Je kunt je niet meer voorstellen dat er mensen zijn die zó denken. Het is een afschuwelijke gedachte dat een God deze ellende zou wensen. Ik ben zelf niet gelovig, maar in alle eerlijkheid: de moderne christen haalt het niet zin zijn hoofd dergelijke rampspoed te duiden als God’s straf. Het is een natuurramp, zonder nut of bedoeling.
 
Toch is er een theologisch probleem. De laatste tijd is er veel gepraat over de Verlichting, over Voltaire. Ik heb zelf als scholier, toen ik bezig was van mijn geloof te vallen, Voltaire gelezen. Zijn boek Candide keert zich tegen de gedachte dat alles dat gebeurt ergens goed voor is in onze ideale wereld; die filosofie wordt verwoord door Dr Pangloss: “Tout va le mieux, dans ce meuilleur des mondes possibles”. De jonge held Candide trekt door de wereld, en wat hem vooral schokt is de aardbeving van Lissabon.
 
Die aardbeving heeft echt plaatsgevonden in 1755, kostte duizenden mensen het leven, en was voor de grote verlichtingsdenker Voltaire cruciaal. Want van allerlei ellende die mensen ondergaan, geweld, oorlog, kun je zeggen dat het de schuld van mensen is, maar van een aardbeving niet. Dus ofwel God wilde deze gebeurtenis, en wat voor slechterik is hij dan, of er bestaat geen almachtige God die dit kan voorkomen. Voltaire was atheïst.
 
De moderne Nederlandse gelovige gelooft niet dat God alles bedisselt. Het moderne geloof heb ik wel eens aangeduid als “ietsisme”. De Nederlandse christen vindt het infantiel om te denken dat God achter een groot regelpaneel aardbevingen uitdeelt. De ietsist denkt dat het leven op de een of ander manier zin heeft, dat er toch ergens “iets” is, dat na de dood niet alles stopt, maar gelooft niet dat hij zijn grootmoeder terug zal zien. De ietsist denkt dat deze tsunami een pure natuurramp is. Het ietsisme is een diffuus geloof, bijna atheïsme met een vleugje nostalgie. Intelllectueel mager, maar veel sympathieker dan het idee van een wrede God die deze ellende wil.
 
Er is de laatste tijd veel gepraat over de islam. Er zou slechts één vorm zijn, de orthodoxie van de Koran. Maar als je om je heen ziet hoe moderne moslims leven zie je dat dat niet klopt. Er zijn duizenden jonge Nederlandse moslims die niet geloven in heilige oorlogen, niet geloven in een wrede God die mensen dood wenst door aanslagen of natuurrampen. Het zijn islamitische ietsisten.
 
We moeten moslims net als christenen gunnen dat ze ietsist worden, we moeten vechten tegen krachten die alle moslims in één hoek willen duwen. Dat is mijn wens voor het nieuwe jaar.