filmjaar 2016

Doosje Deense galgenhumor

Anders Thomas Jensen Collector Box

Saskia Legein ,

Blinkende Lygter ****
De Grønne Slagtere ***
Adams æbler ****

Blinkende Lygter ****
De Grønne Slagtere ***
Adams æbler ****

A journey through black humor, luidt de ondertitel van Anders Thomas Jensens verzamelbox, met drie lange en één korte speelfilm. Als scenarioschrijver stortte Jensen in de Deense drama's After The Wedding, Brothers en Open Hearts zo'n onvoorstelbare hoop ellende over zijn personages uit, dat soaps erbij verbleekten. Als regisseur zoekt hij het vooral in absurde humor die -meestal letterlijk- hard aankomt.

Jensen bouwt de reis door zijn zwarte humor netjes op. Op de eerste schijf staan zijn eerste korte film Election Night (1999) en eerste lange speelfilm Flickering Lights (2000).
In Election Night belandt een sociale globalist (Ulrich Thomsen) op weg naar het stembureau achtereenvolgend in de taxi's van een Deen die op Arabieren kankert, een nationalistische Duitser en een Arabier die Japanners uitscheldt.

Flickering Lights begint met een sprookjesachtig restaurant tussen prachtige loofbomen. Zo'n fijne plek waar je onmiddellijk een vast tafeltje wilt. Aan de muur hangt een foto van de vier vriendelijke eigenaren.
In de daaropvolgende flashback, schoppen diezelfde jongens een Poolse chauffeur halfdood omdat hij een illegale vracht met sigaretten van het verkeerde merk aflevert. Torkild, de leider van het criminele stel, krijgt van hoger hand opdracht de financiële strop te lenigen door een Russische diplomaat vier miljoen afhandig te maken. Dat brengt hem op ideeën. Waar is hij eigenlijk mee bezig?
Voor zijn veertigste verjaardag had Torkild namelijk liever een golftas gekregen dan een volautomatische AK-47. En eigenlijk had hij ook allang op het platteland moeten wonen, op deze leeftijd.
De vlucht naar een afgelegen boerderij met de miljoenen in de achterbak, de vier gezworen vrienden met ieder zijn persoonlijke geschiedenis, een geflipte jager en een dronken dokter, maakten van Jensens regiedebuut een kassucces in de Deense bioscopen.

Voor zijn tweede film The Green Butchers (2003) rekte de regisseur de absurditeit verder op.
De overmatig zwetende slager Svend (Mads Mikkelsen met een bezopen kapsel) hunkert daarin naar erkenning. Zijn partner Bjarne heeft zijn eigen sores; iets met een debiele tweelingbroer. In de concurrentiestrijd met de nare dorpsslager stuit het duo bij toeval op een ongewoon recept, waardoor de klanten niet meer weg zijn te slaan bij de groene slagers.
Denk De Noorderlingen van Alex van Warmerdam in een horrormarinade.

In de Making Of geeft Jensen toe dat hij nerveus was tijdens het draaien. 'Mensen reageren aardiger bij je debuut.'
The Green Butchers is dan ook een volslagen idioot verhaal, vindt Mads Mikkelsen. Kun je iemand als Svend bijvoorbeeld, die zo over worstjes praat, toch intrigerend maken?
Steeds dezelfde, uitstekende, Deense acteurs keren terug in Jensens films: Ulrich Thomsen, Mads Mikkelsen, Nikolai Lie Kaas en Ole Thestrup . Jensen lijkt in de loop der jaren een hechte club van kwajongens om zich heen te hebben verzameld die alsmaar verder gaan in hun streken.

Voor zijn laatste film Adam's Apples (2005) zette de regisseur zelfverzekerd de definitieve stap naar magisch realisme met een gitzwarte rand. 'Deense films zijn altijd zo cru, besefte ik', zegt Jensen in de Making Of. 'Zou het nou niet leuk zijn om mijn hoofdpersoon in Adam's Apples echt álle denkbare ellende te laten meemaken, dacht ik.'

Adam's Apples is zijn beste film tot nu toe, waarin de kijker heel wat te verteren krijgt.
Een inslechte neo-nazi ( Thomsen) moet zijn voorwaardelijke straf uitdienen onder de vleugels van een krankzinnig optimistische priester (Mikkelsen). In diens parochie bevinden zich nog twee ex-bajesklanten, een Pakistaan en een voormalige proftennisser.
In de laatste James Bond begon het glazen oog van Bonds gevreesde tegenstander, gespeeld door Mads Mikkelsen, spontaan te bloeden als hij zich kwaad maakte. In Adam's Apples is het Mikkelsens oor dat bloedt als de akelige werkelijkheid zich opdringt aan zijn goeiige personage dat alle realiteit ontkent.

Tussen alle symboliek van goed versus kwaad, traumaverwerkingen en zelfacceptatie van de karakters, knallen keiharde gruwelijkheden voortdurend tegen gortdroge grappen en knusse kneuterigheid in Jensens universum. De reis door galgenhumor op de verzamelbox eindigt letterlijk met een wegrijdende auto door het zonovergoten Deense landschap. Terwijl de laatste beelden van Adam's Apples wegglijden, heeft het altijd zo lichtzinnig kabbelende How Deep is Your Love van de BeeGees definitief een andere klank gekregen.

Beeldformaat: 16:9 Anamorf Widescreen
Geluidsformaat: Deens 2.0 & 5.1
Ondertiteling: Nederlands, Frans
Extra's:
Dvd 1: Election night (20 minuten)
Dvd 2: Making of De Grønne Slagtere (25 minuten) & Meat is Murder (make-up special, 10 minuten)
Dvd 3: Making of Adams æbler (25 minuten) & additional scenes
Duur:
Blinkende Lygter (109 minuten)
De Grønne Slagtere (100 minuten)
Adams æbler (94 minuten)
Distributeur: Filmfreaks