filmjaar 2016

Historisch knokwerk

De Bankzitter over Centurion

Martin ten Broek ,

Vrijdag is Centurion op tv, een sandalenfilm die gebaseerd is op een fascinerend stukje oude geschiedenis. Stevige acteurs, een regisseur die niet kijkt op een litertje bloed. Zou leuk kunnen zijn. Toch?

De film gaat over de lotgevallen van het negende legioen, die in 117 na Christus probeerden in Schotland de Picten te onderwerpen. Dat was nog een hele klus. De Picten vochten terug met een soort guerrilla-tactieken, waar het Romeinse leger weinig tegen in te brengen had. Dat Romeinse oorlogsvoering spannende gevechtsscènes kan opleveren hadden we al gezien in het eerste deel van Ridley Scotts Gladiator. Een historisch verantwoorde film, daar steek je nog eens wat van op.

Voor wat betreft historische achtergrond: die valt niet tegen. Het negende legioen, oftewel het Legio Nona Hispana, heeft echt bestaan. Het bestond al lange tijd, enkele decennia voor Christus vierde het al triomfen in Noord-Afrika. Het hielp mee bij de verovering van Groot Brittannië onder keizer Claudius, en het was in 108 n. Chr. aanwezig in een fort in York, niet zo vreselijk ver van de Schotse grens. (Voor Romeinen althans, het schijnt dat die stevig konden doorlopen.)

De trailer

Ook interessant voor liefhebbers van geschiedenis: een bloederige veldslag uit de film lijkt te zijn gebaseerd op de nederlaag die het Romeinse leger (overigens zo'n honderd jaar eerder) leed in het Teutoburger woud. Duizenden soldaten liepen toen in een lange rij over een modderig pad door de bossen ten noorden van Osnabrück, toen ze vanuit de flanken werden aangevallen door Germaanse krijgers. Door de stromende regen waren hun boogpezen slap geworden, de schilden waren loodzwaar geworden van het water dat ze hadden geabsorbeerd.

Het werd een bloedbad, zo'n vijftien tot twintigduizend legionairs werden gedood. Een aantal verdween in de kookpot, waarna hun botten werden gebruikt als materiaal voor heidense rituelen. (Toen keizer Augustus hoorde wat er met zijn leger was gebeurd schijnt hij met zijn kop tegen de muur te hebben gebonkt onder het uitroepen van 'Quinctilius Varus, geef me mijn legioenen terug!')

Genoeg inspiratie voor een sappige, bloederige film, dus. Sommige elementen uit de film komen ook behoorlijk historisch verantwoord over. De film is volledig op locatie opgenomen, er zijn geen green screens gebruikt, wat natuurlijk heel aanbevelenswaardig is. Het was tijdens de opnames in de Highlands bitter koud, en dat is te zien. Er zijn goede acteurs ingehuurd, Michael Fassbender, Liam Cunningham (Ser Davos uit Game of Thrones), en niet onfraaie, Olga Kurylenko.

En toch valt de film tegen. Er had meer ingezeten. De voice-over irriteert bijvoorbeeld vreselijk. 'My father taught me that, in life, duty and honor matter above all things: a man without his word is no better than a beast. I made a promise to a general to get his soldiers home . That is my task. That is my duty.' Brrr, wat een gezwollen taal. De muziek irriteert zo mogelijk zelfs nog meer. De personages komen geen van allen uit de verf. Alleen het geweld wordt kundig in beeld gebracht.

Jammer. Gemiste kans.

Centurion is vrijdag, 14 februari 2014 om 22.45 uur te zien op RTL 5.

Meer columns van De Bankzitter over het filmaanbod op tv