filmjaar 2016

Iraniërs

Tips van De Bankzitter

Martin ten Broek ,

Zaterdag komt een A Separation op tv, waarin een echtscheiding wordt uitgesproken tussen een man en een vrouw. Niet omdat de man haar mishandelt, of drinkt, of drugs gebruikt. Het is een goede man, volgens de vrouw. De procedure verloopt betrekkelijk kalm, zonder theater, rationeel, met inachtneming van de regels. Nergens een schuimbekkende fanaticus in beeld.

In films wordt van Iran en zijn bevolking vaak niet zo'n positief beeld geschetst. Over Not Without My Daughter schreef gerenommeerd filmcriticus Roger Ebert bijvoorbeeld dat de film vol zat met 'moral and racial assertions that are deeply troubling'. Islamitische Iraniërs worden er inderdaad in afgebeeld als vrouwenonderdrukkende bruten. En dat is, zacht gezegd , wat kort door de bocht. Of, wederom volgens Ebert: 'If a movie of such a vitriolic and spiteful nature were to be made in America about any other ethnic group, it would be denounced as racist and prejudiced'.

Wij weten dat het beeld niet klopt. Natuurlijk lopen er in Iran mannen rond met losse handjes - net als hier. En zijn er reactionaire politici, met ultra- conservatieve denkbeelden. Net als hier. Maar door onze onvolprezen Man in Teheran wordt bijvoorbeeld ook een heel ander beeld geschetst, van gewone, aardige mensen. En ook in de cinema wordt een veel genuanceerder beeld van Iraniërs neergezet. Al komt die dan vaak niet uit Hollywood.

De fijne animatiefilm Persepolis (te bekijken op Netflix), van de uit Iran afkomstige, in Frankrijk woonachtige Marjane Satrapi, gaat over een gewoon gezin , ouders, dochter, een oma. Vader slaat en onderdrukt moeder en dochter niet. Hij probeert, net als velen, de strenge geloofsregels een beetje op te rekken, om het leven zo draaglijk mogelijk te houden. Wel zijn er nog de geloofspolitiemannen, die nauwlettend in de gaten houden of iedereen zich wel aan de sharia houdt.

Persepolis speelt vlak na de Iraanse revolutie. A Separation, de film die zaterdag op tv komt, speelt in het heden. Geloofspolitie speelt geen rol van betekenis, de wetsdienaren die we zien zijn opvallend menselijk. De rechter die zich over zaken als voogdij en echtscheiding moet uitspreken, blijkt bijvoorbeeld een rustige man, die iedereen aan het woord laat komen en geen geschreeuw tolereert. Iraniërs blijken sowieso over het algemeen beleefde en opvallend gewone mensen, die net als wij weleens tobben met relatieperikelen en ander ongemak.

De film is subliem gemaakt, met subtiel fraai camerawerk, een bijzonder meeslepend verhaal en uitstekende acteurs. Zeer aanbevelenswaardig, in het bijzonder voor wie al het spierballenvertoon en valse retoriek rond vluchtelingen uit de islamitische wereld ook moe is.

A Separation, zaterdag, NPO 2, 23 .35 uur.


ANDERE AANRADERS

VRIJDAG

127 Hours, 22.15 uur, NPO 3. Fascinerende film van Danny Boyle over een lefgozer die in z´n eentje door woestijnen mountainbiket en door rotsspleten klimt. Op een dag gaat het fout. Heel goed gespeeld door James Franco. Waar gebeurd.

The Tempest, 1.35 uur, BBC 2. Je moet ervan houden, van de prachtig vormgegeven, theatrale aanpak van regisseur Julie Taymor, maar voor wie dat ook leuk vindt: een Shakespeare-bewerking met prima acteurs als Helen Mirren, Ben Whishaw en Djimon Hounsou.
Een fragment

ZATERDAG

Fort Apache, 15.30, Eén. Een van de eerste films waarin Indianen niet werden afgeschilderd als bloeddorstige wilden en blanken als juist tamelijk bloeddorstig, of in elk geval arrogant en dom. Met John Wayne en Henri Fonda. Mooie aanbeveling van een New York Times-criticus.

The Lavender Hill Mob , 10.40 uur, BBC 2. Nog een oudje, een klassieke Ealing-komedie over een slimme goudroof in het Londen van de jaren vijftig. Met een mooie rol van Alec Guinness . Leuke oorspronkelijke trailer.

ZONDAG

Shaun of the Dead, 22.50, Fox. Briljante zombiefilm van Edgar Wright, Simon Pegg en Nick Frost. Een leuk fragment.

Voor wie Shaun al gezien heeft: Rise of the Zombies, 23.00 uur, Syfy. Een stuk minder briljante zombiefilm, die niet eens pretendeert goed te zijn. Maar wel leuk als grappig/gruwelijk behang op een saaie zondagavond. De trailer.