Eind september 2004 werd in de kofferbak van een auto bij Alphen aan de Rijn het lijkje van de driejarige Savanna gevonden. De peuter bleek slachtoffer te zijn geworden van de jarenlange mishandeling van haar moeder en stiefvader. Dit gebeurde terwijl het gezin onder begeleiding stond van het Bureau Jeugdzorg. De jeugdinstantie zou de zaak niet goed hebben ingeschat omdat ze niet genoeg inzicht had in alle relevante informatie over het probleemgezin van Savanna.
 
Elk jaar sterven er rond de vijftien kinderen door mishandeling van hun ouders terwijl het gezin onder de begeleiding van hulpverleners staat. Staatssecretaris Ross wil incidenten zoals het ‘Savanna-drama’ voorkomen door veel meer informatie over jeugdigen van nul tot negentien jaar te digitaliseren en samen te voegen. Een groot deel van de gegevens over jongeren is tot nu toe alleen terug te vinden op papier. Het probleem is dat veel jeugdinstanties hierdoor weinig inzicht hebben in de databases en dat het uitwisselen van gegevens tijdrovend en kostbaar is. Door een digitaal dossier aan te leggen kunnen zorgverleners de ouders en kinderen makkelijker volgen en hebben ze de mogelijkheid om sneller in te grijpen als er iets mis dreigt te gaan. Daarnaast gaat er geen informatie verloren als het kind bijvoorbeeld verhuist, het kinddossier wordt namelijk gekoppeld aan een burgerservicenummer (BSN)* waardoor kinderen goed traceerbaar blijven. Volgens staatssecretaris Ross kunnen ouders bovendien hun werk en zorg beter combineren als ze weten dat hun kind in veilige handen is.
 
Als een kind afwijkend gedrag vertoont wordt dit opgeslagen in het elektronische kinddossier. Zijn er bijvoorbeeld sterke signalen dat een kind wordt gepest of is het zelf een pester? Gaat een kind wel goed om met zijn leeftijdsgenoten of speelt hij vaak alleen? Heeft het kind vaak last van hoofdpijn? Komen zijn ouders wel uit een goed gezin? Is hij of zij geboren in een drukke stad of op het platteland? Gebruikt het kind drugs of heeft hij aanleg voor alcoholisme?Al deze informatie kan alleen ingezien worden door de jeugdzorg. De instanties die gegevens aan het elektronische systeem toevoegen zoals de Vereniging van Nederlandse Gemeenten(VNG), GGD Nederland en Z-org (landelijke vereniging voor thuiszorg) hebben zelf geen inkijk in het dossier.
 
Maar hoe goed wordt deze informatie beveiligd? Hoe meer gegevens je aan een elektronisch dossier toevoegt des te toegankelijker ze zijn voor de buitenwereld. Specialisten van drie internetbeveiligingsbedrijven legden dit al een keer pijnlijk bloot, toen zij het Elektronisch Patiënten Dossier(EPD) van twee ziekenhuizen hackten waardoor ze toegang hadden tot 1,2 miljoen patiëntengegevens. Dit deden zij in opdracht van Volkskrant-publiciste Karin Spaink, medebestuurslid van de digitale consumentenorganisatie Bits Of Freedom. “We zijn volstrekt niet gewend om met zulke enorme hoeveelheden gevoelige gegevens om te gaan,” vertelt Spaink in haar artikel ‘Het medisch geheim gehackt’. “Terwijl we enerzijds wonderen verwachten van het verzamelen en structureren van medische data, is anderzijds onze wetgeving rond het medisch geheim ronduit ouderwets, ons beheer ervan slordig, ons besef van de gevoeligheid van al die data rudimentair en onze greep erop slecht. Zolang dat probleem niet is opgelost, kunnen we het EPD beter maar zo beperkt mogelijk houden.”
 
Volgens Maurice Wessling van Bits of Freedom bestaat ook de dreiging dat de veiligheid van het elektronisch kinddossier in gevaar komt. “ De informatie die in het kinddossier staat is erg privacygevoelig. Daarom moet zo’n dossier qua beveiliging hoge prioriteiten hebben. Er zijn over de beveiliging nog weinig details bekend maar het is dus al eens eerder fout gegaan.” Wesseling vreest daarnaast dat de verzameling van de gegevens die in het dossier komen te staan ook negatieve gevolgen kunnen hebben. “Het dossier bevat heel veel informatie over je persoonlijke leven, zo kunnen een paar vechtpartijtjes op het schoolplein je bijvoorbeeld nog jarenlang achtervolgen.”
 
In haar toespraak over de invoering van het elektronische kinddossier ging staatssecretaris Ross ook in op het privacyvraagstuk van de ouders. “Ik ben van mening dat de rechten van het kind moeten prevaleren boven het recht op privacy van de ouders. Het kind moet centraal staan, want dat is uiteindelijk ook goed voor het gezin” verklaarde Ross die, als dat nodig is, de wet eventueel wil aanpassen om kinderen nog beter te beschermen.
 

 

 

* Het BSN is een uniek identificatienummer voor iedereen die een relatie heeft met de overheid, dit nummer gaat in de toekomst gebruikt worden door alle overheidsinstanties. Niet alleen de belastingsdienst en het bevolkingregister zullen hier gebruik van maken maar ook sociale zekerheidsinstellingen, ziekenhuizen, scholen en werkgevers zullen het BSN gaan gebruiken om eenvoudiger achter gegevens te komen. De invoering van het BSN stond gepland voor begin 2006, maar is vooralsnog uitgesteld.