“Emigratie? Geen probleem”, verklaarde het kabinet deze week bij monde van staatssecretaris Albayrak. “In een democratische rechtsstaat is het niet aan de overheid onderdanen te beperken in hun bewegingsvrijheid.”

Het is een wel erg laconieke reactie. Massale emigratie kan in de komende jaren namelijk wel degelijk serieuze problemen gaan opleveren. Sinds 2004 is Nederland een emigratieland, het enige emigratieland in West Europa. Het aantal mensen dat besloten heeft voorgoed te vertrekken, is daarbij dramatisch gestegen, van 80 duizend in 1997 naar 130 duizend vorig jaar. De verwachting luidt dat de komende tien jaar bijna anderhalf miljoen mensen ons land zullen verlaten. Het netto emigratiesaldo bedraagt daarbij ongeveer een kwart miljoen mensen. Een hele stad Utrecht vertrekt in het komende decennium dus naar het buitenland.

Dat heeft onvermijdelijk gevolgen voor de Nederlandse economie. De ophanden zijnde pensionering van de babyboomers kan in principe qua arbeidskracht nog wel worden opgevangen. Maar dat wordt veel moeilijker als degenen die hun banen moeten overnemen naar het buitenland vertrekken. Het feit dat vooral jongere hoger opgeleiden voor emigratie kiezen, leidt nog tot bijkomende problemen. Wat moet er immers van de Nederlandse kenniseconomie worden als onze nieuwe academici massaal het land verlaten?

Een kop-in-het-zand mentaliteit is funest. Niets doen is geen optie. Aan de oorzaken van emigratie kan bovendien wel degelijk iets gedaan worden. Als het mensen vooral gaat om de huizenprijzen of het mooie weer, gaat dat de overheid inderdaad niets aan. Maar veel emigranten kiezen voor een bestaan elders omdat maatschappelijk succes daar meer op waarde wordt geschat – hogere salarissen, lagere belastingen. Omdat men zich daar veiliger voelt. Of omdat academisch talent daar veel betere faciliteiten wordt geboden. Allemaal zaken waar het kabinet iets aan zou kunnen doen, als het maar genoeg politieke wil had.

De massale emigratie van de afgelopen jaren is een belangrijk waarschuwingssignaal. Voor ambitieuze geesten begint Nederland een onaantrekkelijk land te worden. We kunnen wel topbijeenkomsten beleggen over de vraag hoe we de economische participatie van de onderklasse kunnen bevorderen. Maar wat valt er nog te participeren als straks onze hele middenklasse het land verlaat? Het kabinet zou dus op de kortst mogelijke termijn een coherent emigratiebeleid moeten ontwikkelen. Stop de exodus, voordat het te laat is.