Als je het positief wilt zien, kun je zeggen dat het al heel wat is, dat het kabinet het nog drie jaar heeft volgehouden. Het lukte niet om het vertrouwen te herstellen, zo heette het. Maar dat vertrouwen was er juist nooit. De hele formatie van drie jaar geleden werd al getekend door wantrouwen. Het wantrouwen is ook nadien nooit weggeweest.
 
Is het ook erg dat het kabinet is gevallen? Dat lijkt mij niet. Juist omdat het kabinet gestoeld was op wantrouwen heeft het eigenlijk maar weinig tot stand gebracht. Jawel, de Nederlandse grootbanken zijn gered, zij het tegen een hoge prijs. En ja, ook de AOW-leeftijd gaat omhoog. Maar als die AOW werkelijk zo urgent was, dan had die niet tien, vijftien jaar uitgesteld moeten worden.
 
Dat het kabinet het nog drie jaar volhield, was omdat het alles uitstelde. Als het zo doorgaat, komt de overheid iedere week een miljard euro tekort. Er is nog geen begin van een plan om die snel groeiende staatsschuld af te betalen. Er wordt veel geroepen dat het onverantwoordelijk is om met zo’n crisis het kabinet te laten vallen. Het probleem is echter andersom. Een kabinet dat niet regeert lost geen crisis op. Zo bezien is het een zegen dat het kabinet is gevallen.
 
Er wordt natuurlijk meteen geruzied over wiens schuld het allemaal was. Het ligt voor de hand om te wijzen naar Wouter Bos. Toen Bos woensdag zei dat hij meteen een besluit wilde om uit Uruzgan te vertrekken lag het kabinet feitelijk al in coma.
 
Je kunt er ook anders naar kijken. Maxime Verhagen zette de Uruzgan-kwestie al in september op scherp. Hij gaf de PvdA daarmee een perfect alibi om op ramkoers te gaan. De PvdA heeft die uitnodiging met ware doodsdrift aanvaard. Wouter Bos is met open ogen in de fuik van Maxime Verhagen gezwommen. Bos denkt er nog beter van te worden ook.
 
Zoals het er nu uitziet zijn er straks maar twee mogelijke coalities te vormen. Dan wel een regenboogcoalitie, waarin CDA en VVD misschien moeten samenwerken met GroenLinks. Dat is geen lekkere combinatie. Een tweede mogelijkheid heb ik hier drie weken geleden uit de doeken gedaan. Dat is een minderheidskabinet naar Deens model. CDA en VVD worden dan gedoogd door de PVV van Wilders.
 
Schieten we daar wat mee op met zo’n wankele regenboogcoalitie of een minderheidskabinet, gesteund door Wilders? Dat zal de tijd moeten leren. Maar alles is beter dan een regering die niet regeert.
 
Tenslotte. Wouter Bos wilde zo graag premier worden. Bos zou zeker niet onder Balkenende dienen. Bos deed dat wel en betaalt daar nu een hoge prijs voor. Zoals dat eerder gebeurde, kan de PvdA weer eens voor lange tijd aan de kant komen te staan.
 
En ja, ook Balkenende wordt weer lijsttrekker. Maar wil dat ook zeggen dat hij weer premier wordt? Ik zou daar maar niet bij voorbaat voor tekenen. Een handvol hele en halve kabinetten in nog geen acht jaar… Eigenlijk was alleen het tweede kabinet-Balkenende een redelijk succes. Dat is een beetje weinig. Het zou vreemd zijn als ze zich bij het CDA niet eens achter de oren gingen krabben.