filmjaar 2016

De 'geloofwaardige waarheid' van United 93

United 93 van Paul Greengrass op dvd

Gerhard Busch ,

Film: *****
Extra's: ****

Zijn opdracht, zo bekent regisseur Paul Greengrass op de dvd van United 93, was het creëren van een 'geloofwaardige waarheid.' Wat zich allemaal precies heeft afgespeeld in het enige gekaapte vliegtuig dat op 9/11 zijn doel niet bereikte was immers nooit met volledige zekerheid te zeggen, maar Paul Greengrass wilde in United 93 zo dichtbij mogelijk komen.

En daar is hij uitzonderlijk goed in geslaagd. Greengrass maakte United 93 zo levensecht, dat het lijkt alsof we terugkeren in het verleden en de gebeurtenissen live meemaken .

Daartoe bedient Greengrass zich van een aantal technieken die hij, verspreid over de commentaartrack, nader toelicht.

Greengrass koos voor onbekende acteurs, want sterren leiden af en bevestigen nog eens dat het een gespeelde werkelijkheid is. Ook vroeg hij aan betrokkenen - in de luchtverkeerstoren, uit het leger - om zichzelf te spelen, in de hoop en verwachting dat de 'acteurs' de gebeurtenissen niet zouden naspelen, maar opnieuw zouden beleven.

Om dat te vergemakkelijken werd uitvoerig gerepeteerd en gewerkt met een zeer los script. De kapers en passagiers in het vliegtuig moesten zich wel houden aan een tijdschema. Dankzij de zwarte doos en de telefoongesprekken die aan boord werden gevoerd waren sommige gebeurtenissen immers bekend. Maar de acteurs waren verder vrij in het opvullen van de gaten.

Er waren twee camera's in het vliegtuig (een voorin en een achterin), en er hingen ook overal microfoons, zodat geen beweging of geluid gemist zou worden. Omdat de twee cameramensen van te voren niet wisten wie ze zouden volgen, moesten ze zich laten leiden door het moment, en door wat ze om zich heen zagen gebeuren. Dat betekende dat ook de acteurs niet wisten of ze wel of niet opgenomen werden, zodat niemand ook maar even uit zijn rol kon vallen. Om het spel nóg natuurlijker te maken, besloot Greengrass tot takes van wel 50, 60 minuten.

Het resultaat is verbluffend. Het realisme in United 93 is zo overtuigend, dat de film op sommige momenten haast ondraaglijk beklemmend wordt.

Op de dvd staat ook de uur lange special United 93: de families en de film. Daaruit wordt duidelijk dat familieleden van de passagiers nauw met de acteurs en Greengrass hebben samengewerkt aan de film. In de special worden herinneringen aan de slachtoffers opgehaald en worden enkele acteurs gevolgd die op bezoek gaan bij familieleden van degene die ze in de film vertolken.

Het emotionele hoogtepunt zit aan het eind van de special. Nog voor de wereldpremière krijgen de familieleden de film te zien. 'Het voelde alsof ik in het vliegtuig naast mijn dochter zat,' vertelt de een. 'Ik voel me verdoofd. Het was een pijnlijke ervaring,' zegt een ander, 'maar wel precies zoals ik de gebeurtenissen heb gezien in mijn nachtmerries.'

De conclusie moet voor Greengrass duidelijk geweest zijn: Opdracht geslaagd.

Beeldformaat: 2.35: 1 (enhanced anamorphic)
Geluidsformaat: Dolby Digital 5.1
Ondertiteling: Nederlands, Frans, Engels
Duur: 106 minuten (hoofdfilm)
Distributeur: Universal