Dit systeem van de laïcité heeft diepe wortels in de Franse geschiedenis. Toen de Franse koning onder de guillotine ging, was het einde monarchie. Maar het was ook einde altaar als steun voor de troon.
Een Franse president zal ook nooit, zoals Koningin Beatrix, in een kerstboodschap verwijzen naar Jezus Christus. Hij zal nooit voor het oog van de camera hosties eten tijdens een kerkelijke huwelijksceremorie, zoals onze koninklijke familie deed. En hij zal nooit aandringen op verwijzing naar religie in een preambule van een europese of nationale grondwet, zoals onze premier gedaan heeft.
Onderdeel van die republiek is ook een systeem van louter openbaar onderwijs dat uit algemene middelen gefinancieerd wordt. Alle religieuze credo’s mogen zich laten horen in de Franse maatschappij, maar de staat betaalt er niet één.
Onlangs is dit systeem opnieuw verdedigd door een commissie onder voorzitterschap van Bernard Stasi. Op z’n Hollands Stási. Ik geef toe: hij heeft zijn naam niet mee, maar het rapport van die commissie is subliem.
W.F. Hermans heeft wel eens opgemerkt dat je in Frankrijk alleen ruitjespapier kan krijgen. Dat klopt. Alles in dat rapport is logica. Cartesiaanse helderheid. De commissie gaat recht op haar doel af. Populair of niet: dit is wat Europa nu nodig heeft.
Vaak wordt gedacht: de secularisatie zet niet door. Er is een herleving van religieus gedachtegoed. Juist - precies daarom moet de staat neutraal zijn. De neutrale staat moet bemiddelen tussen al die religieuze stromingen op het grondgebied van de staat.
Vaak wordt gezegd: we leven toch in een multiculti-samenleving? Juist - en precies daarom moet de staat neutraal zijn, om gezaghebbend het verkeer tussen al die culturen te kunnen regelen.
Nog even wachten en dan gaan Duitsland, Nederland en al die andere landen die voortmodderen in halfslachtige compromissen ook wel door de bocht. Frankrijk wijst de weg. Leve de laïcitié.