Tichelaar was voorzitter van de Algemene Onderwijsbond voordat hij in 2002 Kamerlid werd voor de PvdA. Een jaar later besloot hij na de mislukte formatie tussen Balkenende en Bos in 2003 om het CDA intensief te volgen, om te kijken of in de toekomst een vertrouwensbasis mogelijk was om met wederzijds respect te onderhandelen. Als dat vertrouwen er is kun je je in de onderhandelingen hard opstellen. Hij sprak o.a. met Maxime Verhagen. Ook andere partijen werden overigens al voor de verkiezingen in november door de PvdA "gewatcht". Over zichzelf en Verhagen zegt Tichelaar: 'Wij zijn twee boeven, twee ratten.' Voor beiden zijn boosheid, humor en respect belangrijke ingredienten voor geslaagde onderhandelingen.

Ondanks de onderhandelkwalitieten van Tichelaar is de PvdA (en de CU) er toch mee akkoord gegaan dat er niet aan de hypotheekrenteaftrek wordt getornd. 'De Tweede Kamer heeft natuurlijk het recht om erover te praten,' aldus Tichelaar, 'maar er komt geen staatscommissie.'

Over het Irakonderzoek dat Eerste Kamerlid Erik Jurgens door het NIOD wil laten uitvoeren zegt Tichelaar: 'De Eerste Kamer is zelfstandig, dat mag.' Maar de PvdA-fractie in de Tweede Kamer houdt zich aan de afspraak in het regeerakkoord dat er geen onderzoek komt.

Tichelaar steunt het voorstel van collega Mariëtte Hamer voor een onderzoek naar de onderwijsvernieuwingen van de afgelopen twintig jaar. Dat onderzoek staat niet in het regeerakkoord. Rond zo'n onderzoek heerst een soort politieke kramp omdat het politieke consequenties zou impliceren. Maar dat hoeft helemaal niet, vindt Tichelaar. Het gaat om het belang van de toekomst van het onderwijs.

De andere formatieonderhandelaars (Balkenende, Bos, Rouvoet, Verhagen en Slob) worden waarschijnlijk minister of fractievoorzitter. En Tichelaar? Hij wil niet in het kabinet. Voor het fractievoorzitterschap is hij alleen beschikbaar als geen geschikte vrouw (hij noemt Dijksma en Albayrak) zich kandidaat stelt.