We moeten ons voorbereiden op een zwaar en mager decennium waarin koopkrachtbehoud nog de minste zorg is. De samenloop van schokken is zo bijzonder, dat we beginnen met een handicap. Geen enkele thans levende burger en gezagsdrager in functie heeft hiermee eerder praktische ervaring opgedaan.
 
Of het Nederlandse volk deze beproeving van zijn naoorlogse levenswijze en democratie doorstaat, hangt van twee deugden af: waakzaamheid en weerbaarheid.
 
We zijn waakzaam tegenover Marokkaanse jongens die de buurt terroriseren. Maar we keken opgewekt toe en daarna lafhartig weg toen de jongens van de haute finance, zoals de Nederlander Groenink en de Belg Lippens, een expansieve strategie volgden die de maatschappelijke orde en de staat heeft ondermijnd.
 
We hebben, net als in de rampzalige jaren dertig, te lang volhard in blind vertrouwen en heilig ontzag als het om geld, money managers en toezichthouders gaat.
 
Onder onze ogen is een zwevend kapitalistisch subsysteem ontstaan. Daarin waren de beurs en kapitaalmarkt overmatig ingewikkeld en onbeheersbaar, werden risico’s verhuld en afgeschoven, en gaf de president-directeur het sein voor een wedloop in hebzucht.
 
Kortom, de meesten van ons waren niet waakzaam maar achteloos toen een wereldwijde minderheid de economie verbouwde tot goktent.
 
Zijn Nederlanders dan misschien nog wel weerbaar? Zijn we in staat het consumentisme op te geven en samen te werken voor de gemeenschap en de langere termijn, ook in Europees verband?
 
Het onderzoeksbureau Motivaction traceert 32 procent ofwel 4,5 miljoen landgenoten die zich buitenstaanders wanen. Zij paren een agressief streven naar eigen gemak en genoegen aan een totaal gebrek aan belangstelling voor medeburgers, de publieke zaak en de politiek.
 
Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft meer oog voor gevoelens van teleurstelling en frustratie. Het traceert niet alleen 20 procent ontevreden Nederlanders maar ook 27 procent wantrouwigen. De wantrouwige vaderlander vindt zichzelf een geluksvogel maar heeft de pest aan de rest. Men voelt zich verraden door de Haagse politiek maar eist wel dat de overheid onmiddellijk een reddingsplan klaar heeft.
 
Waar gewone Amerikanen nu als burgers rebelleren tegen plunderkapitaal, daar reageert het Nederlandse volk als een klant met haast.
 
Het verplaatst zijn spaargeld naar instellingen die nog wel veilig lijken. Het richt zijn opstandigheid aan het verkeerde adres van machteloze kamerleden. Het neemt zelf geen verantwoordelijkheid maar wentelt zich in slachtofferschap.
 
Tja, op die manier gaat de komende recessie driemaal zo lang duren als nodig is.