filmjaar 2016

Op scherp: Luc en Jean-Pierre Dardenne

Eeuwige buitenstaanders die de kern van het bestaan zoeken

Sietse Meijer ,

In Cannes wonnen Luc en Jean-Pierre Dardenne dit jaar hun tweede Gouden Palm. L'enfant, over de 18-jarige Sonia en de 20-jarige Bruno, die hun pasgeboren baby voor 5.000 euro verkoopt, gaat deze week in première. Portret van twee Waalse broers die in de wereld van hun personages kruipen en de kijker meenemen. 'Je moet de dingen laten gebeuren, en dan film je.'

De feiten
Geboren: 21 april 1951 in Engis, België (Jean -Pierre) en 10 maart 1954, Awirs, België (Luc)

Actief als: regisseurs, producers en schrijvers.

Eerste film: Le chant du rossignol (1978), documentaire.

Prijzen: Gouden Palm in Cannes voor Rosetta (1999) en voor L'enfant (2005), prijs voor beste niet-Engelstalige film van de Amerikaanse National Society of Film Critics Awards voor La promesse (1998), Europese Filmprijs voor beste documentaire voor Gigi, Monica... et Bianca (1997), Joseph Plateau-prijs voor beste Belgische regisseur in 1997, 2000 en 2003, prijs voor beste Belgische film op filmfestival Brussel voor La promesse (1997) en Filmprijs Bremen (2005).

Beste film
Rosetta (1999 ). Indrukwekkende blik op het trieste leven van de 15-jarige Rosetta, die met haar alcoholische moeder in een caravan woont en boven alles werk wil vinden, om respect te krijgen, om zich waardig te voelen. Rauw en benauwend. 'Rosetta voelt zich opgesloten als een dier,' zei Luc Dardenne. 'We wilden de kijker bij haar in de kooi zetten.' Ook zien: La promesse, Le fils en L'enfant.

Slechtste film
Je pense à vous (1992) is ook volgens de Dardenne- broers zelf geen aanrader. 'Dat is een slechte film,' zei Luc Dardenne in een interview. 'En toch mochten we blijven werken, omdat ze dachten dat we misschien toch iets te vertellen hadden.'

Handelsmerk
Sobere , kale stijl, waarbij alles dat niet tot de essentie behoort, wordt weggelaten. De speelfilms van de Dardennes - die begonnen als documentairemakers - doen levensecht aan, alsof ze registraties van de (grauwe) werkelijkheid zijn. Het losse camerawerk, dicht op de huid van de personages, versterkt die indruk. In feite zijn de films heel zorvuldig gemaakt, met een lange voorbereidingstijd. Opvallend is ook dat een traditionele verhaalstructuur ontbreekt.

De Dardennes over De Dardennes
'Wij zijn één persoon, vier ogen.'
(indieWIRE, 2000)

Luc: 'Je moet niet laten zien dat je filmt. Je moet niet boven het kader uit komen en zeggen: dat filmen we. Je moet erin kruipen. Daar moet je de tijd voor nemen. Je moet de dingen laten gebeuren, en dan film je.'
(R.A.M. Cannes Journaal, 2005)

Luc: 'De wereld veranderen met film? Je kunt wel proberen bepaalde beelden van de wereld te veranderen. Beelden die samen een wereldbeeld vormen.'
(VPRO Stardust, 2000)

Jean- Pierre: 'We hebben nooit besloten om samen te gaan werken, het is vanzelf zo gegaan. We weten niet beter. Mensen van buiten zeggen: 'Hoe is het toch mogelijk ? Twee broers.' Maar wat dacht je van de gebroeders Lumière? Het medium film leent zich uitstekend om met zijn tweeën te creëren.'
(De Filmkrant, 2000)

Luc: 'Als kind kijk je door het raam naar de wereld, en je stelt je er vragen bij. Alleen heb je vaak pas de antwoorden wanneer je volwassen bent. Wat wij als kind door dat raam zagen waren arbeiders, fabrieken en stakingen. Die indrukken bleven op ons netvlies gegrift, maar toch bleven we altijd buitenstaanders. Ik denk dat ons engagement veel te maken heeft met die dubbelzinnigheid: het gevoel die wereld te kennen en te begrijpen, zonder er ooit zelf deel van uit te maken.'
(Knack, 2005)

Jean-Pierre: 'Toen we documentaires maakten, gingen we een werkelijkheid filmen die buiten je bestaat, waar je geen controle over hebt - die weerstand biedt aan je camera. Je moet het nemen zoals het is. Dat aspect proberen we te houden in onze speelfilms, om iets te filmen dat weerstand aan ons biedt.'
(indieWIRE, 2000)

Luc: 'Wat ons interesseert is om meteen tot de kern door te dringen . Bj Le fils is dat de twijfel, de aarzeling over wel of niet doden. Dat was de onderliggende vraag in de film.'
(Kamera.co.uk, 2003)

Luc: 'Nu hebben we tenminste allebei een Gouden Palm op ons bureau staan.'
(Guido. be, 2005)