vanaf het moment dat ze geboren werden, heb ik besloten dat ik mijn kinderen daar niet wilde laten opgroeien. Daarom wonen we in Europa.'

'De Amerikaanse films die nu populair zijn, zouden als b-films zijn beschouwd in de tijd dat ik opgroeide. Van die stompzinnige dingen waar je 's avonds naar keek als je moe was van het masturberen.'

'Ik wil niet Edith Piaf napraten, maar wat voor zin heeft het om spijt te hebben, om te proberen anders te zijn dan ik ben, of een andere geschiedenis te hebben dan die ik heb? Ik heb idioot veel geluk gehad, dus ik zou niet een ander willen zijn.'