filmjaar 2016

Volwassen sf

De Bankzitter over Alien

Martin ten Broek ,

Vrijdag is Alien op tv, Ridley Scotts spannende ruimteavontuur uit 1979. Een opmerkelijk goede genrefilm. Of zelfs: een baanbrekende klassieker.

Ongeveer vijf jaar geleden belde er iemand naar de redactie. Een beschaafd klinkende dame, waarschijnlijk niet meer zo piep (want volgens eigen zeggen 'al héél lang lid van de VPRO') snapte niet dat we op een woensdag als film van de dag niet hadden gekozen voor Sunshine van István Szabó, maar voor een sciencefiction-film. Ze verzekerde me dat ze ook het standpunt van al haar vriendinnen, ook allemaal VPRO-lid, vertegenwoordigde, terwijl ze me bezwoer dat nooit meer te doen. Want sciencefiction, dat was immers 'iets voor kinderen'? Een tikje verbouwereerd was ik, maar nu, na een paar jaar, heb ik toch een antwoord.

Allereerst :  Szabó is een prima regisseur, die onder andere Mephisto (1981) heeft gemaakt. Maar ik wil toch even een lans breken voor Alien, want om die film ging het, en meteen maar voor het genre. Ik kan me goed voorstellen dat sciencefiction niet iemands cup of tea is, maar is sciencefiction iets voor kinderen? Is 1984 een kinderboek? Of Brave New World? Ga je met je grut naar Tarkovski's Solaris? Of naar 2001: A Space Odyssey? Naar Metropolis of Inception?

Natuurlijk zijn er veel kindvriendelijke sf-films gemaakt. De thematiek van Avatar is begrijpelijk voor iedereen die het Jeugdjournaal een beetje kan volgen. En volwassen kijkers vinden veel om zich aan te irriteren in een aantal Star Wars-films.

Maar Alien is een zeer goede film, dat vond ik nadat ik in 1980 de bioscoop uitliep, dat vond ik vijf jaar geleden en dat vind ik nog steeds.

Zelfs de trailer is goed

De film had in de jaren tachtig een andere impact, dat wel. Ik vond hem toen zinderend spannend en behoorlijk eng. Destijds waren we nog wat minder gewend, hadden films nog een iets trager tempo, dat valt nu, bij het opnieuw bekijken, op. Hij is nog steeds spannend, maar je zou er tegenwoordig geen nachtmerries meer van krijgen.

Bovendien zijn sleutelscènes uit de film al heel vaak gekopieerd of gepersifleerd, wat de angel er ook wel een beetje uithaalt.

Toch is de film nog steeds het aanzien meer dan waard. Vanwege de schitterende, effectieve vormgeving, de krachtige opbouw, de realistische personages (die zo heerlijk lopen te mopperen, als chagrijnige zeebonken) die gespeeld worden door prima acteurs (en een uitstekend gecaste kat). En vooral vanwege de inventiviteit van de film, die aan het geniale grenst. Scott heeft een aantal zeer memorabele genrefilms gemaakt, en daarvan is Alien misschien niet de beste, maar het scheelt niet veel.

Alien is vrijdag 13 juni om 21.00 uur te zien op RTL 7.

Meer columns van de Bankzitter over het filmaanbod op tv