filmjaar 2016

Op Scherp: Clint Eastwood

Hollywoodlegende die het liefst in gympen achter de camera staat

Marleen den Hartog, Gerhard Busch ,

Deze week komt Letters from Iwo Jima van Clint Eastwood uit. Het is, na Flags of Our Fathers, dat eind vorig jaar in de bioscopen draaide, het tweede deel in een tweeluik over de slag bij Iwo Jima in de Tweede Wereldoorlog. In Op Scherp een portret van een onvermoeibare filmmaker wiens politieke standpunt, ondanks zijn geëngageerde films, moeilijk te bepalen is: 'Ik ben niet links of rechts, maar vrijheidsgezind.'

De feiten
Geboren: 31 mei 1930, San Francisco, als Clint Eastwood Jr.

Actief als: regisseur, acteur, producer, componist

Prijzen: Oscars in 1993 en 2005 voor beste regisseur en beste film voor Unforgiven en Million Dollar Baby; Oscarnominaties in 1993 voor beste acteur in Unforgiven, in 2004 voor beste film en beste regisseur voor Mystic River, in 2005 voor beste acteur in Million Dollar Baby en in 2007 voor beste regisseur en beste film voor Letters from Iwo Jima; BAFTA-nominaties in 1993 voor beste regisseur en beste film voor Unforgiven; Golden Globes in 1989 voor beste regisseur voor Bird, in 1993 voor beste regisseur voor Unforgiven en in 2005 voor beste regisseur voor Million Dollar Baby; Golden Globe-nominaties in 2004 voor beste regisseur voor Mystic River, in 2005 voor beste componist voor Million Dollar Baby en in 2007 voor beste regisseur en beste film voor Letters from Iwo Jima.

Beste film
Van regisseur Eastwood
Million Dollar Baby (2004) is het verhaal van de zwijgzame bokstrainer Frankie (Eastwood), die na wat tegensputteren toch de jonge serveerster Maggie (Hillary Swank) onder zijn hoede neemt. Zij doet hem denken aan zijn verdwenen dochter en de film laat prachtig zien hoe Frankie langzaam door Maggie zijn verleden durft los te laten. Ook zien: zijn regiedebuut Play Misty For Me (1971), Oscarwinnaar Unforgiven (1992) en het aangrijpende Mystic River (2003).

Van acteur Eastwood
Zijn rol als Kincaid in The Bridges of Madison County is - vergeleken bij de rollen in de westerns en misdaadfilms waarmee hij beroemd werd - opvallend ingetogen en gevoelig. De ruwe bolster laat zien dat hij ook met een romantische film prima uit de voeten kan. Ook zien: het vreemde The Beguiled (1971) en de al eerder genoemde Million Dollar Baby (2004).

Slechtste film
Van regisseur Eastwood
Bronco Billy (1982). Flauwe satire waarin Eastwood zijn eigen stoere mannen-imago op de hak neemt. Ook vermijden: The Rookie (1980) en Space Cowboys (2000). 

Van acteur Eastwood
De 'komedie' Every Which Way But Loose (1978), met Clint als prijsvechter, die samen met de orang oetan Clyde op zoek gaat naar westernzangeres Lynn (gespeeld door Sondra Locke, die voor een tijdje mevrouw Eastwood zou worden). Ook vermijden: alle Eastwoodfilms waarin Sondra Locke meespeelt.


Handelsmerk
Van regisseur Eastwood
Eastwood had er al een hele carrière als acteur opzitten, toen hij vanaf 1971 besloot ook zelf films te gaan regisseren. Aanvankelijk maakte hij vooral misdaadfilms en westerns, films in de genres waarin hij als acteur successen had geoogst, maar na een aantal magere jaren begin jaren tachtig besloot hij meer persoonlijke films te maken. Eastwoods favoriete helden zijn vaak zwijgzame, maar onbuigzame eenzaten, die zich verzetten tegen de hun door de omgeving opgelegde rol. 

Van acteur Eastwood
Doordat Eastwood bekend werd met zijn rollen van naamloze wraakengel in de spaghetti-westerns en de meedogenloze politieman Dirty Harry, werd hem al snel een rechts etiket opgeplakt. Het heeft een leven geduurd voordat Eastwood dat etiket kon afwerpen . Tegenwoordig maakt Eastwood zich in zijn films steeds vaker sterk voor 'linkse ' thema's als euthanasie en waarheidsvinding.

Clint Eastwood over Clint Eastwood
'Mensen vragen me wel eens of ik hun wapen wil signeren, maar dat doe ik niet. Ik wil mijn naam niet op een wapen hebben.'
(Psychology Today, 1993)

'Ik leef van dag tot dag, en ik heb nooit ergens spijt van.'
(The Independent, 1995)

'Ik wist vroeger helemaal niet wat ik wilde. Zelfs niet toen ik in de twintig was en al in dienst had gezeten, had ik nog geen idee wat ik met mijn leven moest. Maar iedereen zei dat ik moest gaan acteren, en ik was wel zo'n dromer dat ik dat durfde te proberen.'
(Interview, 1999)

'Ik ben geïnteresseerd in de gevolgen van geweld: voor zowel het slachtoffer als de dader.'
(BBC, 2003)

' Nu ik ouder wordt, vind ik regisseren leuker dan acteren. Acteren is erg druk: iedereen wil wat van je en je moet er altijd goed uitzien. Als regisseur kan je gewoon in je gympen achter de camera staan.'
(The Guardian, 2003)

' Ik ben niet rechts, maar ook niet extreem links. Ik ben meer vrijheidsgezind: iedereen lekker met rust laten.'
(USA Weekend, 2004)

'Ik zoek niet naar rollen. Al er een goede rol voorbij komt, wil ik hem wel nemen. De meeste rollen die ik heb gespeeld zijn me opgelegd door mijn fans.'
(Bright Lights Film Journal, 2005)

'Oscaruitreikingen brengen me wel in verlegenheid. Maar wie A zegt moet ook B zeggen, dus ik ga altijd. En ik wilt toch dat mijn film goed gewaardeerd wordt, dus ik mag er niet over klagen.'
(Foxnews, 2005)

'Ik heb nog nooit een project gekozen omdat de hoofdpersoon op mij leek. Ik kies liever rollen die helemaal niet op mij lijken .'
(Time, 2005)