filmjaar 2016

Vaticaan als decor

Habemus papam van Nanni Moretti

Gerhard Busch ,

Al in de eerste minuten van de Italiaanse film Habemus Papam wordt duidelijk dat regisseur Nanni Moretti gaat voor de lach. De paus is dood en in het Vaticaan wordt een nieuwe kerkvader gekozen. Het plein van de Sint Pieter is vol gestroomd. Iedereen wacht op witte rook. Een dommige televisiejournalist doet verslag alsof het een voetbalwedstrijd is.

Binnen gaat de komedie verder. De stemming, waar Moretti langdurig bij stil staat, schiet alle kanten op. We horen de gedachten van de hoogbejaarde kardinalen. De favoriet die stiekem hoopt dat hij het niet wordt. Kardinalen die bij elkaar afkijken. Het lijkt wel een schoolklas.

Dan wordt iemand gekozen (niet de favoriet, overigens). De minzame nieuwe paus – heerlijk gespeeld door een 86-jarige Michel Piccoli – laat zich feliciteren, maar als hij de menigte op het plein moet toespreken, slaat hij dicht. Hij draait zich om en verstopt zich in zijn kamer. De goedbedoelde woorden van een kardinaal, dat een miljard mensen op hem wachten, helpen ook niet echt.

Het moment dat de paus voor zijn verplichtingen wegloopt had het moment kunnen zijn dat de film een andere, serieuzere kant op gaat, maar Moretti houdt het luchtig. Hij verschijnt ook nog even zelf als atheïstische psychiater die de paus over zijn faalangst heen moet helpen. Allemaal erg grappig, maar ook flauw en kluchtig.

Habemus Papam (Latijn voor: ‘We hebben een vader/paus’) is een komedie die zich toevallig lijkt af te spelen in het Vaticaan. Het bolwerk van de katholieken, dat de laatste jaren veelvuldig in het nieuws kwam vanwege het gedogen van seksueel misbruik, de financiële malversaties en de conservatieve politiek, is voor Moretti slechts een decor. Over bovenstaande kwesties hoor je in de film namelijk geen woord.

Voor Moretti is de lach blijkbaar genoeg, en dat terwijl hij in zijn vorige film Il Caimano (2006) nog zo ongenadig tekeer ging tegen aartsvijand Silvio Berlusconi. Habemus Papam had echter wel wat meer van die ernst en boosheid kunnen gebruiken. Nu is het aangename klucht, die je ook zo weer vergeten bent. Op het filmisch zeer gelukte volleybaltoernooi voor kardinalen op de binnenplaats van de Sint Pieter na.