Hoe #zml trending topic werd

elja Looijestijn ,

Arjen Lubach veroverde de zondagavond met Zondag met Lubach en mag daarom terugkomen. Wat maakt zijn show zo sterk? De makers reageren op acht tweets en verklaren het succes.

Zondag, NPO 3, 21.55-22.30 uur
 
‘We zijn vanaf het begin op ons eigen gevoel voor humor af gegaan,’ zegt eindredacteur Janine Abbring. ‘Naast inhoudelijke grappen maken we ook vrij veel visuele grappen.’ Schrijver Tex de Wit: ‘Bijna overal kun je humor in vinden. Veel goede grappen ontstaan door hardop te denken en met elkaar een onderwerp te bespreken.’

Arjen Lubach en Tex de Wit

Abbring: ‘De eerste pilot die we hadden gemaakt, was talkshowachtig entertainment. We wilden graag meer hard nieuws en politiek, maar misschien durfden we dat in het begin nog niet zo goed. We zijn die aanpak in Nederland niet zo gewend, en we hadden er ook weinig budget en mankracht voor. Maar gaandeweg en is het programma steeds newsier geworden. Comedy staat altijd voorop, maar het is wel journalistieke comedy.’
De Wit: ‘Ik weet altijd wel wat er speelt, maar sinds het programma zit ik veel meer op het nieuws. Ik kan nu alle ministers opnoemen. Mijn eigen stand-up comedywerk is tijdlozer.’ Abbring: ‘Op de redactie discussiëren we veel, we gebruiken een onderwerp alleen als we er zelf een sterke mening over hebben.’
‘Ik vind het goed dat het programma ook moeilijke onderwerpen aanstipt en verontwaardiging creëert,’ zegt art director Martine de Jong.
Schrijver De Wit: ‘Ik vond het item over de vinkjes van het Voedingscentrum goed. Ook de items over Nederland als belastingparadijs en over ict bij de overheid waren erg geslaagd. Het zijn onderwerpen die van zichzelf niet zo sexy zijn, waar we iets leuks van hebben weten te maken. Dat slaat aan. En als je een paar stevige onderwerpen hebt, kom je ook weg met flauwere grappen.’
‘De samenwerking binnen het redactieteam is heel bijzonder,’ zegt Abbring. Martine en ik zijn al lang goed bevriend met Arjen. Tex de Wit, Diederik Smit en Jonathan van het Reve zijn er later aan toegevoegd. Vaak is er op een redactie van een televisieprogramma toch wat frictie, en zeker bij comedy luistert het heel nauw. Je moet natuurlijk wel kunnen lachen om elkaars grappen. Maar de chemie was uitstekend. Het is eigenlijk een heel rare combinatie. Arjen is bijvoorbeeld overtuigd atheïst, Diederik is een christen uit de cda-hoek. Tex en ik zijn meer van de middenweg. Columnist Jonathan kan heel goed een mening vormen over een actuele kwestie.’
De Wit: ‘In Amerika zeggen ze dan: “Ik heb nog nooit met zo’n talentvolle groep mensen gewerkt.” Maar het is wel waar. Dit is de Champions League van de televisiecomedy.’ Abbring: ‘Tex is heel bescheiden, maar zijn invloed is van groot belang geweest voor het succes van het programma. Hij en Arjen zijn echt een gouden duo gebleken.’ 
Martine de Jong: ‘Arjen heeft een heel duidelijke visie, maar hij luistert wel naar iedereen om het programma zo gaaf mogelijk te maken. Hij kan alles zelf, dat is voor hem wel eens lastig. We hadden het over het decor en toen zei hij: ‘Wacht, ik leer wel even een 3D-programma om het te schetsen op de computer.’ Dat deed hij en daarop ontwierp hij in grote lijnen het decor. Hij heeft de leadermuziek gekozen en bewerkt, hij werkt mee aan de montage en zit zelf tot het laatst de audio na te bewerken.’
De Wit: ‘Het is leuk om Arjen mijn grappen te horen maken. Gelukkig hebben we een humorklik, mijn grappen hoeven niet “verarjeniseerd” te worden. Ik vind dat hij iets toevoegt aan een grap en ik ben fan van zijn verbaasde blik. Hij heeft een goede timing, je merkt dat hij in het theater heeft gestaan.
Arjen is heel inspirerend en werkt keihard. We maakten allemaal heel lange dagen, maar hij nog het meest. Arjen kent elke komma van het script.’ 
Abbring: ‘De hele redactie is van de internetgeneratie en we zijn dan ook de hele dag online. Dat zie je terug in het programma. In Zondag met Lubach zal je geen filmpjes of internetgrappen zien die je eerder al op Twitter voorbij hebt zien komen. Het is natuurlijk de hoop van iedere eindredacteur om eigen nieuws te maken en dat filmpjes uit de uitzending viral gaan. Een paar keer is dat goed gelukt. Na de uitzending kwam de webredacteur ook meteen in actie, zij zorgde ervoor dat de losse items allemaal online kwamen zodat mensen ze konden bekijken en delen.’
Tex de Wit: ‘Deursmash is een spel waarbij je aan moet bellen bij een deur met intercom en zonder te lachen een reden geven waarom je naar binnen wilt. Als de deur open gaat, heb je een punt. Arjen en ik hebben dat item samen opgenomen. Het is leuk om ook in beeld te komen, maar niet het belangrijkste. We hebben niet zo veel tijd om items op te nemen, dus dat ik in beeld ben, is ook een beetje een praktische overweging. Net als in het item met het voorlezen van de negatieve reacties op het programma.’
Abbring: ‘Het vinden van die negatieve reacties was best moeilijk. De meeste tweets en mails waren heel positief. Dat was natuurlijk fijn, maar ik vind het vooral goed dat we onze eigen koers zijn blijven varen. Als eindredacteur ben je er natuurlijk wat vatbaarder voor, maar Arjen heeft alle reacties genegeerd. Soms zei iemand: is deze grap niet te moeilijk? Maar als wij hem leuk vinden, gebruiken we hem gewoon.’ 
Abbring: ‘Het productiebedrijf Human Factor maakt bijvoorbeeld ook Koefnoen, dus er liggen heel veel props en poppen. We waren aan het vergaderen of we met experts of correspondenten op locatie moesten gaan werken, maar we wisten niet wie dan moesten nemen. Half voor de grap zeiden we: dan nemen we wel gewoon een muppet. Toen riep Arjen:
Salamander Klöpping! Ik vond het meteen heel gaaf. Iedereen werd er heel giechelig over, dat is een teken dat er iets in zit. Salamander heeft best veel controverse opgeroepen. Veel mensen moesten eraan wennen. Maar het is heerlijk, je kunt hem alles laten zeggen. En we hebben ons ermee onderscheiden.’