Zijn mensen die iets invullen betrokken? Als iedereen heb ik al vele vragenlijsten ingevuld. Over mijn koopgedrag, over buurtveiligheid, milieu, over mijn huwelijk. Welk rapportcijfer zou u uw seksleven geven? Honderdduizend meningen: een prachtig of teleurstellend resultaat? Een mening blijft een mening en wordt geen levenshouding.
Dat de aan de poort rammelende Polen, met hun bereidheid om lullige baantjes aan te nemen, een bedreiging vormen voor inheemse arbeidskrachten is nog de vraag. Om dan maar meteen te gaan demonstreren tegen hun komst of daarover gauw iets in te vullen, gaat te ver. Wie zich verdiept in de tragische geschiedenis van het land, het bereist en met de burgers ervan praat, hun successen en opstartproblemen ziet, kan niet anders dan juist de enthousiaste Polen een warm welkom gunnen of tenminste afzien van een ondoordacht oordeel. Bijvoorbeeld.
Alle Menschen werden Brüder - me dunkt dat dit als Europese volkslied opgevoerde Beethoven-gezang pas betekenis krijgt door Joods-christelijke en humanistische waarden als empathie en solidariteit. Onlangs stond in dezelfde krant een staatje waaruit bleek dat Nederlanders en Duitsers gemiddeld de hoogste IQ’s hebben van Europa, gevolgd door de Polen. Veelzeggend was dat de Serviërs als laatsten eindigden - vlak onder weer een bericht over Milosovic’s dood toch even die suggestie dat een laag IQ en agressief nationalisme bij elkaar horen. Noblesse oblige, slimme landen geven het goede voorbeeld en denken ruimhartig. Niet langer alleen aandacht voor de economische en grondwettelijke kanten aan de eenwording van Europa, maar ook voor haar geestelijke en culturele erfgoed. Europakunde als schoolvak, een reissomaftrek voor vakantiegangers die binnen Europa... - zoiets. Laat Nederlanders niet berucht blijven om bombardementen van botte meningen. Laat ons burgers worden die doorvragen en afwegen, net als onze grote Europese voorvader Erasmus. Die trok per koets door de verschillende landen en zag wat hen verbond en waarin ze van elkaar verschilden. Vanuit die leergierigheid, liefde en levenservaring kon hij over de toekomst reflecteren. Dat is wat anders dan virtueel langs Europa-websites reizen, veilig op je eigen stoel. Gun Amerika de oneliners en laat Europa de aloude diepgang, al is die niet in cijfers uit te drukken.