Sapere aude, schreef de Verlichtingsfilosoof Kant, ‘Hab’ den Mut dich deinen eigenen Verstand zu bedienen!’ Mijn mede-filosofiestudenten en ik riepen het steeds vol vuur, zodra we elkaar betrapten op een kromme redenering of nog erger: onderbuikgezwatel.
Als meisje moest ik eenmaal per maand toch met tegenzin terug in de eigen onderbuik - overvallen door weinig abstracte pijn. Op zulke dagen kocht ik substituutvriendinnen, in de vorm van damesbladen. Wat viel op? Dat vrouwen zichzelf en elkaar geen emancipatie gunnen. Weliswaar werd in alle artikelen opgewekt de boodschap verkondigd dat je jezelf moest accepteren zoals je was, maar de advertenties eromheen waren allemaal op het vrouwelijk gebrek aan zelfvertrouwen gericht.
Soms lijkt het erop dat wij vrouwen elkaar expres problemen aanpraten en elkaar daarbij duizend en een oplossingen aanreiken - zo blijft iedereen lekker aan het eigen lijf en het eigen moederschap prutsen, en voorkomen we dat iemand van onze sexe een keer met serieuze ideeën over de wereld en de toekomst naar buiten treedt.
Ayaan Hirsi Ali meende dat Nederland een verlicht land is, waar je mag zeggen wat je denkt. Inderdaad wordt hier van alles gezegd, maar slechts hoogst zelden geven de uitspraken blijk van autonome denkkracht. We willen helemaal niet redelijk zijn! Het tijdschrift Marie Claire heeft nu een afscheidsinterview met Ayaan en welke uitspraak wordt op de cover geciteerd? ‘Tuurlijk wil ik ook een gezin.’ In het interview wordt die uitspraak keurig genuanceerd. Die blijkt uitgelokt door de vraag of Ayaan vreest dat ze haar eventuele kinderen zal gaan slaan, omdat ze in haar jeugd zelf mishandeld is. Nee, daar is ze niet bang voor. Zij kan emoties en verstand scheiden. Ze blijft verontwaardigd over Verdonks harde optreden, en kan tegelijk zeggen: ‘maar op mijn verjaardag kreeg ik wel een knuffelkoe van Rita. Heel, heel erg schattig.’ Dat is groots. Ieder ander slachtoffer van domheid had die knuffelkoe allang ritueel verbrand.
Over Ayaans aanstaande boek, waarin ze de profeet Mohammed laat debatteren met drie verlichtingsdenkers, vraagt de journaliste niks. Wel moeten we lezen dat Ayaan kleding van Victor& Rolf draagt en dolgraag in zou gaan op een informele uitnodiging van de journaliste, maar helaas te moe is, sorry hoor. Kijk, kunnen we zeggen: Ayaan is heel herkenbaar - ze houdt van mooie spullen, en poeiert opdringerige types vriendelijk af, net als wij, zo eerlijk durft ze dus niet eens te zijn. En hoera: eigenlijk wil Ayaan één ding het allerliefste, net als wij: een knus gezinnetje.. Ayaan mag geen sterke stier zijn, die wild wordt zodra de rode schaamlap van het onrecht wappert - ze moet net als wij een knuffelkoetje zijn, met een leeg hoofd en volle uiers. De tweede karaktermoord. Die vraagt om een tweede Submission-film, waarin dit subtiele westerse onderdrukkingsmechanisme wordt blootgelegd. Wat zullen we genieten als er over vijf jaar een Ayaan op de cover staat, die een beige babytje tegen de borst drukt en stralend opkijkt naar haar nóg succesvollere Amerikaanse man - met de tekst: ’Ik wil niets meer - dit is het mooiste wat ik kon bereiken.’ Hebben we weer een excuus voor onze ledigheid. Hoeven vrouwen weer niet aan de slag met die moed en dat eigen verstand.