• de balie
  • vpro
  • Omroep.nl menu placeholder zonder logo. Dit 'logo' zorgt er voor dat bedrijfslogo-links in het VPRO menu zonder Omroep.nl logo toch werken en niet naar omroep.nl linken.
Aflevering Nr. -1 
 
Bekijk online: Lessen van Elias
'I wish you all the pleasurable excitement one can have without hurting others and one’s own dignity'
Bevat video
Ernesto Hoost
'Mr. Perfect'
Gilbert Yvel
'The Hurricane'
Interview met Ola Mafaalani
Over theater en beschaving
Anil Ramdas: ‘Het is heel praktisch om beschaafd te zijn ’
Artikel uit de VPRO Gids Nr. 17
Beschavingslezing door Dirk Kuyt
Tekst: Anna Enquist
Beschavingslezing door Diamanda Dramm
Test: Anil Ramdas
Beschavingslezing door Henk Schiffmacher
Tekst: Margriet de Moor
Beschavingslezing door Katja Schuurman
Tekst: Rudy Kousbroek
RUDE MANNERS FOR A RUDE PLANET
tekst: Ko van den Bosch
Interview met Khaldoun Elmecky
De gids van de avond
Bekijk Online: De Grote Avond van de Beschaving
zondag 24 april 2005
terug naar de aflevering
Beschavingslezing door Katja Schuurman
Tekst: Rudy Kousbroek
De beschaving van een samenleving is af te meten aan de manier waarop in die samenleving de dieren worden behandeld.
Zo eenvoudig is het. Beschaafde staten zijn staten waar dieren niet mishandeld worden, en daar is de kans ook het kleinst om 's morgens voor dag en dauw door de geheime politie van je bed te worden gelicht. Gezegend de landen waar je in de dagbladen dierenfoto's aantreft, want dat zijn de delen van de wereld waar oppositiepartijen niet verboden zijn en de mensen niet voor twintig jaar de bak in gaan wegens kritiek op het staatshoofd; landen waar niet op alle pleinen in de stad standbeelden staan van de nationale leider en waar mannen niet het recht hebben om hun vrouwen te straffen. Beschaafde landen zijn de landen waar de kinderen 's avonds verhaaltjes krijgen voorgelezen over muizen in jurkjes en kikkers in zwembroeken, want dat zijn ook de landen waar het niet verboden is om iemand van een andere godsdienst, of zelfs van hetzelfde geslacht lief te hebben, en waar niet de hele familie wordt opgepakt wanneer er een zoon naar het buitenland is gevlucht.

Het wordt steeds duidelijker dat een redelijke behandeling van dieren tegelijk de beginselen van een menselijke en verstandig ingerichte maatschappij aan de orde stelt. Er is ook werkelijk een verband: de exploitatie van dieren is een onderdeel geworden van de zg. 'markt- economie'; het illustreert de noodzaak om bepaalde onderdelen van de samenleving te onttrekken aan de blinde dictatuur van het geld. Er heeft zich in recente jaren namelijk een catastrofe zonder weerga voorgedaan: massaslachtingen van boerderijdieren op een schaal die de wereld nooit eerder heeft gekend - en het ongelofelijke is dat dat tot dusver vrijwel geen politieke weerklank heeft gehad. Niet alleen in Nederland maar in heel West Europa zijn miljoenen dieren afgemaakt doordat de overheid eenvoudig weigerde de wetenschappelijke kennis toe te passen die deze massamoorden overbodig zouden hebben gemaakt.

Het toepassen van wetenschappelijke kennis: ook dat is beschaving. Het is zeker dat het 'ruimen' van gezonde dieren over honderd jaar een barbaarse daad zal worden gevonden; het meest barbaarse is nog niet eens de daad zelf, maar het politieke bestel dat deze situatie in het leven riep, en zelfs machtsmiddelen gebruikte om ongehoorzame burgers te dwingen.
 
Zoals wij ons geen staatsvormen meer voor kunnen stellen waarin de slavernij officieel een plaats had, zo zal het binnen afzienbare tijd ondenkbaar zijn dat wij er een politiek bestel op nahielden waarin de bio- industrie officieel getoleerd werd.
 
Voorlopig is de voedselindustrie overigens machtiger dan ooit en slaagt er wonderwel in om het voor te stellen of behalve een handjevol goedaardige malloten alleen extremisten en fanatici bezwaar maken tegen de huidige gang van zaken in de bio-industrie.