HUTSWA'S EN WATUTSI'S

''Allereerst: Hutu's en Tutsi's, dat is veel te simpel. Etiketten uit het koloniale verleden. Zo'n etnisch onderscheid valt moeilijk nog te maken. In Rwanda houdt men ook niet meer van die twee woorden, de meesten zeggen dat ze Rwandees zijn, of Hutsi. Of nog ingewikkelder: Hutswa's, want er zijn ook nog Twa's, pygmeeën. Het klopt weliswaar dat de Hutu-regering in 1994 de aanstichter was van de genocide, terwijl inderdaad een bevrijdingsleger dat grotendeels uit Tutsi's bestond vanuit Oeganda bezig was Rwanda te bevrijden. Maar het gaat toch meer om een sociaal onderscheid: een Tutsi was iemand die minstens acht koeien had. Had je er minder, was je een Hutu, maar je kon een Tutsi worden als iemand jou er koeien bij gaf. Je kreeg dan een familieband, je werd als het ware broers. Het schiep rechten en verplichtingen. Koeien zijn erg belangrijk voor de sociale structuur in Rwanda.'

'Er bestaat al tientallen jaren een enorme vluchtelingenstroom. Na 1994 zijn er misschien wel een miljoen Rwandezen uit de diaspora teruggekeerd. En deze foto, gemaakt in de buurt van Nyagatare, zegt iets over die teruggekeerde ballingen - toch nog één op de acht huidige inwoners. Bijna iedereen in de film is voormalig vluchteling, heeft bij zijn Watutsi's, zijn koeien, staan dromen van het beloofde land. Vanuit dat perspectief heb ik de film gemaakt. Dat soort mensen zijn supergemotiveerd, die willen echt een nieuwe toekomst opbouwen.'