nieuwe site?

Spraakmakend: Rhino Season

Serie over opvallende films op het IFFR 2013

Vivian Fontijn ,

Regisseur Bahman Ghobadi moest naar Turkije vluchten om films te kunnen blijven maken, want in zijn thuisland Iran riskeerde hij een jarenlange gevangenisstraf. In zijn nieuwste film Rhino Season vertelt hij het levensverhaal van zijn goede vriend, een Iraanse dichter die bijna dertig jaar onterecht gevangen zat.

De film
De dichter Sahel en zijn vrouw Mina worden bij een protestactie tijdens de Islamitische revolutie in Iran opgepakt en veroordeeld tot een gevangenisstraf. De dichter brengt 27 jaar door in de gevangenis, terwijl zijn vrouw, die verteld is dat haar echtgenoot is overleden , eerder wordt vrijgelaten en met haar kinderen naar Turkije vlucht. Hoewel de gebeurtenissen vooral een politieke film doen verwachten, is Rhino Season bovenal een liefdesverhaal.

De maker
De Iraans -Koerdische regisseur Bahman Ghobadi (1968) maakte in 2000 zijn debuut met de speelfilm A Time for Drunken Horses, die hem de naam pionier van de Koerdische cinema opleverde. Zijn eerste films kenmerken zich vooral door een documentaire-achtige stijl, maar in zijn recentste producties heeft Ghobadi een sprong gemaakt naar films met een rijke poëtische beeldtaal. Met Turtles Can Fly won Ghobadi in 2005 de IFFR-publieksprijs.

Spraakmakend
Rhino Season is de eerste film die Ghobadi maakte sinds hij drieënhalf jaar geleden zijn thuisland Iran moest ontvluchten. Hoewel de regisseur tijdens het filmen in Turkije over een relatief grote artistieke vrijheid beschikte, bleef het filmen ook buiten Iraanse grenzen een risicovolle onderneming. Een groot gedeelte van de crew werkte onder een valse naam mee aan de film, met gevaar voor hun eigen vrijheid. De film wordt officieel ' gepresenteerd' door Martin Scorsese, die als producent betrokken is bij Bahman Ghobadi's volgende film.

Drie vragen aan producent Golriz (op verzoek geen achternaam)
Was het voor u risicovol om aan de film mee te werken?
‘Ik heb vaker meegewerkt aan films van Bahman Ghobadi, maar met Rhino Season is wel een risico genomen: politiek gezien raakt de film een gevoelige snaar. Zelf ben ik er vrij zeker van dat men in Iran niet op de hoogte is van onze samenwerking, maar mensen om me heen drukken me op het hart om toch voorzichtig te zijn als daar op familiebezoek ga. Mijn naam staat wel in de aftiteling van de film, maar veel mensen die hebben meegewerkt wilden niet vermeld worden, omdat zij nog steeds in de Iraanse filmindustrie werken. Zelfs toen de film op internationale festivals voor prijzen werd genomineerd, wilden ze alleen hun schuilnamen blijven gebruiken. Maar je zou kunnen zeggen dat het realiseren van de film voor ons de grootste prijs was.’

Waarom wilde Ghobadi juist dit verhaal vertellen?

‘De dichter op wiens leven de film gebaseerd is, is een goede vriend van Bahman. Hij wilde zijn levensverhaal heel graag verfilmen, en heeft daarvoor de dagboeken van de dichter tot script bewerkt. Voor Bahman zelf was het erg zwaar om de film te maken, want de thematiek raakt ook hem persoonlijk. Zelf is hij drieënhalf jaar geleden Iran ontvlucht en leeft nu in ballingschap in Turkije. Ook hoofdrolspeler Behrouz Vossoughi is weggegaan uit Iran, net voordat de Islamitische revolutie in 1979 plaatsvond. Bahman noemt Rhino Season de meest persoonlijke film die hij ooit gemaakt heeft. Nadat hem in Iran de mond gesnoerd werd, leed hij aan ernstige depressies, hij kon het toen wel van de daken schreeuwen. Met de film heeft hij na al die jaren zijn eigen gevoelens over het verleden kunnen vertalen naar het witte doek.’

Deze film werd niet in Iran zelf opgenomen, maar eerdere films waaraan u meewerkte wel. Hoe is het om daar een film te maken?

‘In Iran heb je voor elke stap in het filmproces opnieuw toestemming nodig van de islamitische minister van cultuur. Dat begint al met het script, waarvoor het ontzettend moeilijk is om goedkeuring te krijgen. Voor No One Knows About Persian Cats, onze laatste film die in Iran is opgenomen , hebben we daarom het goedkeuringsformulier vervalst. Want zie maar eens toestemming te krijgen voor een film over illegale undergroundmuziek in Teheran . Toen dat uiteindelijk aan het licht kwam konden we het wel vergeten om terug te komen in Iran, of ooit weer toestemming te krijgen voor een film. De situatie is er de afgelopen jaren niet beter op geworden. Hoewel er steeds vaker goede films uit Iran komen en er een nieuwe generatie filmmakers is opgestaan, lijkt het alsof het alleen maar moeilijker is geworden om in Iran films te maken.’

Bekijk hier de andere afleveringen.