filmjaar 2016

Foei, sensei Seagal

De Bankzitter over Fire Down Below

Martin ten Broek ,

Vrijdag wordt er weer eens een film van aikido-meester Steven Seagal uitgezonden. Een van de bekendere werkjes uit zijn oeuvre, al zegt dat natuurlijk niet zoveel.

Er zal vast een publiek zijn, voor de zoveelste herhaling van Seagal-films op de commerciële zenders, er worden ten slotte reclameblokken voor verkocht. Maar ik behoor niet tot dat publiek. Ik zou daar wel toe moeten horen: ik ben beslist een liefhebber van actiefilms, en heb zelf ooit (op een zeer laag niveau ) aikido beoefend. Het is een prachtige vechtkunst, heel sierlijk om te zien. Het probleem is dat de films van Seagal erg gewelddadig zijn. De man zou in zijn films een beetje rekening moeten  houden met de watjes onder zijn publiek. Dat je botten breekt van slechteriken wordt van je verwacht als actiester, maar het geweld moet wel enigszins proportioneel zijn.

Seagal heeft de zevende dan in aikido, en dat is echt enorm hoog. Hij heeft ook - heel bijzonder voor een westerling - zijn eigen dojo in Japan gehad. Het lijkt me geen pretje zijn om van hem les te hebben. De omgangsvormen in Japanse vechtsportscholen zijn veel harder dan in Europa of de VS. Maar het zal er, gok ik, zelfs voor Japanse begrippen snoeihard aan toe gaan.

Op YouTube staan filmpjes waarin hij in Japan echte aikido-demonstraties geeft . Zijn leerlingen vallen hem dan aan en hij werpt ze, zoals dat hoort, met soepel gemak door de lucht. Maar waar je een trainingspartner in Europa voorzichtig behandelt - je moet oppassen dat je bij je trainingspartners geen pittige blessures veroorzaakt met alle worpen en klemmen die je leert - gooit Seagal zijn leerlingen rustig buiten de mat op de harde grond. Of uiteindelijk boven op elkaar op een grote hoop. Dat is onnodig, gevaarlijk en nogal wreed. Een slecht voorbeeld voor jonge aikidoka's, sensei Seagal! Foei!


Een ander probleem is dat alleen in zijn vroege films wel eens een mooie techniek gebruikt. In zijn laatste films pakt hij al snel naar de vuurwapens. ( Want zijn conditie laat te wensen over, omdat hij iets te goed heeft gegeten van zijn filmsucces.) In Fire Down Below, uit het midden van zijn carrière, verslaat hij zijn tegenstanders nog voornamelijk met zijn handen, maar wie hoopt op een mooi uitgevoerde katatedori ikkyo of een wervelende irimi-nage uitgevoerd met sublieme tai-sabaki heeft pech. Het lijkt wel of de zevende dan-meester meer houdt van straatvechterstechnieken - iemands tanden stukslaan op een biljartbal - dan van zijn in eeuwenoude tradities gewortelde martiale kunst.

En dan gaat Seagal tot overmaat van ramp ook nog eens een mopje gitaarspelen. Actiefilmliefhebbers: laat Fire Down Below lopen.

Om Fire Down Below te mijden moet je vrijdag 31 januari om 20.30 uur niet kijken naar SBS 6.

Meer columns van De Bankzitter over het filmaanbod op tv