filmjaar 2016

Chapeau voor John Wayne's cowboyhoed

Rio Bravo van Howard Hawks op dvd

Saskia Legein ,

Levi jeans. Coca Cola. John Wayne. Het zijn synoniemen geworden voor een Amerika dat niet meer bestaat. Een Amerika waaraan nog het avontuur van spijkerbroekdragende goudzoekers kleefde, het bevrijdende kapitalisme - geserveerd in een gewelfd flesje- en de romantiek van piefpafpoef patriottisme. Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van 's werelds beroemdste (film) cowboy en chauvinist John Wayne, is een speciale dvd-versie van de westernklassieker Rio Bravo uit 1959 uitgebracht.

In 1959 was de toen 52- jarige John Wayne eigenlijk al half uit het zadel geraakt, vertelt regisseur John Carpenter in de korte film Commemoration: Howard Hawks' Rio Bravo.
' The Duke', zoals zijn bijnaam luidde, was nog wel geliefd, maar sinds de westernhit The Searchers (1956) was Wayne's naam louter op de titelrollen van matige films verschenen.
Ook regisseur Howard Hawks (Scarface, The Big Sleep), een van de grootste namen in Hollywood, had een zware tijd achter de rug . Nadat zijn Land of the Pharaohs (1955) genadeloos was gekraakt door critici en geflopt aan de kassa's, had hij zich teruggetrokken.

Hawks raakte in de vier daaropvolgende jaren geïntrigeerd door het nieuwe medium televisie. Eenderde van de series die halverwege de jaren vijftig op de televisie werden vertoond waren westerns. Hun ongekende populariteit kon bepaald niet worden toegeschreven aan ijzersterke plots, ontdekte Hawks. Het waren eerder de verwikkelingen rond en emoties van de personages die kijkers tussen de reclamespots door aan de buis gekluisterd hielden.

Op die televisiemanier wilde Hawks een westernfilm maken. Bovendien was het de hoogste tijd voor een tegenhanger van High Noon uit 1952 met Cary Cooper. Hawks moest niks hebben van die film, die de hemel in was geprezen en met prijzen overladen. Een sheriff die uiteindelijk door zijn Quaker-vrouw uit de penarie werd gehaald? Waar ging het heen met Amerika en de wereld, als mannen van staal verweekten?

Studiobaas Jack Warner liep niet warm voor Hawks plannen. Totdat John Wayne het project kwam versterken. De taillelijn was vervaagd, het haar dun geworden, maar Wayne vond een weg om ook op middelbare leeftijd nog een coole cowboy te zijn.
Acteren kon hij eigenlijk niet, maar John Wayne wist met zijn luidruchtige patriottisme, een karakteristiek loopje en een versleten cowboyhoed van zichzelf een wandelend filmpersonage te maken. Howard Hawks hoefde er alleen maar twee andere mannelijke sterren naast te zetten, zijn typerende scherpe dialogen toe te voegen, en de langbenige, 26-jarige Angie Dickinson te introduceren. Western was weer wat het hoorde te zijn.

Rio Bravo was bij zijn verschijning in 1959 onmiddellijk een kaskraker. De hoed, die The Duke al sinds Stagecoach (1939 ) had geholpen ook op set een echte cowboy te zijn, viel na de opnamen bijna uit elkaar. Na twintig jaar trouwe dienst moest die definitief aan de kapstok. Maar John Wayne zat weer stevig in het zadel.

Extra's:
Audiocommentaar van John Carpenter en Richard Schickel
The Man Who Made the Movies: Howard Hawks (55 minuten)
Commemoration: Howard Hawks' Rio Bravo (35 minuten)
Old Tucson: Were the Legends Walked (10 minuten)
Beeldformaat: Anamorphic 16:9
Geluidsformaat: Dolby 5.1
Duur: 135 minuten
Distributeur: Warner Bros