nieuwe site?

Misselijkmakende close-ups

Ober van Alex van Warmerdam op dvd

Saskia Legein ,

Het leek hem een verschrikkelijk beroep, zei Alex van Warmerdam toen Ober uitkwam. Al lang vóór Grimm liep hij rond met plannen voor een film over een ober, want die was in zijn ogen bij voorbaat al een tragikomische figuur, dus geknipt als hoofdpersonage. Pas toen hij het idee kreeg de lotgevallen van de ober door een schrijver te laten bepalen, was de kiem gelegd, vertelt hij aan NOS Journaalverslaggever Gerri Eickhof die hem en andere crewleden interviewde voor The Making Of.

Eickhof ging ook langs René van 't Hof. Die kreeg van Van Warmerdam de uitdrukkelijke opdracht zo lang mogelijk te doen over de scène waarin hij als gebocheld winkelvrouwtje pijl en boog verkoopt aan ober Edgar. Van 't Hof wist vooraf dat zijn zwijgende rol er óf in z'n geheel in zou komen, óf helemaal geschrapt zou worden als ie niet werkte. Hij besloot er een soort uitgesmeerde theaterimprovisatie van te maken waarbij hij iedere minieme handeling maximaal oprekte. Dat het ruim zes minuten durende getreuzel eerst op de zenuwen van de kijker werkt maar uiteindelijk hilarisch uitpakt, was precies de bedoeling.

Vaste cameraman Tom Erisman vertelt dat hij en Van Warmerdam vrijwel altijd op het zelfde spoor zitten en nauwelijks verschillen van mening. Gelukkig maar, want Van Warmerdam blijkt behoorlijk gevoelig voor bepaalde shots: 'Cameramannen komen bijna altijd dichterbij dan ik eigenlijk wil . Ik word al mijn hele leven een beetje ongemakkelijk en misselijk van close-ups in films.' Hij trekt er een vies gezicht bij, en onmiddellijk volgt een close- up van een zoenende Edgar met zijn droomvrouw Stella uit Ober. Dichterbij kon de camera van Erisman niet komen.

Componist Vincent van Warmerdam legt in een apart hoofdstukje uit waarom hij koos voor de tergende muzak die Edgars restaurant vult en hoe de lijdensweg van de ober muzikaal of juist met stilte werd onderstreept. Zelfs tijdens de romantische momenten met Stella klinkt wel een of ander instrument verontrustend uit de toon, zodat je aan je water voelt dat het niet goed gaat aflopen met die twee.

Leuker dan The Making Of zijn de twee korte filmpjes onder de extra's. Van Warmerdam schildert altijd zijn eigen filmposters, dus dat maakt nieuwsgierig naar Schilderij. Dat begint met een figuratief schilderij van mannen die naar een blote vrouw kijken. Langzaam vloeit de voorstelling over in allerlei andere taferelen. Van Warmerdam verft het doek wel tien keer over, eindigend met een stel grimmige postbodes onder PTT-petten. Vast geen toevallige verwijzing naar De Noorderlingen.

In het andere filmpje zwerft een piepjonge zwart-wit versie van Van Warmerdam als stadse jongen door een weiland en vermoedt allerlei geheimen rond boerderijen. De Stedeling (1986) zou best eens een vingeroefening kunnen zijn geweest voor zijn eerste speelfilm Abel die in hetzelfde jaar werd opgenomen. Waarom Schilderij en De Stedeling nou juist bij Ober zijn gezet, blijft gissen, maar gratis originele Van Warmerdams zijn nooit weg.

Extra's:
Korte film: Schilderij (6 min)
Korte film: De Stedeling (10 min)
Making of: Achter de scherm (18 min)
Making of: Over de muziek (5 min)
Duur: 97 minuten (hoofdfilm)
Geluidsformaat: Dolby 5.1
Beeldformaat : Anamorphic 16:9 (1.85)
Distributeur: A-Film