CY     CZ     EST     H     LT     LV     M     PL     SLO     SK

Nederlanders in Cyprus In het VPRO programma Wereldnet (dagelijks om 12 uur op 747AM) berichten Nederlanders in den vreemde over allerlei zaken die de gemoederen in hun land bezig houden, maar die de Nederlandse media waarschijnlijk nooit bereiken. De correspondenten van Wereldnet zijn zeer divers; de één is arts, de ander huisvrouw. Ze hebben gemeen dat ze goed op de hoogte zijn van de cultuur waarin ze zich bevinden. Ook in de meeste kandidaat lidstaten bevindt zich een Wereldnet correspondent. Tegenlicht vroeg hen hoe de burgers in hun land denken over de toetreding tot de Europese Unie.   Leonora Cok Leonora Cok woont sinds zes jaar op Cyprus, in het dorpje Tsada, even ten noorden van de stad Paphos. Ze is freelance journaliste en gids, runt samen met haar Cypriotische man een herberg en verhuurt een paar appartementen. Hieronder een kort interview met haar over veranderingen die de EU met zich meebrengt voor de Cyprioten. Onderaan vindt u haar bijdragen in audio aan Wereldnet.

De wijnboeren 'Op heel veel gebieden heeft de aansluiting gevolgen voor de Cyprioten, veel daarvan zijn de afgelopen jaren al doorgevoerd, veel moet nog gebeuren. Eerst een paar economische gevolgen. Het leven van veel boeren op het platteland zal bijvoorbeeld drastisch veranderen. Zowel in economisch als in cultureel opzicht. Op Cyprus zijn nog veel mensen, zoals mijn schoonvader, die een klein stukje grond bewerken naast hun gewone werk. Vaak is het maar een paar honderd vierkante meter, waarop bijvoorbeeld druiven worden verbouwd voor wijn. Die druiven verkopen ze aan de plaatselijke wineries, die tot voor kort subsidies kregen om de boeren een redelijke prijs te kunnen betalen. Dit voorjaar zijn die subsidies door de veranderde regelgeving i.v.m. de EU grotendeels afgeschaft en krijgen de mensen nauwelijks meer betaald voor hun druiven. Het gevolg was dat de druiven voor ze rijp waren geplukt moesten worden en voor een vaste prijs aan de staat werden verkocht. Daarna werden ze doorgedraaid. Al het werk dat vooraf op het land verricht was, was voor niets geweest. Dat heeft ook directe gevolgen voor de levensstijl - door de komst van de open markt is het voor hen onmogelijk om het levensritme te handhaven dat hier generaties lang heeft bestaan. Oogsten met de hand zal niet meer kunnen want de productie moet grootschaliger. Ook zijn de ezeltjes die nog steeds gebruikt worden niet langer rendabel, die moeten worden vervangen door dure tractoren. De ruilverkaveling die noodzakelijk zal worden om grootschaligheid te bereiken druist sterk in tegen het gevoel van de Cyprioten. Het land wordt immers generatie op generatie doorgegeven aan de kinderen, waarbij ieder kind steeds een deel krijgt en dus de versnippering alleen maar toeneemt. Daarbij komt ook dat een deel van de verbouwde druivensoorten niet meer beantwoordt aan de hedendaagse smaak in West- Europa. Veel van de gewone mensen beseffen het volgens mij nog niet zo, maar de komst van de EU gaat flinke gevolgen hebben voor hun levenswijze.' Offshore bedrijven 'Een ander gevolg betreft de offshore bedrijven op Cyprus. Zoals op veel eilanden zijn er op Cyprus veel van dit soort bedrijven geregistreerd omdat dat fiscaal aantrekkelijk is. Tot nu toe betaalden de offshore compagnies slechts 4 % belasting, tegenover 22% voor Cypriotische bedrijven. De regering heeft nu onder druk van de EU de regels bijgesteld, zodat er geen verschil meer is in belastingtarief voor de offshore en onshore compagnies. Beiden betalen voortaan 10% . Goed nieuws voor de Cypriotische bedrijven, maar gevreesd wordt wel dat veel offshore bedrijven toch zullen vertrekken.'

Duurder leven 'Nog een belangrijk gevolg op economisch gebied is de verhoging van de BTW. De afgelopen twee jaar werd die verhoogd van 5 naar 15 procent per januari 2003. Daartegenover staat wel een compenserende belastingmaatregel, maar die is eigenlijk alleen voor de hogere inkomens interessant. De Cyprioten met lage inkomens kunnen niet van dit belastingvoordeel profiteren en hebben het leven daardoor het afgelopen jaar veel duurder zien worden. Cyprus is een klein land, als de grenzen open gaan denk ik dat er veel concurrentie op de arbeidsmarkt van buitenaf zal komen en dat gaan de Cyprioten merken. Nu kunnen de Cyprioten de buitenlandse werknemers nog met de wet tegenhouden, maar straks kan dat niet meer.' Werkhouding 'De mentaliteit in het werk is hier zó anders dan bijvoorbeeld in Nederland. De hiërarchische verhoudingen op de werkvloer zijn nog heel sterk. Leidinggevenden spreken meestal op bevelende toon, met vooral aandacht voor negatieve zaken en weinig oog voor de positieve bijdragen van de werknemer. Dat werkt niet bepaald motiverend. Wanneer de baas weg is, stoppen veel werknemers met werken of gaan het wat rustiger aan doen. Niet dat er niet veel wordt gewerkt, de meeste Cyprioten maken juist heel veel uren, vaak zelfs hebben ze meer dan 1 baan. Maar er gaat veel tijd op in praten, telefoneren, en andere zaken, wat ten koste gaat van de productiviteit.. Ook vriendjespolitiek speelt een grote rol, wie je kent is op Cyprus belangrijker dan wat je kent. En het tonen van eigen initiatief wordt over het algemeen niet gewaardeerd. Dat zal echt moeten veranderen als er een open markt komt. Maar het zit diep - op school wordt eigen initiatief niet aangemoedigd en ouders geven de kinderen veelal geen eigen veratwoordelijkheid. Er zal dus echt een mentaliteitsverandering nodig zijn wil Cyprus concurrerend mee kunnen draaien binnen Europa.'

Homoseksualiteit 'Maar niet alleen op economisch gebied heeft de EU gevolgen. Een heikele ethische kwestie hier is de omgang met homoseksualiteit. Nog altijd een groot taboe op Cyprus, en tot voor twee jaar geleden zelfs verboden bij de wet! Onder druk van Europa is die wet inmiddels afgeschaft, maar dat ging niet zonder slag of stoot. De Grieks-Orthodoxe kerk is sterk tegen homoseksualiteit en begon een campagne op haar eigen TV station. De politici die voor afschaffing van de wet zouden stemmen dreigden aan de publieke schandpaal te worden genageld, wat ten koste zou gaan van het aantal op hen uitgebrachte stemmen Uiteindelijk is de wet toch afgeschaft, maar veel Cyprioten zijn bang voor de 'normvervaging' die de toetreding tot de EU met zich mee zal brengen.' Milieu 'Een ander punt is het milieu - daar hebben de Cyprioten absoluut geen kaas van gegeten. Veel afval wordt hier gewoon in de bosjes gegooid en een oude koelkast gooi je ergens van een berghelling. De afvalscheiding moet nu onder druk van de EU worden ingevoerd, maar dat wordt nog een lang en moeilijk proces. Er is inmiddels een campagne gestart om de Cyprioten bewuster te maken van het milieuprobleem, waarbij men vooral wijst op de negatieve gevolgen voor het toerisme, daar lijken de inwoners wel gevoelig voor.' Roken 'En dan iets wat zo'n beetje alle Cyprioten raakt - de strengere regels vanuit Brussel met betrekking tot het roken. Roken is hier het nationale culturele gebruik. Zelfs de minister van Volksgezondheid is een kettingroker, en toch moet hij ervoor zorgen dat er niet meer in openbare gebouwen (zoals het parlement!) wordt gerookt en dat er in restaurants verbodsbordjes komen te hangen. Een hele opgave omdat de inwoners het op zich wel eens zijn met de wet, die bordjes worden overal keurig opgehangen, maar vrijwel niemand zich er ook daadwerkelijk aan houdt.' De Cypriotische kwestie 'Doordat de kwestie van de tweedeling van Cyprus directe gevolgen heeft voor de toetreding, wordt het EU-gebeuren hier heel goed gevolgd.Er ligt op dit moment een voorstel van de VN om o.a. een soort Zwitsers Kantonmodel te introduceren, waardoor het Griekse en het Turkse deel van het eiland redelijk autonome staten zouden worden onder één federale overheid. Dat heeft nogal wat gevolgen voor de Grieks Cypriotische vluchtelingen om al dan niet terug te kunnen keren naar hun huizen en bezittingen. Dat plan moet voor 12 december door zowel de Grieks Cypriotische leider als de Turks Cypriotische worden geaccepteerd op een aantal hoofdlijnen en kunnen gelden als uitgangspunt voor verdere onderhandelingen. Volgens dit plan zal de bevolking zich in maart mogen uitspreken in een referendum. Daarin zijn twee vragen aan elkaar gekoppeld: mensen kunnen stemmen voor of tegen de uitbreiding PLUS het plan. Voor uitbreiding en tegen het plan mag dus niet, waardoor veel mensen het referendum als oneigenlijk middel beschouwen om het plan er door gedrukt te krijgen. De uitslag kan nog wel eens spannend worden. Daar komt bij dat Griekenland inmiddels dreigt een veto over de hele uitbreiding van de EU uit te spreken op 12 december als de Grieks Cyprioten niet zouden worden toegelaten tot de EU omdat het VN plan nog niet is geaccordeerd. De voornaamste reden van toetreding tot de EU is overigens voor de Grieks-Cyprioten vooral het gevoel van veiligheid. Men verwacht dat met de EU als partner, Turkije zich niet meer zoals in 1974 als agressor kan opstellen. Het economische belang van de Unie voor de bevolking is een minder doorslaggevende factor dan het veiligheidsaspect.' Berichtgeving 'Tot slot nog wat over de berichtgeving hier. De mensen worden in mijn ogen te eenzijdig voorgelicht door de overheid. Zoals ik eerder zei beseffen veel mensen nog maar nauwelijks hoe groot de gevolgen zullen zijn van Europese eenwording voor hun dagelijks leven. Dat heeft de regering, bewust of onbewust, nog niet duidelijk weten te maken. Je hoort hier vooral de positieve verhalen over wat Europa voor Cyprus kan betekenen, ik denk dat er voor veel mensen nog wel een koude douche zal volgen.' Alle bijdragen van Leonora Cok aan Wereldnet zijn in realaudio te beluisteren via deze pagina. terug naar boven