In al die theorieën zit wel een kern van waarheid. Maar het meest in overeenstemming met de feiten is toch voor mij het volgende. Fortuyn deed wat een democratisch politicus moet doen. Niets meer, niets minder.
In een democratie dient een politicus een burger te zijn. Een burger met een verhaal. Hij moet een notie hebben van wat verkeerd gaat in de stad en in de staat. En in heldere taal moet hij een paar oplossingen kunnen aandragen. Liefst moet hij ook een paar boeken schrijven. Die kan je dan lezen en dan weet je wat iemands denkbeelden zijn. Dan weet je ook zeker dat iemand zijn eigen ideeën vertolkt en niet napapegaait wat hem door communicatieadviseurs en andere windhandelaren is ingefluisterd.
Dit type politicus en dit type politiek was eens heel gewoon. Domela Nieuwenhuis was zo’n democratisch politicus, net als Abraham Kuyper of Frits Bolkestein.
Fortuyn was dus gewoon een degelijke democraat.
Deze conceptie van politiek is tegenwoordig zo in de vergetelheid geraakt dat we Fortuyn zijn gaan ervaren als iets bijzonders. Hoe vaak hoor je niet dat hij een charismatisch leider was of zelfs een Messias? Maar met zulke grote woorden wordt de gewone democratische politiek in de hoek geplaatst van halve gare Raspoetins, Bin Ladens of Mussolini’s.
Niet Fortuyn was het a-typische, het abnormale, maar de papieren politici die hem een jaar geleden omringden.
Om te weten hoe die papieren politiek eruit ziet hoeven we helaas niet ver te zoeken. Op dit moment wordt een derde paars kabinet met gedoogsteun van het CDA in elkaar geknutseld dat als twee druppels water lijkt op de politiek die Fortuyn ruim een jaar geleden aantrof.
Daarom is het dinsdag een dag van diepe rouw. Niet alleen voor de nabestaanden en vrienden van Nederlands beroemdste professor, maar ook voor de Nederlandse democratie.