nieuwe site?

Beetje Orwell, vleugje Faust

The Congress van Ari Folman

Jan Pieter Ekker ,

'Robin, kijk me aan!' zegt haar agent tegen Robin Wright. De actrice is in tranen, haar mascara is uitgelopen. 'Ik ben er altijd voor je geweest,' vervolgt hij zijn tirade. 'Bij ál je beroerde keuzes. Dát is jouw verhaal: beroerde keuzes. Op je 22ste was je een diva! De grote studio's stonden voor je in de rij. En nu… Nu…'

Haar agent, gespeeld door Harvey Keitel, is Robin Wright komen opzoeken in haar tot huis verbouwde vliegtuighangar. Hij brengt een eenmalig aanbod over, waarover niet te onderhandelen valt. 'Moet je doen,' schampert haar puberende (film)dochter. ' Scifi? Een graphic novel? De holocaust? Elke B-actrice in een holocaustfilm heeft een prijs gekregen.' 

Je zou het niet zeggen, maar The Congress, van de Israëlische regisseur Ari Folman, is losjes gebaseerd op Waanzinnige wereld - Uit de memoires van Ion Tichy, een meer dan dertig jaar oude roman van de Pools-Russische sciencefictionschrijver Stanislaw Lem (wiens Solaris het uitgangspunt vormde voor Tarkovski's gelijknamige meesterwerk). Daarin bezoekt Ion Tichy een congres , en ontwaakt hij jaren later, nadat hij ternauwernood is ontsnapt aan een naastenliefdebombardement, in een aards paradijs. 

Folman, die furore maakte met de autobiografische animatiefilm Waltz With Bashir, werkte Lems verhaal om tot een commentaar op de hedendaagse filmindustrie; op de preoccupatie voor mooi en jong, op divagedrag en de angst dat 'motion capture' (de techniek waarmee personages als King Kong en Gollum tot leven worden gewekt, en waarmee Robin Wright al ervaring opdeed tijdens haar rol in Beowulf) acteurs van vlees en bloed overbodig zullen maken.

Het eerste deel van The Congress is zeker prikkelend. Daarin speelt Robin Wright (van 8 april 1966) Robin Wright, een actrice die liegt dat ze bijna 45 is . Ze had de wereld aan haar voeten nadat ze Prinses Buttercup speelde in Rob Reiners The Princess Bride (1987) en Jenny Curran, de grote liefde van Forrest Gump in de gelijknamige film van Robert Zemeckis.  

Maar nu is ze op haar retour, onomkeerbaar. En heeft haar studio Miramount (een verhaspeling van Miramax en Paramount) iets voor haar in petto. Het is géén rol in een sciencefictionfilm, en ook geen rol als nazislachtoffer. Nee, Miramount wil Robin Wright van top tot teen scannen, waarna de studio eigendom wordt van haar digitale lichaam en opgeslagen emoties. En haar dus al haar rollen kan laten spelen die ze altijd heeft afgeslagen. Terwijl ze zelf nooit meer mag acteren. 

De actrice stemt ten langen leste toe, ze heeft het geld nodig om haar gehandicapte zoontje te onderhouden. Dan maakt de film een sprong van twintig jaar en maakt live action plaats voor animatie; de uitzinnig-psychedelische digitale wereld lijkt een kruising tussen Popeye en Hiëronymus Bosch. 

Het duurt en duurt, maar interessanter wordt het niet. De controle die multinationals uitoefenen over ons leven is slecht, geluk behoort niet uit een flesje te komen. Een beetje Orwell, een vleugje Faust. Folmans visie op Hollywood is ook een tikje banaal. En achterhaald.

De grote Steven Spielberg mag dan jaren geleden al gepleit hebben voor een moratorium op de ontwikkeling van digitale acteurs, toch lijken de ontwikkelingen onomkeerbaar. Digitale acteurs hebben immers vele voordelen boven hun collega's uit Hollywood . Zij vertonen geen nukken, vragen geen exorbitante salarissen en dreigen niet met stakingen. Ze hebben het eeuwige leven, zijn nooit moe en doen ook de gevaarlijkste stunts zelf. 

Maar wat zou het eigenlijk? Als The Congress één ding bewijst, dan is het dat het een prima naast het ander kan bestaan. Het gaat alleen wat moeilijk samen.