filmjaar 2016

Nee!

De Bankzitter: No

Martin ten Broek ,

No van Pablo Larraín is een optimistische arthouse-film, heel geschikt voor deze barre tijden.

Een stukje geschiedenis: in de jaren zeventig van de twintigste eeuw had Chili een linkse regering, die grote bedrijven nationaliseerde om met de opbrengst de armen onder de bevolking een steuntje in de rug te geven. Dat was tegen de zin van bepaalde kringen in de VS, die vonden dat de vrije markt niet verder aangetast mocht worden, want voor je het weet heb je communisten in je achtertuin. Er werd een staatsgreep op touw gezet, Allende werd, waarschijnlijk, vermoord, de linkse voormannen werden gevangen gezet, economische hervormingen werden teruggedraaid en generaal Augusto Pinochet werd de nieuwe leider.

Bepaald zachtzinnig ging hij niet te werk. Tegenstanders van het regime werden gevangen gezet, gefolterd, vermoord, of ze ' verdwenen'. Na zestien jaar werd het ook de VS te bar. Pinochet moest een referendum toestaan, waarin werd besloten of hij nog een periode van acht jaar mocht aanblijven, of dat er presidents-verkiezingen werden uitgeschreven. De oppositie mocht gedurende een paar weken iedere dag een verkiezingsspotje van een kwartier uitzenden, om het volk te bewegen om 'No!' te zeggen tegen een nieuwe ambtstermijn van de generaal. Het regime programmeerde daar dan steeds een kwartiertje Pinochet-propaganda tegenover.

De film begint als een yuppie-reclamemaker (Gael García Bernal) wordt benaderd door een socialistische voorman: of hij niet wil helpen om de boodschap van de oppositie vorm te geven? Hij aarzelt, maar raakt inderdaad betrokken bij de campagne. Leuke vondst is dat hij ook aan het werk is bij andere reclamecampagnes. Hij verzint bijvoorbeeld iets voor de gloednieuwe uitvinding 'De Magnetron', hij probeert een nieuw merk frisdrank aan de man te brengen en ontwerpt spotjes voor een gloednieuwe soapserie.

Alles is heel erg in jaren tachtig-stijl gefilmd. Er wordt, voor de authentieke beeldbeleving , zelfs gebruik gemaakt van antieke U-Matic videorecorders en camera's uit 1983 , de Ikegami HL-79EAL. Verwacht dus géén breedbeeld, géén full HD (laat staan 4K ), maar in plaats daarvan voor hedendaagse begrippen onscherpe beelden, waarbij de rode, groene en blauwe beeldinformatie soms nét niet helemaal correct afgesteld worden. Dat is even wennen. In de dagen van de goeie ouwe beeldbuis keek je rustig een hele avond naar dergelijk beeld, nu ben je blij als de aftiteling begint, en je merkt dat er toch niets aan je ogen mankeert.

Beelden, opgenomen op een U-Matic videorecorder, met een rustgevend muziekje op de achtergrond

Je kunt de filmstijl van No sfeervol vinden, of lelijk, maar eventueel ongemak wordt ruimschoots gecompenseerd door de centrale boodschap: hier werd op vreedzame manier een einde gemaakt aan een bruut en akelig regime, van mensen die denken dat je met intimidatie en terreur de mensen tot gehoorzaamheid aan je ideologie kunt dwingen. Niet dus. Verbeeldingskracht en creativiteit blijken toch machtiger te zijn dan wrede, dogmatische en fantasieloze oudjes die willen houden wat ze hebben.

Waar gebeurd! Fijne (en af en toe ook behoorlijk spannende en aangrijpende) feelgood-film. Aanrader.