• Avro
  • VARA
  • vpro
Aflevering Nr. 523 
 
Column: De angst regeert
Ronald Plasterk
Europa : en nu verder
zondag 5 juni 2005
terug naar de aflevering
Column: De angst regeert
Ronald Plasterk
Tot de laatste dag voor het referendum werd van alle kanten gezegd dat zo’n referendum maar niets was, dat verkeerde argumenten een rol speelden, dat mensen beter thuis konden blijven als ze twijfelden. En direct de dag na het referendum, terwijl politiek Den Haag ongelofelijk op zijn lazer had gekregen, concluderen bijna alle politici, toegegeven met uitzondering van Maxime Verhagen, dat dit een feest van de democratie was, en dat we veel meer referenda moeten houden.
Balkenende klonk direct na de uitslag al haast alsof hij zelf tegen had gestemd! Weer zo’n reuzenzwaai binnen vierentwintig uur, en de kiezer ziet dat opportunisme. De verklaring is angst: stel dat Balkenende had gezegd dat hij nog steeds vond dat dat referendum er nooit had moeten komen, dat hij de nee-argumenten onzin vond, dat hij dit niet uit kon leggen in Brussel, dan hadden nu de verhuisdozen in het Catshuis gestaan. Dus toonde politiek Den Haag zich weer van rubber, boog mee in de wind als het riet dat niet knakt, omdat men bang is voor de kiezers.
 
Ik weet niet of de kiezer dat wil. De kiezer wil geen angstige bestuurders, maar wil dat mensen die leiding geven eerlijk zijn, doen wat elke leidinggevende in een patatzaak weet dat je doen moet: goed luisteren naar de mensen, maar dan zelf de knopen doorhakken. Meer referenda worden even zo vele excuses voor politici om weer de verantwoordelijkheid te ontlopen, die referenda zullen de toch al zo machteloze politiek verder ontwrichten. en de publieke sector uithollen. De eerste voorstellen liggen er al. Referendum over Borssele: dat moet sluiten! Meer windmolens dan: tegen! Heropenen van de steenkoolmijnen in Limburg misschien: tegen! Importeren van Franse atoomstroom, ook tegen. Dat het licht uit gaat, ook tegen. Maar ergens moet de stroom vandaan komen. Iemand moet een plan hebben, en zijn nek uitsteken. Politici zouden hun kiezers meer moeten vertrouwen.
 
Ik heb bij dit referendum tegen gestemd. Dus je zou kunnen zeggen: wees blij, zonder dit referendum had je dat niet kunnen doen. Dat is waar. Maar ik had nooit om een referendum gevraagd, als men mijn mening wil kan men die krijgen. En misschien was deze Grondwet wel een speciaal geval dat een referendum rechtvaardigde. De reactie van geschrokken politici dat dit referendum naar meer smaakt, daar zouden we nog eens een nachtje over moeten slapen. De kiezer wil niet het land regeren via referenda, de kiezer wil regeerders die hun werk goed doen.