filmjaar 2016

Ahoy

De Bankzitter: zeilfilms

Martin ten Broek ,

Vrijdag komt Master and Commander: The Far Side of the World op tv, een fraaie film over de oorlog ter zee, zoals die in de Napoleontische tijd werd gevoerd. Vooral geschikt voor liefhebbers van bootjes.

Iemand zei laatst dat hij Peter Weirs Master and Commander wel een aardige film vond, maar meer ook niet. De landrot. Maar hij wist waarschijnlijk niet beter: om echt met volle teugen van deze formidabele film te kunnen genieten moet je de nodige vaaruren gemaakt hebben, bij voorkeur op zee, op een zeilschip .

Weir gebruikte de romans van de Brit Patrick O'Brian (1914-2000) als bronmateriaal. O'Brian pleegde uitgebreide research, las bijvoorbeeld originele logboeken uit de tijd, waarin behalve aantekeningen over windkracht en golfhoogte ook beschreven staat hoeveel zakken meel en vaten varkensvlees er in een haven werden geladen en welke straf er uitgedeeld werd voor vergrijpen als 'slapen tijdens de wacht',  'onbeleefdheid jegens een officier' of 'lafheid in het gevecht' ( variërend van een ruim aantal zweepslagen tot de doodstraf).

Dat zeilen zetten ging in de Napoleontische tijd waarschijnlijk toch wat sneller dan tegenwoordig

O'Brian maakte zijn ruim twintigdelige serie romans over hoofdpersonen Captain Jack Aubrey en scheepsarts Stephen Maturin leesbaar met humor en een mooie stijl, maar let op: de boeken zijn doorspekt met veel nautisch jargon. Wie eraan wil beginnen doet er goed aan om zich eerst even in te lezen in de zeilvoering van dwarsgetuigde schepen (van onder tot boven: grootzeil, marszeilen en bramzeilen; van voor naar achter de kluivers, de fokzeilen, de grootzeilen en de bezaanzeilen. De scheizeilen, vliegers, begijnen en grietjes laten we dan nog even buiten beschouwing). Die basiskennis is overigens niet nodig om de film te bekijken.

Vooral het beeld dat wordt geschetst van het leven aan boord van de Surprise - een ongeveer veertig meter lang notendopje op de oceaan, volgepropt met jongens en kerels, die iedere dag een gereglementeerde hoeveelheid drank krijgen om het avondeten weg te spoelen - is sterk in de boeken en in de film. Pas na ongeveer een half uur komt de eerste vrouw een paar seconden in beeld. Het is een merkwaardig mannenwereldje aan boord van de H.M.S. Surprise, maar niet ongezellig. Behalve als ruzietjes of bijgeloof binnen die snelkookpan in korte tijd enorm uit de hand lopen.

Voor wie het leuk vindt om met een bootje het water op te gaan zijn dit wat treurige tijden. Het is natuurlijk niet echt uitnodigend om met dat druilerige rotweer een stukkie te gaan varen, als die mogelijkheid al bestaat, veel scheepjes liggen tot aan het voorjaar op het land. Films met boten helpen arme watersporters door de winter heen. Sommige van die films zijn leuk maar niet erg realistisch ( Pirates of the Caribbean, The Life of Pi), sommige zijn realistisch maar niet erg leuk ( Kapringen, All is Lost), sommige zijn niet leuk en niet realistisch en dienen vermeden te worden ( The Perfect Storm), maar Master and Commander is amusant, spannend en redelijk realistisch. Voor zeilers dan.

Master and Commander : The Far Side of the World is vrijdag 21 november om 22.00 uur te zien op RTL 7

Meer columns van De Bankzitter over het filmaanbod op tv