nieuwe site?

Recensie: Is the Man Who Is Tall Happy? An Animated Conversation with Noam Chomsky

Het vanzelfsprekende bevragen

Karin Wolfs ,

'Wat is de zin van beter zijn dan iemand anders?' De vraag die haaks staat op de gangbare aansporing tot competitie wordt opgeworpen door Noam Chomsky, de wereldberoemde Amerikaanse linguïst, filosoof en politiek commentator.

Zijn gesprekspartner, de Franse filmmaker Michel Gondry (Eternal Sunshine of the Spotless Mind) introduceert hem als 'de belangrijkste levende denker'. Tussen 2010 en 2012 voerde Gondry meerdere gesprekken met Chomsky, die hij vervolgens minutieus illustreerde met handgemaakte, associatieve stop-motion animaties.

In het resultaat – door Gondry zelf geduid als een ' geanimeerde documentaire' – wordt Chomsky aan het woord gelaten over zijn belangrijkste wetenschappelijke ideeën, losjes gestuurd aan de hand van zijn levensloop. Beginnend bij Chomsky's vroegste persoonlijke herinnering, tot de dood van zijn vrouw in 2008, na een bijna zestigjarig huwelijk. Het gaat over taal en over hoe wij de wereld waarnemen. Over het belang van autonomie, het in twijfel trekken van wat vanzelfsprekend lijkt, over illusies en het raadsel van creativiteit. En nog veel meer. Chomsky: 'De zin van onderwijs is om te leren betwisten en bevragen, niet om kennis als water in een schip te gieten.'

Zo vormt zich een inleiding in de denkwereld van Chomsky, die meer weg heeft van een privécollege dan een gelijkwaardig gesprek, hoe Gondry zijn eigen gedachten soms ook in terzijdes toelicht en uitbouwt, als een ijverige student. Verrassingen levert het niet op, en de politieke dimensie van Chomsky's persoonlijkheid en werk komt slechts zijdelings ter sprake. Wat Gondry vooral interesseert, naast de mens Chomsky, is hoe vooropgezette ideeën zich verhouden tot creativiteit.

Op dat vlak complementeren de mannen elkaars verhaal wonderwel in deze bijzondere, kleurrijke film: Chomsky doet zijn verhaal , Gondry gebruikt zijn eigen associatieve beeldtaal om Chomsky's leerstukken over 'geconstrueerde continuïteit' en 'generatieve grammatica' toegankelijk te maken met terugkerende symbolen (bomen in een bootje, ijskristallen) en golvende patronen. Gondry benadrukt bij de start dat zijn persoonlijke blik het portret van Chomsky zal sturen en geeft uitleg over hoe zijn beelden tot stand zijn gekomen. Helemaal in de geest van Chomsky's stokpaardje dat mentale concepten bepalen hoe wij de wereld zien.