filmjaar 2016

Vooral verhaal achter de film boeit

Cleopatra van Joseph L. Mankievicz op dvd

Monique Schijff ,

Ter ere van het vijftigjarige bestaan van de filmklassieker Cleopatra, brengt 20th Century Fox een geremasterde versie uit op Blu-ray met vele extra’s. Indrukwekkend, maar een lange zit.

De spektakelfilm Cleopatra (1963) haalde de filmgeschiedenisboeken om twee redenen. Tijdens de opnames ontstond de spraakmakende affaire tussen de getrouwde Elizabeth Taylor en tevens getrouwde Richard Burton. Daarnaast ging de filmstudio 20th Century Fox bijna failliet doordat het budget met een factor twintig werd overschreden.

Dat de film zoveel gekost heeft, had verschillende oorzaken. Taylor vroeg een miljoen dollar voor haar rol als Cleopatra en was daarmee de eerste vrouwelijke actrice in de geschiedenis die zoveel geld ontving voor een rol. De opnames begonnen in Londen, maar door de longontsteking die Taylor opliep, werd de gehele set verplaatst naar het warmere Rome. De opgelopen vertraging had als gevolg dat regisseur Rouben Mamoulian en hoofdrolspelers Peter Finch en Stephen Boyd gedwongen waren de film te verlaten. Zij hadden andere films toegezegd waarvan de opnames begonnen.

De nieuwe regisseur,  Joseph L. Mankievicz, werd - na goedkeuring van Taylor - aangenomen om orde op zaken te stellen. Hij had het plan om twee films van elk drie uur lang te maken over Cleopatra. Een film over de relatie tussen Cleopatra en Julius Ceasar (Lex Harrison) en een tweede film over Cleopatra en Marcus Antonius (Richard Burton).

Dat ging niet door vanwege de Taylor-Burtonaffaire. 20th Century Fox was bang dat de eerste film niemand naar de bioscoop zou trekken, omdat iedereen vooral nieuwsgierig was naar Taylor en Burton in het tweede deel . Dus werden beide delen samengevoegd tot één lange vier uur durende film. Mankievicz moest daarvoor tot zijn spijt twee uur aan materiaal schrappen ( materiaal dat inmiddels is zoekgeraakt, zoals in een van de extra's op de blu- ray wordt uitgelegd).

Vier uur voor een film is veel te lang, maar gelukkig is Cleopatra ook prima in twee delen te bekijken. De hoge productiewaarde van de film komt op het geremasterde beeld heel goed naar voren . De decors en kostuums zijn prachtig ontworpen en alle kleuren springen van het scherm, zoals dat hoort bij een Blu-ray dvd. Het verhaal van de film is niet altijd bijster interessant. Dat ligt vooral aan het trage tempo en het afstandelijke acteerwerk, vooral in het eerste deel van de film.

Qua productie is Cleopatra de Titanic van de jaren zestig, een ware spektakelfilm. Tussen de vele extra’s op de twee Blu-ray discs staan een korte originele making of-reportage en de twee uur durende documentaire Cleopatra: The Film That Changed Hollywood. Hoewel die documentaire wat droog van toon is, blijft het een interessant stukje filmgeschiedenis. Publicist Jack Brodsky, acteur Martin Landau en de zonen van Mankievicz, Chris en Tom, halen boeiende herinneringen op in het audiocommentaar bij de film.

Alle extra’s samen geven een compleet beeld van de problemen en perikelen rondom de totstandkoming van deze klassieker.

Alle extra’s:
Audiocommentaar
Cleopatra Door de Eeuwen Heen
Cleopatras Ontbrekende Beelden (reportage over het verdwijnen van de extra beelden)
Fox Legacy met Tom Rothman
De Cleopatra Geschriften
Cleopatra: de Film die Hollywood Veranderde
De Vierde Ster van Cleopatra
Fox Movietone Nieuws
Trailers