filmjaar 2016

Geur suggereren

Tom Tykwers Perfume komt woensdag op tv

Woensdag komt Perfume, the Story of a Murderer op tv, naar de onverfilmbaar geachte bestseller van Patrick Süsskind. Hoe vang je geur in beeld en geluid?

'Veel mensen denken dat het grootste probleem bij het verfilmen van Das Parfum. Die Geschichte eines Mörders was hoe je geuren kunt visualiseren. Dat viel mee. Patrick Süsskinds  boek heeft immers ook geen geur. De schrijver gebruikt woorden om de geur weer te geven, hij beschrijft de situatie zeer gedetailleerd. Daardoor dénk je dat je het ruikt.' (Producent Bernd Eichinger op een van de extraatjes van de dvd).

Het verhaal van Perfume, the Story of a Murderer: hoofdpersoon Jean-Baptiste Grenouille heeft al sinds zijn geboorte een absoluut reukvermogen, hij kan iedere geur die hij ook maar vagelijk ruikt onmiddellijk thuisbrengen. Zijn talent dwingt hem, nadat hij is opgeleid tot leerling-parfumeur, om een noodlottige speurtocht naar de ingrediënten voor het perfecte parfum te beginnen.

Op een avond ruikt hij iets nieuws, een mirabellenverkoopstertje. In het boek wordt dat zo beschreven: 'Haar zweet geurde zo fris als zeewind, de talg van haar haar zo zoet als notenolie, haar geslacht als een boeket waterlelies, haar huid als abrikozenbloesem...  ...Deze geur was de zuivere schoonheid.'

In de film wordt deze scène getoond als een aaneenschakeling van close-ups van een actrice, haar armen, haar rode haar, de sproetjes op haar blote schouder. Op de achtergrond klinkt muziek met de fraaie stem van sopraan Chen Reiss, muziek die steeds terugkomt als er mooie, ongetwijfeld welriekende meisjes in beeld zijn.

 

De soundtrack van de welriekende meisjes

 

Zo weten de makers met de beelden geuren te suggereren. Regisseur Tykwer, zelfverklaard liefhebber van een subjectieve cameravoering, laat de camera vaak de neus van de snuffelende Grenouille volgen. Beelden van niet al te verse vis, rottende dieren, rozen, bezwete kleding, koffie, ze tonen een wereld waarbij je je steeds afvraagt hoe het er zal ruiken.

Op de sets werden soms parfums rondgesprenkeld om iedereen in de juiste atmosfeer te brengen. Op andere locaties stonk het soms juist vreselijk, omdat de sets waren opgetuigd met hopen rottende vis. Maar Tykwer rook naar eigen zeggen helemaal niets: hij negeerde zijn eigen reukorgaan 'omdat de kijker straks in de bioscoop ook niets ruikt'.

In de bioscoop is het - zonder gehannes met kartonnen kaartjes die je op precies het juiste moment open moet krassen - inderdaad lastig om het reukzintuig bij de filmervaring te betrekken. Thuis, voor de tv, is dat veel makkelijker. Daarvoor heb je alleen een potje trassi, wat mirabellenjam, een handvol verschillende parfums, wat rozen en lavendel en een welriekend vrouwspersoon nodig. Dan kun je je helemaal onderdompelen in de wereld van de geuren.

Maar laat je in vredesnaam niet verleiden tot een speurtocht naar het perfecte parfum.

Andere columns over films op tv van De Bankzitter