nieuwe site?

Ouderwets gegriezel

De Bankzitter over Poltergeist

Martin ten Broek ,

Nog steeds is Poltergeist, een horrorfilm uit 1982, geregisseerd door Tobe Hooper en geproduceerd door Spielberg, het bekijken waard. Vrijdag komt ie op tv.

De laatste jaren zijn de effecten die horrorfilmers kunnen gebruiken om ons de stuipen op het lijf te jagen enorm in kwaliteit gestegen. De meest gruwelijke wonden kunnen levensecht door make-up kunstenaars worden nagemaakt. Afschuwelijke monsters worden moeiteloos uit computers getoverd. Ook de montagetechnieken zijn steeds effectiever geworden. Het plaatsen van een jump scare - een onverwacht eng beeld of hard geluid waar je je kapot van schrikt - is de laatste tijd geperfectioneerd. In horrorfilms wordt dus steeds meer expliciet getoond, en worden we steeds slimmer gemanipuleerd. Zijn horrorfilms daardoor ook beter geworden?

Nostalgici wijzen erop dat de technische beperkingen van vroeger vaak creatief werden opgelost, wat juist tot een veel beter resultaat leidde. Hitchcock toonde bijvoorbeeld weinig, suggereerde des te meer. De douchescène uit Psycho valt niet te verbeteren, ook niet als je via slimme make-up effecten iedere toegebrachte steek in beeld zou brengen. Dat je de details van de gruweldaad zelf erbij moet denken maakt de scène juist enger. Datzelfde geldt voor Polanski's Rosemary's Baby: veel  wordt gesuggereerd, weinig wordt getoond.

Er is ook nog sprake van een vloek... (Let op: dit filmpje bevat spoilers)

Daarnaast leiden al die technisch perfecte shots van bloed, ingewanden en gebroken botten af van waar het werkelijk om gaat: de personages. In de eerste scène van Poltergeist zien we een huiskamer op de late avond. De tv zendt net de laatste noten van Het Amerikaanse volkslied uit, op de ouderwetse beeldbuis-tv verschijnt daarna ruis. Die ruis is het begin van alle ellende, weet ik nog van toen ik de film ooit in de bioscoop zag.

Maar dan zien we hoe de hond des huizes naar het bed van een slapend jongetje gaat, hem met een paar goed geplaatste likjes dwingt anders te gaan liggen, zodat de hond bij de half leeg gegeten zak chips kan komen. Zo gaat hij het hele slapende gezin af. Er gebeurt niets engs. Omdat het grappig is, en totaal niet griezelig, krijg je als kijker de kans om kennis te maken met een doodnormaal middenklassengezin uit zo 'n typisch Spielbergiaanse suburb.

Gedurende de hele film krijgen de levensechte en niet onsympathieke personages de ruimte om doodgewone dingen te doen, tussen de horrorscènes door. Dat heeft grote voordelen. In Poltergeist zijn de special effects soms niet om aan te zien. * Maar de opbouw en de balans tussen spanning en ontspanning  zorgen ervoor dat je als kijker dolgraag wil dat met het gezin alles goed komt.

En dat is een heel verschil met films waarin zoveel personages bloederig aan hun eind komen dat je je na een tijdje alleen maar afvraagt of degene waar je nu naar kijkt degene is die van de scriptschrijver mag overleven.

Poltergeist is vrijdag, 18 oktober, om 0.50 uur te zien op BBC 1.

Meer columns van De Bankzitter over het filmaanbod op tv

* NOOT MET SPOILER

Sommige effecten zijn echter top. De beelden van lijken zijn bijvoorbeeld heel erg realistisch. Dat komt omdat, zo wordt verteld, gekozen werd om die beelden te draaien met echte menselijke lijken. Dat was goedkoper. Het zou ook een van de oorzaken van de Poltergeist-vloek zijn.