• Avro
  • VARA
  • vpro
Aflevering Nr. 725 
 
De (on)macht van de AFM
Bevat video
Een einde aan de Europese crisis?
Bevat video
Excuses
column Désanne van Brederode
Een einde aan de Europese crisis?
zondag 24 juni 2007
terug naar de aflevering
Excuses
column Désanne van Brederode
Minister Ronald Plasterk was lang een uitmuntend wetenschapper en een even uitmuntend columnist. In zijn opiniërende artikelen verloochende hij zijn hang naar exactheid nooit. Ook wie het met Plasterk oneens was, kon hem geen overmaat aan emotie en fantasie verwijten.
Zoals u wellicht weet ben ik een schrijver van romans, van fictie. Een vak waarin een andere werkwijze geldt dan in de wetenschap. Mijn favoriete auteur Graham Greene heeft zijn schrijversbewustzijn ooit vergeleken met een composthoop; nooit maakte hij aantekeningen, nooit deed hij doelgericht onderzoek, nee, hij liet alle indrukken meteen naar de bodem zinken. Daar, in het diepste donker van zijn psyche, mocht de boel rotten, uiteenvallen en vergaan. Uit die vruchtbare aarde kon vervolgens een autonoom kunstwerk oprijzen.
 
In kunst en literatuur hoeft iets niet feitelijk, verifieerbaar ‘waar’ te zijn om waarachtig te heten en je in het hart te raken. Soms brengt de verbeelding zelfs zaken aan het licht die rationalisten ontgaan; zo schetst Greenes roman The Quiet American een perfect beeld van de rol van Amerika in de Vietnamoorlog - voordat die uitbrak.
 
Maar een columnist mag zich uiteraard niet op zijn subjectieve verbeelding verlaten. Toen ik hier onlangs beweerde dat André Rouvoet de band met zijn kinderen zou verbreken zodra zij het geloof afzweerden, meende ik me te baseren op interviews. Hoofdzakelijk op het gesprek dat Paul Rosenmöller met Rouvoet in Israël had. Omdat ik me hardop afvroeg of ouders zich wel voldoende realiseren wat offervaardigheid is, leek commentaar op Rouvoets heftige uitspraken op zijn plek: zeker gezien zijn huidige functie. Anders dan hoort, checkte ik de feiten pas toen het kwaad al was geschied.
 
In werkelijkheid zegt Rouvoet tegen Rosenmöller, dat hij het niet zal accepteren wanneer één van zijn kinderen het geloof verlaat, dat hij ‘het niet los zal laten’ en voor hen zal blijven bidden – maar nergens roept hij dat de liefde dan over is. In mijn innerlijke composthoop waren zijn uitspraken meteen een verbinding aangegaan met herinneringen aan alle mensen die hebben geleden onder ouders die het geloof bij hun kinderen afdwongen, en hen verstootten zodra die hun eigen weg gingen, of daarmee dreigden. Mijn woede hierover blijft overeind.
 
Echter, ik blijk mijn visie op eerbied voor de geestelijke vrijheid van anderen met Rouvoet te delen, merkte ik bij herlezing van zijn boek Het hart van de zaak. Ik heb een integer persoon op het hart getrapt, en dat zet ik hierbij graag recht. Bovendien ben ik onzorgvuldig tegenover u, de kijker, geweest. Daarom beloof ik in het vervolg preciezer te werk te gaan - mijn verbeelding reserveer ik voor het schrijven en het lezen van romans. Hopende dat u daar deze zomer ook aan toe komt. ‘Het hart van de zaak’ kan ik daarbij zeer aanbevelen, in het Engels The heart of the Matter – inderdaad, van Graham Greene. Het verhaal, gesitueerd in Sierra Leone, over vooroordelen, misstappen, kwetsuren - en vergeving. Over de splinter in het oog van anderen, en de balk in je eigen oog.