filmjaar 2016

Deserteurs als oorlogshelden

The Dirty Dozen van Robert Aldrich

Sietse Meijer ,

Film: ****
Extra's: ****

De meest omstreden scène van de oorlogsfilm The Dirty Dozen zit aan het eind . Tientallen nazi-officiers, samen met hun vrouwen en minnaressen, zitten in een schuilkelder. Ze kunnen geen kant op als de helden van de film eerst benzine in de kelder gieten en er vervolgens een granaat in gooien. Alle nazi's komen uiteraard om in het inferno.

Filmcriticus Roger Ebert was één van degenen die in 1967, bij het uitkomen van de film, aanstoot namen aan de scène. En volgens diverse betrokkenen die aan het woord komen op de dvd van The Dirty Dozen, zou regisseur Robert Aldrich kans gemaakt hebben op een Oscar, als hij de bewuste scène zou hebben weggelaten.

Dat deed Aldrich niet, omdat hij de kijkers wilde laten zien wat voor een hel een oorlog is. Hij maakte een oorlogsfilm die de gruwelen niet wegliet. Niet onbelangrijk is dat de film werd gemaakt tijdens de Vietnam-oorlog. De manier waarop de Duitsers worden afgeslacht, wordt vaak gezien als een commentaar op het gebruik van napalm in Vietnam, iets dat ten tijde van het maken van de film veel in het nieuws was.

In de Making Of op de dvd wordt de film aardig in zijn historische context gezet. Het gaat bijvoorbeeld over de geschiedenis van Amerikaanse oorlogsfilms, die in de periode vlak na het einde van de Tweede Wereldoorlog vooral eer betoonden aan de gevallenen. Daarna kwamen meer bespiegelende films, die ook ingingen op de gevolgen van de oorlog.

The Dirty Dozen was één van de eerste films die een realistisch beeld van de oorlog wilden geven. De helden van The Dirty Dozen zijn niet de typische nobele mannen die tot dan toe meestal centraal stonden in oorlogsfilms. Integendeel: het gaat om mannen die wegens misdaden als moord, verkrachting en desertie veroordeeld waren tot de doodstraf of lange gevangenisstraffen. Daarin sluit de film aan op de anti-autoritaire sfeer van de jaren zestig.

Op de dvd staat een documentaire over de Filthy Thirteen, een regiment paratroopers dat echt bestaan heeft, en qua anti- autoritaire houding veel weg had van de Dirty Dozen. Al benadrukt E. M. Nathanson, die de roman schreef waarop de film gebaseerd was, dat hij deze Filthy Thirteen niet kende toen hij het boek schreef.

Een aardige bonus op de dvd is een complete extra film, The Dirty Dozen: The Next Mission. Dit vervolg, een televisiefilm, is een stuk minder bijzonder dan zijn voorganger, maar is alleen al de moeite waard door de hoofdrollen van Lee Marvin en Ernest Borgnine, die ook belangrijke rollen speelden in de eerste Dirty Dozen-film.

Beeldformaat: 16:9 (2.20:1)
Geluidsformaat: Dolby Digital 5.1 (Engels en Frans)
Ondertiteling: Nederlands, Engels, Frans, Arabisch, Roemeens
Duur: 143 minuten (hoofdfilm); extra's: introductie door Ernest Borgnine 3.30 minuten, Operation Dirty Dozen 9 minuten, Making Of 30 minuten, The Filthy Thirteen: Real Stories From Behind The Lines 47 minuten, militaire wervingsfilm Marine Corps Combat Leadership Skills 30 minuten
Distributeur: Warner Home Entertainment