Buitenhof onderzoekt met vier voorzitters van partijen die regeringsdeelname niet uitsluiten de verschillen en overeenkomsten tussen de verkiezingsprogramma's, te weten René Smit, voorzitter CDA- programmacommissie (Vertrouwen in Nederland. Vertrouwen in elkaar), Paul Depla, voorzitter van PvdA- cie (Samen sterker Werken aan een beter Nederland), Ronald van van Raak, voorzitter van SP- cie (Een beter Nederland voor hetzelfde geld), Ben Verwaayen, VVD- cie (Voor een samenleving met ambitie).
 
---
 
Hoe ziet Nederland er over tien jaar uit als het aan GroenLinks ligt? We vroegen het Kees Vendrik, voorzitter van de programcommissie van die partij.
 
Vendrik: 'Dan is Nederland een groen, open, internationaal land. Nederland is natuurlijk geen oase van rust meer,de meeste mensen wonen nou eenmaal in de stad. Ik zie een hectische, creatieve en groene stad. Met groene coulissen tussen dat stedelijk gebied door.'
 
> Hoe is uw ideale toekomstige Nederland te realiseren met de kleinere overheid die alle partijen voor ogen staat?
 
Vendrik: 'Hoe groot de overheid dient te zijn is van secundair belang. Centraal hoort de vraag te staan hoe je solidariteit organiseert en welke risico's van het moderne leven je gezamenlijk afdekt. Wij pleiten voor een publieke organisatie van de solidariteit. Dat is niet hetzelfde als een grote overheid: kijk naar de AOW. Een publieke regeling voor iedereen met zeer lage uitvoeringskosten. Dat is veel efficiënter dan wanneer iedereen zelf zijn eigen basispensioen moet gaan organiseren. Wil je een groene economie, dan zal de overheid in de visie van GroenLinks scherp moeten interveniëren. Niet door hordes ambtenaren op pad te sturen, wel door het prijsmechanisme te laten werken via vergroening van de belastingen. Dat is effectief zonder noodzaak van een uitdijend ambtenarenapparaat. We pleiten ook voor een helder inkomensbeleid. We kiezen voor nivellering. Dan is de noodzaak van allerlei afzonderlijke regelingen voor mensen in de knel vele minder groot, en maakt de overheid veel effectiever.
Tenslotte geldt: GroenLinks wil een effectieve overheid. Waar regels bijna onuitvoerbaar worden en een groot beroep doen op de ambtelijke diensten en onnodig veel tijd en energie vragen van burgers en bedrijven, zullen de regels moeten worden aangepast.'
 
> Wat is eigenlijk het mensbeeld dat achter die visie van GroenLinks en de rol van de overheid daarin schuilt?
 
Vendrik: 'De overheid waakt over het algemeen belang, in het bijzonder het belang van de emancipatie van de stem- en machtelozen. Dat geldt de toekomstige generaties die recht hebben op een schone en leefbare aarde. Maar ook de outsiders van vandaag, mensen in de marge, zonder kans op werk of een fatsoenlijk inkomen. GroenLinks vindt dat de overheid waakt over solidariteit en eerlijk delen van kansen, en dus hun positie met voorrang dient te verbeteren. Daarom zetten wij werk voor allen centraal in ons programma.'

> Heeft zo'n Nederlands programma met lange-termijnvisies wel zin in een wereld die zo snel veranderd?
 
Vendrik: 'Lange termijnvisies hebben zin omdat ze juist in tijden van snelle verandering richting en houvast geven.'
 
> Waarom gaan de verkiezingen eigenlijk niet meer over integratie?
 
Vendrik: 'Kennelijk is de politieke gebruikswaarde van het integratie-issue op. Dat is eigenlijk absurd. Er is de afgelopen vier jaar heel veel geroepen, maar bijzonder weinig gebeurd. Neem de werkloosheid onder allochtone jongeren. Die is torenhoog, ze komen niet aan de bak. Of de emancipatie van allochtone meisjes. Wanneer wordt de overheid eindelijk hun bondgenoot? Wat GroenLinks betreft staat dit nog steeds hoog op de agenda.'
 
> Op welke punten is jullie programma nu anders dan bij de vorige verkiezingen?
 
Vendrik: 'Er is niet veel anders. De vier pijlers van ons programma zijn groen, sociaal, open en internationaal. Op twee punten is er wel verandering. De integratieparagraaf is herzien. Onder druk van de ontwikkelingen in de samenleving hebben we daar drie jaar geleden al een debat over gevoerd binnen de partij en de uitkomsten van dat debat zijn nu in het programma verwerkt. Over de integratie is veel geroepen de laatste tijd, maar er is weinig gebeurd. Nu begint het pas. De werkloosheid onder allochtone jongeren is een factor 10 hoger dan die onder autochtonen. Als integratie betekent dat iedereen zijn eigen broek kan ophouden dan moet er dus wat gebeuren op de arbeidsmarkt. En in het onderwijs. Als we dat nu niet aanpakken dan zal blijken dat het integratiedebat een segregatiedebat is geweest.
Het tweede punt is de sociale politiek. We willen fiscale en sociale hervormingen die ertoe leiden dat mensen meer gaan werken. Als je ziet hoe snel bepaalde groepen, wanneer het even tegenzit, buiten de arbeidsmarkt vallen, oudere vrouwen en allochtone jongeren bijvoorbeeld, is het nodig om op dat punt het gaspedaal in te trappen. We moeten hard aan de werkgelegenheid trekken. Dat is ook de enige route als we de extra kosten van de vergrijzing solidair willen opbrengen.'
 
> Wat zijn de kernpunten uit het verkiezingsprogramma van GroenLinks die niet onderhandelbaar zijn wil de partij gaan meeregeren?
 
Vendrik: 'Dat zijn toch wel de twee hoofdpunten uit ons gedachtengoed: Als we niet echt zichtbaar kunnen maken dat Nederland zijn heil zoekt in een groene economie dan kunnen wij geen akkoord bereiken. Onderhandelen over meer kansen voor "outsiders" is ook buiten de orde, van allochtone jongeren en ouderen op de arbeidsmarkt tot mensen met een uitkering.'
 
> Als GroenLinks vasthoudt aan de twee punten die u net noemde en als u kijkt naar de kernpunten uit de verkiezingsprogramma's van de andere partijen, welke coalitie met uw partij is dan uitgesloten?
 
Vendrik: 'Hoe rechtser je komt, hoe moeilijker het wordt. Maar eerlijk is eerlijk: ook met de linkse broeders wordt het nog een pittig gesprek, met name vanwege onze groene agenda. Tijdens de campagne moet blijken waar de partijen echt op inzetten.'