filmjaar 2016

Recensie: Om de wereld in 50 concerten

Meer dan een invuloefening

Rick de Gier ,

De premisse van Om de wereld in 50 concerten spreekt niet per se direct tot de verbeelding. Een registratie van de recente wereldtournee van het Koninklijk Concertgebouworkest – dan denk je aan shots van vermoeide muzikanten op een vliegveld of hotelkamer, en fragmenten van optredens in beroemde internationale concerthallen.

Nu biedt de nieuwe documentaire van Heddy Honigmann ( O amor natural, Crazy) inderdaad zulke shots, vooral in de eerste twintig minuten, maar gelukkig is de film veel meer geworden dan een invuloefening. Honigmann gebruikt de tournee – die in 2013 plaatsvond ter ere van het 125-jarige jubileum van het orkest – vooral als kapstok voor een algemener verhaal over liefde voor muziek.

Zo zijn er bevlogen gesprekken met een aantal individuele muzikanten uit het orkest. De contrabassist bijvoorbeeld, die kleurrijk vertelt over de verliefdheid op zijn instrument die toesloeg toen hij de tiende symfonie van Sjostakovitsj hoorde. Of de percussionist, die vertelt over het anderhalf uur durende stuk van Bruckner waarin hij slechts eenmaal met de bekkens moet slaan – probeer dan de concentratie maar eens vast te houden.

Maar Honigmann zoomt nog verder uit, naar de mensen die in de verschillende steden naar het Concertgebouworkest komen luisteren. Een taxichauffeur in Buenos Aires , die vertelt hoe klassieke muziek hem helpt strijden tegen de eenzaamheid en de vulgariteit van de straat. Arme kinderen in Soweto, die vioolles krijgen. Een bejaarde man in Sint-Petersburg die mede dankzij Mahler de gruwelen van Hitler en Stalin overleefde. Die portretjes zijn het mooist.

Al is de muziek waar het allemaal om draait natuurlijk ook niet mis. Die laat Honigmann volop horen. Goed, de shots van muzikanten in extase zie je ook geregeld bij de Avro, maar de uitvoeringen van Bach en Verdi en Tsjaikovski blijven prachtig. Ook voor wie niet is ingewijd in de klassieke muziek. Honigmann heeft aangegeven een laagdrempelige film te hebben willen maken en is daarin zeker geslaagd. Zonder simplistisch te worden, brengt ze helder en aanstekelijk een simpele boodschap over: liefde voor muziek is universeel.