Ik heb hier eerder gestaan met een grafiek die ik had gemaakt van Nobelprijzen voor exacte vakken over de laatste honderd jaar, onderverdeeld naar het continent waar het prijswinnende onderzoek is gedaan. Vandaag de stand nadat deze week vijf mensen zijn bedeeld met een Nobelprijs. Ik zeg erbij: Nobelprijzen zijn een prima maat voor toponderzoek; het is echt niet zo dat de Zweedse Jury stiekum landen voortrekt.
De trend is helder: honderd jaar geleden kwam alle wetenschap uit Europa, kijk 97% gaat naar Europa, tegen 3% Amerika. In de loop van de eeuw krijgt Amerika de overhand. Midden van de eeuw: 60% van de topontdekkingen, de laatste tien jaar 70%, en nu laat ik u ook de eerste vijf jaar van deze eeuw zien: 78%.
Nu deze week: vijf winnaars: wat denkt u? Alle vijf Amerikanen! Geboren en getogen. De Lissabon doelstelling, Europa moet in 2010 het meest innovatieve werelddeel zijn: dream on! In 2006 heeft Amerika 100%. We doen dus iets fout, want in aantal bewoners, en nationaal inkomen zijn we even sterk als de VS.
Budget speelt een rol, mobiliteit, taal. Maatschappelijke dynamiek versus strakke hiërarchie, vooral in continentaal Europa: Duitsland, Italie, Spanje, en Frankrijk, ooit ijzersterk in de wetenschap, zijn gefossiliseerd (de Europese Nobelprijzen die er vallen gaan vooral naar Engeland).
Er is nog een oorzaak. Ik citeer wat premier Balkenende, voorzitter van ons Innovatieplatform, deze zomer in de Volkskrant schreef: “In de wetenschap zijn extra investeringen nodig, maar wel zo dat ze leiden tot uitwisseling en samenwerking met bedrijven en maatschappelijke spelers”. Dus extra geld voor wetenschap, maar wel zo dat er toepassing is.
Ik ken de twee nieuwe Nobelprijswinnaars voor Geneeskunde heel goed, het zijn oude maten van me, we hebben ooit samen als postdoc in hetzelfde instituut in Cambridge aan de laboratoriumtafel gestaan. Ik heb ook daarna met hen beiden samengewerkt en artikelen gepubliceerd. Hun ontdekking, de zogenaamde RNA interferentie, heeft inmiddels geleid tot nieuw gestarte bedrijven, tot klinische trials, het is een gigantische doorbraak. Maar dacht u dat Andy Fire en Craig Mello ooit te horen hebben gekregen: doe onderzoek, “maar wel zo dat uw werk leidt tot uitwisseling”? Natuurlijk niet. Ze werden aangesteld om belangrijke ontdekkingen te doen. That’s it. Al dat rondpompen en netwerken en gedwongen uitwisselen helpt niets. Het is die spruitjesgeest, Jan Salie mentaliteit, Zeeuws meisje-houding van boter bij de vis, die maakt dat we er in Nederland en in Europa niet uithalen wat erin zit.
Het onderzoek dat deze week de Nobelprijzen won was fundamenteel onderzoek over wormen, en op het moment dat het werd gedaan leidde het totaal niet tot uitwisseling met bedrijven. Dit Nobelprijwinnend onderzoek, daar had ons Nederlands innovatieplatform nooit geld in gestoken. Dat is een grote reden tot zorg.