nieuwe site?

Ik hack dus ik ben

De Bankzitter over The Matrix Reloaded

Martin ten Broek ,

Donderdag komen The Matrix en The Matrix: Reloaded op tv, twee sf-films met kekke vormgeving, mooie actiescènes en onverwachte filosofische diepgang.

De eerste Matrix-film was een bijzonder goede sf-film. Vanwege de baanbrekende effecten, vanwege de modieuze zonnebrillen, maar ook vanwege de plot. The Matrix gaat over computerhacker Neo, die erachter komt dat de wereld zoals we die kennen niet bestaat. De wereld bestaat alleen virtueel en is geconstrueerd door computers. Mensen dromen over die virtuele werkelijkheid terwijl ze door machines zijn opgesloten in rijen cocon-achtige cellen, als vee waaruit een vorm van energie wordt geoogst.

Filosofen twijfelen al lang over de vraag of de werkelijkheid wel bestaat. Plato had het er al over met zijn grot, Descartes bedacht een demonische entiteit die de realiteit in ons hoofd plant, en latere filosofen bedachten het ' hersens in een vat' gedachtenexperiment, waarbij een krankzinnige wetenschapper je hersens uit de schedel haalt en in een kom met voedingsvloeistoffen bewaart, terwijl hij de zenuwuiteinden verbindt met een supercomputer die de werkelijkheid simuleert. Kom je nooit achter.

Diepzinnige filosofische kost, dus, die naar een fraaie en succesvolle blockbuster werd vertaald. Er kwamen twee vervolgfilms. In The Matrix Reloaded en The Matrix Revolutions probeert een kleine groep vrijgemaakte mensen de tirannie van de machines omver te werpen. Er blijken allerlei als mensen vermomde losse programma's rond te zwerven in The Matrix. Sommige programma's hebben het aan de stok met andere programma's, ongeveer zoals in hedendaagse computers virusscanners jagen op virussen en sommige slimme virussen juist weer proberen virusscanners uit te schakelen. En dat dan vormgegeven als een potje kungfu.

'Watch the sass, Captain Sassy-pants.' Matrix Reloaded spoof voor de MTV Movie Awards.

Ook in het tweede deel zijn filosofische elementen te ontdekken. Zo krijgt hoofdpersoon Neo te horen dat hij een belangrijke keuze moet maken, dat hij dat zelfs al gedaan heeft, maar dat hij alleen nog niet weet dat hij al heeft gekozen. Dat klinkt deterministisch: zijn keuze is simpelweg een kwestie van oorzaak en gevolg. Of anders slaat het misschien op de neuropsychologische theorie die denkt dat we beslissingen intuïtief nemen en daar dan achteraf allerlei rationele verklaringen voor verzinnen.

'Sommige antwoorden zul je begrijpen, sommige niet' krijgt Neo op een gegeven moment te horen van The Architect, een van de geheimzinnige programma's/personages die opduiken. The Architect is een gesoigneerde heer, die eruit ziet als God en die ook ongeveer dezelfde functie lijkt uit te oefenen. Alsof hij zijn stelling wil bewijzen gaat hij verder: ' Jouw leven is de som van het restant van een ongelijke vergelijking.'

Vreemd genoeg kijkt Neo alsof hij het wel degelijk begrijpt. Maar terwijl The Architect verder orakelt lijkt het erop dat de makers van het tweede deel de filosofie hebben verruild voor een metafoor over systeembeheer, waarbij een computer af en toe moet worden gereset, zelfs al gaan daarbij de nodige gegevens verloren.

Misschien was het beter geweest als The Matrix gewoon een op zichzelf staande film was gebleven. Maar misschien zijn deel twee en deel drie door intelligente programma's bedacht om ons, de mensheid, zand in de ogen te strooien.

The Matrix: Donderdag 26 april, 20:30 uur, Veronica
The Matrix Reloaded: Donderdag 26 april, 23:10 uur, Veronica

(Wie deel twee toch wil begrijpen: bij het discussieforum van de IMDB legt een fan uit wat The Architect allemaal te melden heeft. Spoilers moet je dan voor lief nemen . Misschien leuk voor achteraf?)

Meer columns van de Bankzitter over het tv-aanbod